{"id":1840,"date":"2023-02-16T12:25:32","date_gmt":"2023-02-16T12:25:32","guid":{"rendered":"https:\/\/kasifiz.com\/english\/is-the-african-continent-splitting-in-two\/"},"modified":"2026-03-31T08:35:24","modified_gmt":"2026-03-31T08:35:24","slug":"is-the-african-continent-splitting-in-two","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kasifiz.com\/english\/is-the-african-continent-splitting-in-two\/","title":{"rendered":"Is the African Continent Splitting in Two?"},"content":{"rendered":"
\"\"<\/figure>\n

29 Mart 2018’de G\u00fcney Kenya’da birka\u00e7 kilometre geni\u015fli\u011finde b\u00fcy\u00fck bir \u00e7atlak olu\u015ftu. <\/span>\u00c7atlak b\u00fcy\u00fcmeye devam etti ve sonunda Nairobi Narok otoyolunda bir \u00e7\u00f6kmeye neden oldu. <\/span>Ayr\u0131ca b\u00f6lgedeki deprem hareketleri de \u00e7atlakla ili\u015fkilendirilmi\u015ftir. <\/span>D\u00fcnya s\u00fcrekli de\u011fi\u015fen bir gezegendir ve baz\u0131 de\u011fi\u015fiklikler bizim i\u00e7in zar zor fark edilir. <\/span>Ancak 2018 y\u0131l\u0131nda G\u00fcney Kenya’da meydana gelen b\u00fcy\u00fck bir \u00e7atlak, Afrika k\u0131tas\u0131n\u0131n levha tektoni\u011finin nas\u0131l \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131na dair ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n yap\u0131lmas\u0131na yol a\u00e7t\u0131. <\/span><\/span><\/strong> Bilim adamlar\u0131n\u0131n hesaplar\u0131na g\u00f6re yakla\u015f\u0131k 5-10 milyon y\u0131l sonra Afrika’n\u0131n do\u011fusunda tektonik bir yar\u0131lma olacak.<\/span><\/span><\/strong><\/p>\n

\"\"<\/figure>\n

D\u00fcnya’n\u0131n litosferi, kabuk ve kabu\u011fun \u00fcst k\u0131sm\u0131ndan olu\u015fan bir dizi tektonik plakaya b\u00f6l\u00fcnm\u00fc\u015ft\u00fcr. <\/span>Bu plakalar kayan yap\u0131\u015fkan bir astenosfer \u00fczerinde hareket eder ve farkl\u0131 h\u0131zlarda birbirine ba\u011flan\u0131r. <\/span>Levhalar\u0131n hareketlerini kontrol eden mekanizmalar tam olarak bilinmemekle birlikte astenosferdeki konveksiyon ak\u0131mlar\u0131n\u0131n ve levhalar aras\u0131ndaki s\u0131n\u0131rlarda olu\u015fan kuvvetlerin etkisi oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmektedir.<\/span><\/span><\/p>\n

Kuvvetler sadece plakalar\u0131n hareket etmesine neden olmakla kalmaz, ayn\u0131 zamanda plaka k\u0131r\u0131lmas\u0131na, \u00e7atlak olu\u015fumuna ve olas\u0131 yeni plaka s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131n olu\u015fumuna da yol a\u00e7abilir. <\/span>Bu s\u00fcre\u00e7 Do\u011fu Afrika Rift sisteminde ger\u00e7ekle\u015fir. <\/span>D\u00fcnyan\u0131n en b\u00fcy\u00fck fay hatt\u0131 olarak da kabul edilen Do\u011fu Afrika Rift Vadisi; <\/span>Afrika levhas\u0131n\u0131 Somali ve Nubya levhalar\u0131na ay\u0131r\u0131r. <\/span>Bu yar\u0131k vadisi, kuzeyde Aden K\u00f6rfezi’nden g\u00fcneyde Zimbabwe’ye kadar 3000 km uzan\u0131r. <\/span>G\u00fcneybat\u0131 Kenya’da b\u00fcy\u00fck bir \u00e7atlak ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131nda, yar\u0131k vadisinin do\u011fu kolu boyunca Etiyopya, Kenya ve Tanzanya’da meydana gelen faaliyetler belirginle\u015fir.<\/span><\/span><\/p>\n

