Kolezyum ya da Flavianus, İtalya’nın başkenti Roma’da yer alan, oval şekilde bir Amfitiyatro’dur. Romalı bir komutan olan Vespasianus tarafından MS 72 yılında yapımına başlanmış ve MS 80 yılında Titus döneminde tamamlanmıştır. 2000 yıldır tüm ihtişamıyla ayakta duran Amfitiyatro, dünyanın 7 harikası arasında yer almaktadır.
Zamanında izleyiciler eşliğinde, köleler hayvanlara yem edilmiş ve gladyatör dövüşleri sergilenmiştir. Romanın kalbi olarak geçen Kolezyum, tarihteki en büyük ölümlerin yaşandığı yerler arasındadır.
Kolezyum’un Yapımı ve Açılış Töreni
Roma İmparatoru Neron; gözü kara, acımasız ve kendi ailesini öldürecek kadar iktidara düşkün biridir. Halkın aç ve ülkenin yıkıma doğru gittiği bir dönemde, kendine büyük bir saray yaptırmış bu da imparatorun sonunu getirmiştir. Senato aldığı bir kararla kötü gidişatı durdurmak için, darbe yapılmasını sağlamıştır. Darbe sonucunda Neron idam edilmek istenmiş, fakat o intihar etmiştir. Nero’nun ölümünden sonra iç savaşlar yaşanmış ve onun tasvirleri ortadan kaldırılmıştır.
Nero’nun ölümünden sonra, Roma Senatosu Vespasian’ı destekleyerek imparator olmasını sağlamıştır. Ülkede yaşanan iç karışıklıkların ortadan kalkması ve halkın neşesinin yerine gelmesi amacıyla, bir Arena inşa edilmesine karar verilmiştir. Yapılacak yer, Roma halkının eğlenceleri, dövüşleri izlemek için koştuğu bir yer olmalıdır. Bunun üzerine 80 bin izleyici kapasitesi olan ve Kolezyum adı verilen Arena inşa edilmiştir. Arenada tarihin en kanlı spor müsabakaları yapılmış ve hiç görülmemiş düzeyde eğlenceler düzenlenmiştir.
İmparator Vespasian’un ömrü Kolezyum’un bitişini görecek kadar uzun olmamış, fakat oğlu Titus, 100 gün devam eden dev bir açılış gerçekleştirmiştir. Bu Roma tarihinde görülmüş en büyük eğlencedir. Kolezyum’da gladyatörler ölümüne dövüştürülmüş, suçlular Afrika’dan getirilen vahşi hayvanlara yem edilmiştir. Hatta içerisine su doldurulup deniz savaşları bile yapılmıştır.
Çok uzak mesafelerden, su kemerleri ile şehre getirilen sular, önce belli bir alanda toplanmış, daha sonra da tüneller ve pompa sistemi ile Kolezyum’un altındaki kanallardan Arenaya doldurulmuştur. Antik dönemin mühendisleri, su sızmasını engelleyecek beceride bir sistem kurmuşlardı. Arenada yapılan deniz savaşlarının bitiminden sonra boşaltım, yine kanallar yoluyla birkaç saat içinde tamamlanmıştır.
Gerçekleştirilen deniz savaşları, genellikle Roma’nın eski zaferlerini canlandırmak için yapılmıştır. Arenada ne kadar kan akarsa, seyirciler o kadar keyif almışlardır. Bu sebeple heyecanı arttırmak için gemilerden düşen gladyatörler, suya bırakılan aç timsahlarla mücadele etmiştir.
Kolezyum’un Yapısal ve Mimari Özellikleri
Yapıldığı dönemde 55 bin koltuklu olan Kolezyum, zamanla 80 bin kişinin toplanabileceği bir yapıya dönüşmüştür. Kişilerin ağırlığını taşıyabilmek için kemer sistemleri kullanılmıştır. Yapı üzerinde toplamda 240 kemer bulunmaktadır. Ayrıca oturma alanları, sınıflara ve fiyat farkına göre bölümlere ayrılmıştır. Ön taraftaki bölümlere, üst sınıftakiler ve daha yüksek fiyattan bilet alanlar oturmuş ve herkesin bilet numarasına göre koltuğunun yeri belirlenmiştir. Kolezyum içerisinde çeşitli kapılar ve tüneller bulunmaktadır.
