Kıbrıs’ta bulunan Maraş(Varoşa), Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’nin aldığı karar ile 1974 yılında yerleşim ve iskâna kapatılmıştır. Maraş kapanmadan önce, en gözde eğlence merkezlerinin ve tatil yerlerinin bulunduğu, bir turizm cenneti olarak bilinmektedir. Günümüzde ise dünyanın en ilginç, ıssız ve terk edilmiş koca bir şehridir. Akdeniz’in Las Vegas’ı olarak bilinen Maraş şehri, Gazimağusa’nın bir mahallesidir.
Kapatılmadan önce dünyanın en popüler turizm merkezlerinden biriydi. Hatta öyle ki birçok Hollywood ünlülerinin bile gözde mekânlarındandı. Günümüzde ise şehre birkaç sokak dışında girişler yasaklanmıştır. 48 yıldır kapalı olan Maraş ‘’Hayalet Şehir’’ olarak tabir edilmektedir.
Maraş’ın Kapatılma Sebebi ve EOKA
EOKA, Maraş’ın kapanmasına sebep olan ve adanın Yunanistan’a bağlanması için uğraşan Kıbrıslı Rum silahlı örgüttür. Örgüt, sadece Türklere karşı değil, İngilizlere hatta komünistlere karşı da savaşmıştır. Kıbrıs bölünmeden önce de solcu Rumlara karşı infazlar gerçekleştirmiştir. Örgüt 1963 yılında; Kanlı Noel gecesi Türklere katliamlar başlatmıştır. Yapılan saldırılarda 364 şehit verilmiş ve 104 Türk köyü boşaltılmıştır. Yapılan katliam ve vahşet ile ilgili detaylar, Kıbrıs’ın bazı yerlerinde yapılan müzelerde sergilenmektedir.
Maraş’a atılan bombalar sonucu Rumlar, Türkler intikam almaya geliyor diyerek her şeyi bırakıp oradan kaçmışlardır. Günümüzde birçok evde eşyalar, kitaplar, hatta ayakkabılar öylece durmaktadır. Türk halkı ise yaşanan EOKA saldırıları sonucu, bazıları ölmüş bazıları da şehri terk etmişlerdi. Maraş terk edilince içeriye girme fırsatı bulan yağmacılar, defineciler taşınabilecek ne varsa alıp götürmüşlerdir. Yıllardır kimsenin giremediği şehir, doğanın ellerine teslim edilmiş durumdadır.
Kapalı Maraş 13 Ağustos 1974 yılında, Kıbrıs Barış Harekâtı ile Türk Silahlı Kuvvetlerinin eline geçmiştir. İkiye bölünen Kıbrıs’ın ‘’yeşil hat’’ denilen tampon bölgesinde yer almaktadır. Günümüzde şehrin bir bölümünde Türk askerleri, bir bölümünde ise Birleşmiş Milletler askerleri bulunmaktadır. Herhangi bir provokasyonun engellenmesi adına, bölge askeri birlikler tarafından gözetim altında tutmaktadır.
Kapalı Maraş’ın Açılamama Sebepleri
Türkiye hayalet şehir Maraş’ı açmak istiyor, fakat Rum tarafının uzlaşmaz tavrı sebebiyle açılamıyor. Maraş konusu 1980’li ve 90’lı yıllarda defalarca gündeme getirilmiş olmasına rağmen herhangi bir neticeye kavuşturulamamıştır. 1993’te Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri’nin önerdiği bir önlem çerçevesinde, Maraş’ın BM idaresinde iki tarafın ortak kullanımına açılmasını kabul etmiş, fakat yine Rumlar tarafından kabul görmemiştir. KKTC’nin kurucusu Cumhurbaşkanı Rauf Denktaş 2003 yılında Rum lideri ile görüşmüş, Kıbrıs’ın her iki tarafına yönelik gerçekleşecek seyahat, sportif aktiviteler gibi tüm kısıtlamaların kaldırılması karşılığında, Maraş’ın Rum kesiminin kontrolüne verilmesini önermiştir. Fakat yine Rumlar tarafından kabul edilmemiştir. Son olarak 2017 yılında Montana’da yapılan Kıbrıs Konferansı’nda, Rum tarafının uzlaşmaz yaklaşımı nedeniyle, konunun çözüme ulaşmasının nerdeyse imkânsız olduğu görülmüştür.
Maraş’ın Türk toprağı olduğunun en önemli sembollerinden biri olan Pertev Paşa’nın mezarı Maraş’ta bulunmaktadır. Osmanlı Devleti’nin adayı alışı sırasında şehit olan Pertev Paşa’nın mezarı 450 yıldır oradadır. Mezar, bugüne kadar defalarca yıkılmaya çalışılmış, parçalanmış, üzerine olmayacak yazılar yazılmıştır. Türkler tarafından her seferinde de yeniden düzeltilmiştir. 1956 yılında İngilizler, adadaki vakıf arazilerinin ve mallarının tamamının Türklere ait olduğunu yayınlamıştır. Kapalı Maraş’ın tamamı Osmanlı vakıf toprağı olduğu belgelerle sabitlenmiştir.
Türkiye 2020 yılında Maraş’ın açılacağını söylemişti, fakat birkaç sokak dışında açılamamıştır. Belirlenen birkaç güzergâh üzerinde yürümek ve bisiklet kiralayarak belli saatler içinde dolaşmak mümkündür. Kapalı Maraş açıldığı takdirde, tüm Kıbrıs’a yetecek turizm potansiyeline sahiptir. Kapatılmadan önce tüm adanın toplam gelirinin yüzde 50’si buradan karşılanmaktaydı. 48 yıldır kapalı olan Maraş açıldığında, Kıbrıs’ı hatta Türkiye’yi çok ileriye taşıyacaktır.