\"\"<\/figure>\n

\u00c7atlaklar\u0131n Nedeni<\/span><\/span><\/strong><\/h3>\n

Litosfer yatay bir genle\u015fme kuvvetine maruz kald\u0131\u011f\u0131nda uzar ve incelir. <\/span>Bu gerilim, bir yar\u0131k vadisinin olu\u015fmas\u0131na neden olabilir. <\/span>Rift vadisi boyunca volkanik ve sismik aktivite de g\u00f6zlemlenebilir. <\/span>\u00c7atlaklar, k\u0131tasal k\u0131r\u0131lman\u0131n ilk ad\u0131m\u0131d\u0131r ve ba\u015far\u0131l\u0131 olursa yeni bir okyanus havzas\u0131n\u0131n olu\u015fmas\u0131yla sonu\u00e7lanabilir. <\/span>G\u00fcney Amerika ile Afrika’n\u0131n ayr\u0131lmas\u0131 sonucunda G\u00fcney Atlantik Okyanusu’nun olu\u015fmas\u0131 gibi tarihte bir\u00e7ok \u00f6rnek vard\u0131r. <\/span>Y\u0131llar \u00f6nce k\u0131talar\u0131n birbirinden ayr\u0131lmas\u0131na neden olan s\u0131n\u0131rlar\u0131n nas\u0131l e\u015fle\u015fti\u011fi ve g\u00fcn\u00fcm\u00fczdeki d\u00fcnya haritas\u0131 \u00fczerindeki \u015fekilleri yerbilimcilerin uzun zamand\u0131r merak konusu olmu\u015ftur.<\/span><\/span><\/p>\n

Bu konuda yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalar, litosferde yatay geni\u015fleme kuvvetlerinin etkisiyle k\u0131tasal k\u0131r\u0131lmalar\u0131n meydana geldi\u011fini ve bu \u00e7atlaklar\u0131n zamanla b\u00fcy\u00fcyerek yeni okyanus havzalar\u0131n\u0131n olu\u015fmas\u0131na neden oldu\u011funu g\u00f6stermektedir. <\/span>Bu yatay geni\u015fleme kuvvetlerinin bir sonucu olarak Do\u011fu Afrika Fiss\u00fcr\u00fc gibi aktif \u00e7atlaklar olu\u015fur ve alttaki mantonun dola\u015f\u0131m\u0131 bu s\u00fcreci besler. <\/span>B\u00fcy\u00fck bir manto y\u00fckselmesi, litosferi yukar\u0131 do\u011fru iter, s\u0131cakl\u0131k art\u0131\u015f\u0131 nedeniyle onu zay\u0131flat\u0131r ve sonunda faylanma ve k\u0131r\u0131lmaya neden olur. <\/span>Bu s\u00fcre\u00e7 k\u0131talar\u0131n ve okyanuslar\u0131n d\u00fcnya haritas\u0131 \u00fczerindeki \u015fekillerini olu\u015fturan \u00f6nemli bir mekanizmad\u0131r.<\/span><\/span><\/p>\n

\"\"<\/figure>\n

Do\u011fu Afrika Rift Vadisi’nin olu\u015fumu ve hareketleri, D\u00fcnya’daki \u00f6nemli tektonik olaylar aras\u0131nda yer almaktad\u0131r. <\/span>Bu s\u00fcre\u00e7, litosferin y\u0131rt\u0131lmas\u0131, \u00e7atlaklar, volkanizma ve depremler gibi farkl\u0131 jeolojik olaylarla birlikte ger\u00e7ekle\u015fir. <\/span>Bunun arkas\u0131ndaki sebeplerden biri, alttaki mantoda bulunan African Superswell gibi termal yap\u0131lar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131d\u0131r. <\/span>Bu termal yap\u0131lar ayn\u0131 zamanda y\u00fcksek arazi olu\u015fumunu a\u00e7\u0131klamaya da yard\u0131mc\u0131 olur. <\/span>Do\u011fu Afrika sistemine \u00f6zg\u00fc faylar, \u00e7atlak vadileri ve di\u011fer topografik \u00f6zellikler uzaydan a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6r\u00fclebilir.<\/span><\/span><\/p>\n

Bu k\u0131r\u0131lmalar\u0131n hepsi ayn\u0131 anda de\u011fil, y\u0131llar \u00f6nce Etiyopya’n\u0131n kuzeyinde meydana geldi. <\/span><\/span>Afar b\u00f6lgesinde<\/span><\/span><\/a><\/strong> 30 metreden ba\u015flayan ve y\u0131lda ortalama 2,5-5 cm h\u0131zla Zimbabve’ye do\u011fru g\u00fcneye yay\u0131lan bir dizi olay meydana geldi. <\/span>Genellikle bu \u00e7atlaklar fark edilmez, ancak Nubia ve Somali plakalar\u0131 par\u00e7alanmaya devam ettik\u00e7e, eski faylar \u00fczerinde \u00e7atlaklar veya yeni hareketler olu\u015farak depremlere neden olabilir.<\/span><\/span><\/p>\n

