Tomris Hatun, MÖ 6. yüzyılda yaşamış, Pers hükümdarı Kiros ile savaşarak tarihe geçmeyi başaran ilk kadın hükümdardır. Tomris Hatun, çok iyi ata binen, kılıç kullanan, ok ve yay konusunda usta olan bir kişidir. Eşi öldükten sonra Saka Devleti’nin başına geçerek ismini tarihe kazımıştır. İskit-Saka Türklerinin başkomutanı olarak, Pers İmparatorluğu ile savaşmış ve büyük bir başarı elde etmiştir.
Kelime anlamı ‘’demir’’ demek olan Tomris, Sakaların büyük hükümdarı Alp Er Tunga’nın torunudur. Orta Asya Saka Türkeri’nden Massaget kabilesi soyundan gelmektedir. Bazı tarihçilere göre Tomris ve askerleri, Amazon kadın savaşçıları kabul edilirler. Tomris Hatun’un hayatı film ve belgesellere konu olmuştur.
Tomris Hatun’un Büyük İntikamı
Sakalar döneminde, bir kral öldüğü zaman, geleneğe göre başa geçme sırası karısına geçmektedir. Saka toplumunda kadınlar erkeklerle beraber savaşıp, beraber ölürlerdi. Hatta anlatılan efsaneye göre, kadınlar savaşta düşman öldürmeden asla evlenemezlerdi. Askerlik onlar için hayatlarının bir gerçeğiydi.
Pers hükümdarı Kiros, o dönemin en kudretli ve acımasız imparatorudur. Hindistan sınırından Yunanistan’a kadar uzanan dev bir imparatorluk kurmuştur. Saka topraklarını ele geçirmek amacıyla, Tomris Hatun’a evlenme teklif etmiş, fakat asıl amacının farkında olan Tomris, bu teklifi reddetmiştir. Çok öfkelenen Kiros, ölümsüzler adı verilen efsanevi ordusu ve Pers Devleti’nin canavarları olarak bilinen köpekleri ile Sakalar üzerine sefere çıkmıştır. Persler bir tuzakla Tomris Hatun’un oğlunu esir almışlardır. Kullanılacağını anlayan genç adam ise esir olmak yerine kendi canına kıymıştır. Olay üzerine Tomris yıkılmış ve o gün şu yemini etmiştir; ‘’Kana susamış Kiros! Güneşe yemin ederim ki, seni kanla doyuracağım’’.
MÖ 529 yılında Tomris, neredeyse yarısı kadınlardan oluşan ordusuyla, Kiros ile amansız bir savaşa girişir. Turan taktiği uygulayan Tomris, bu savaşı şanına yakışır bir şekilde kazanır. O güne kadar tarihin gördüğü en büyük krallardan biri olan Kiros ise savaş meydanında ölür. Tomris verdiği sözü tutar ve büyük Kirosun kafasını, kan dolu bir fıçıya atar. Hayatında kan içmeye doymamıştın şimdi seni kanla doyuruyorum der. Bu olay tarihin en büyük intikamlarından biri olarak kabul edilerek, bir Avrupalı ressam tarafından da resmedilmiştir. Aynı zamanda ünlü tarihçi Herodot bu olayları yazmıştır. Tomris Hatunun nasıl öldüğüne ve ona ne olduğuna dair net bilgiler bulunmamaktadır.