Bu sayede farklı sınıftan vatandaşlar, birbirlerini görmeden içeriye girebilmiştir. Koridorlarda Roma halkının her türlü zevkine hitap eden mekânlar, genelevleri ve hediyelik eşya dükkânları da bulunmaktadır. Arena, gladyatörlerin ya da vahşi hayvanların dövüştürüldüğü bir sahne olması dışında, aynı zamanda suçluların idam edildiği yerlerdendi. Haklarında idam cezası verilmiş olan mahkûmlar kafesler ile buraya getirilip bırakılıyordu. Birbirleriyle, gladyatörlerle ya da aslan, kaplan gibi hayvanlarla dövüştürülerek infaz ediliyorlardı.
Kolezyum gibi Arenalar, ilk Hristiyanlar için farklı bir öneme sahiptir. Çünkü Roma’da Hristiyanlığın yayılmasını istemeyen yönetim, birçok Hristiyan’ı toplu halde Arenada hayvanlara yem etmiş, bazılarını da yakarak cezalandırmıştır. Arenada çok sayıda insanın ölmesi sonucu akan kan sebebiyle, hastalığın yayılmasının önüne geçmek için, zemin rena adında bir toprakla kaplanmıştır. Arena ismini, ölen kişilerin kanını emen bu topraktan almıştır. Ayrıca ölen kişiler kuyuya atılarak üzerlerine tuz serpilmiştir.
Kolezyum’un altı; mahkûmların zindanları, tiyatrocuların hazırlık yaptığı odalar ve gladyatör gruplarının yer aldığı bölümlerden oluşmaktadır. Altta yer alan bu sistem o kadar karmaşık ve akıllıca tasarlanmış ki, sırası gelen gruplar birbirlerini görmeden Arenaya çıkabilmiştir. Vahşi hayvanlara atılacak yeterli sayıda suçlu yoksa, izleyiciler arasından rastgele biri seçilir ya da imparatorun kendisi ölümüne bir dövüşe çıkabilirdi.
Arenada dövüşen gladyatörler, toplumun en alt tabakasından seçildiği için, karşılarına bir imparator çıktığında ne olursa olsun teslim olmakta ve sürekli imparator kazanmaktaydı. Gladyatörler, roma halkının en popüler sahne yıldızlarıydı. Öyle ki küçük oyuncakları satılır, insanlar onlarla tanışmak için sıraya girer ve kadınlarda hayranlık duyardı.
Kolezyum’da Gladyatör Dövüşlerinin Yasaklanması
MS 5. yüzyılda Hristiyanlık, Roma’da iyice yayılmaya başlamış ve bir rahip dövüşen gladyatörleri ayırmak için Arenaya girmiştir. Arenaya giren rahip halk tarafından taşlanarak öldürülmüş, bunun üzerine Kolezyum’daki gladyatör dövüşleri yasaklanmıştır. Dövüşlerin yasaklanmasıyla birlikte Kolezyum’un önemi de yavaş yavaş azalmaya başlamıştır.
Uzun yıllar kendi haline terk edilen Kolezyum’u kaplayan mermerler, heykeller ve sayısız sanat eseri, kilise gibi yapıların inşasında kullanılmıştır. Günümüzde önemli bir kısmı yıkık dökük şekildedir. 2007 yılında dünyanın 7 harikasından biri olarak tescillenen bu yapı, antik dönemlerin en mucizevi eserlerinden biridir. Roma’nın sembolü olan ve sayısız hikâyesi bulunan Kolezyum, her yıl milyonlarca turistin uğrak noktasıdır.
Hıristiyanlık için acı hatıralar içeren bu yapı, Katolik Kilisesi için hala önemli bir yere sahiptir. Her yıl paskalya öncesi orada ölen Hristiyanların anısına Amfitiyatroda fener alayı düzenlenmektedir.
WhatsApp grubumuza katılmak için TIKLAYINIZ!