\"\"<\/figure>\n

K\u0131talar\u0131n Par\u00e7alanma S\u00fcreci<\/span><\/span><\/strong><\/h3>\n

Do\u011fu Afrika’daki sismik alanlar\u0131n \u00e7o\u011fu, \u00e7atlak vadisi boyunca geni\u015f bir alan\u0131 kaplar ve boyutlar\u0131 nispeten k\u00fc\u00e7\u00fck olmas\u0131na ra\u011fmen \u00f6nemli hasara neden olabilir. <\/span>B\u00f6lgedeki volkanik aktivite, devam eden k\u0131tasal k\u0131r\u0131lma s\u00fcrecinin ve s\u0131cak erimi\u015f astenosferin y\u00fczeye yak\u0131nl\u0131\u011f\u0131n\u0131n sonucudur. <\/span>Do\u011fu Afrika \u00c7atla\u011f\u0131, yar\u0131\u011f\u0131n farkl\u0131 a\u015famalar\u0131n\u0131n g\u00f6zlemlenmesine izin veren hareket halindeki bir zaman \u00e7izelgesi olarak kabul edilebilir. <\/span>\u00c7atlak hala k\u00fc\u00e7\u00fck oldu\u011fu i\u00e7in g\u00fcneyde geni\u015fleme h\u0131z\u0131 d\u00fc\u015f\u00fckt\u00fcr ve bu nedenle geni\u015f bir alanda faylanma meydana gelir.<\/span><\/span><\/p>\n

Ancak Afar b\u00f6lgesine do\u011fru olan yar\u0131k vadi taban\u0131 volkanik kayalarla kapl\u0131d\u0131r. <\/span>Bu b\u00f6lgede litosferin neredeyse tamamen ayr\u0131lma noktas\u0131na kadar inceldi\u011fi tespit edilmi\u015ftir. <\/span>Bu olu\u015fum ger\u00e7ekle\u015fti\u011finde, k\u0131r\u0131k levhalar\u0131n olu\u015fturdu\u011fu b\u00f6lgede magma kat\u0131la\u015farak yeni bir okyanus olu\u015fmaya ba\u015flayacakt\u0131r. <\/span>Y\u0131llar ge\u00e7tik\u00e7e, deniz taban\u0131n\u0131n yay\u0131lmas\u0131 t\u00fcm yar\u0131k boyunca okyanusa yay\u0131lacak ve sonu\u00e7 olarak Afrika k\u0131tas\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fclecek. <\/span>B\u00f6ylece Hint Okyanusu’nda Etiyopya ile Somali’nin baz\u0131 b\u00f6l\u00fcmleri ve Afrika Boynuzu’ndan olu\u015fan b\u00fcy\u00fck bir ada ortaya \u00e7\u0131kacakt\u0131.<\/span><\/span><\/p>\n

\"\"<\/figure>\n

Afrika K\u0131tas\u0131 \u0130kiye mi Ayr\u0131l\u0131yor? <\/span><\/span><\/a>post ilk <\/span><\/span>ka\u015fif<\/span><\/span><\/a> \u00fczerinde g\u00f6r\u00fcnd\u00fc.<\/span><\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

29 Mart 2018’de G\u00fcney Kenya’da birka\u00e7 kilometre geni\u015fli\u011finde b\u00fcy\u00fck bir \u00e7atlak olu\u015ftu. \u00c7atlak b\u00fcy\u00fcmeye devam etti ve sonunda Nairobi Narok otoyolunda bir \u00e7\u00f6kmeye neden oldu. Ayr\u0131ca b\u00f6lgedeki deprem hareketleri de \u00e7atlakla ili\u015fkilendirilmi\u015ftir. D\u00fcnya s\u00fcrekli de\u011fi\u015fen bir gezegendir ve baz\u0131 de\u011fi\u015fiklikler bizim i\u00e7in zar zor fark edilir. Ancak 2018 y\u0131l\u0131nda G\u00fcney Kenya’da meydana gelen b\u00fcy\u00fck bir … <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1841,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[39],"tags":[1626,1627,1628],"class_list":["post-1840","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-what","tag-african","tag-continent","tag-splitting"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kasifiz.com\/english\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1840","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/kasifiz.com\/english\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kasifiz.com\/english\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kasifiz.com\/english\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kasifiz.com\/english\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1840"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/kasifiz.com\/english\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1840\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kasifiz.com\/english\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1841"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kasifiz.com\/english\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1840"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kasifiz.com\/english\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1840"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kasifiz.com\/english\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1840"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}