18 Kasım 2020’de Utah çölünde, Amerikalı biyologlar koç popülasyonunu incelemek üzere seyahat ederken, uçuşları sırasında parlak metalik bir nesne keşfettiler. 3,5 metre yüksekliğindeki bu gizemli metalik sütuna, bilim dünyası “monolit” adını verdi. Bu isim, ‘’2001: Bir Uzay Macerası’’ filminden esinlenerek konmuştu ve bulgu sanal ortamda büyük ilgi topladı. Ancak, monolitin tam yerini tespit etmek herkes için kolay olmadı.
Yerini belirleyen ilk kişi, David Zerber’di oldu. Ancak, nesnenin kısa süre sonra ortadan kaybolduğunu keşfetti. İlginçtir ki, monolitin kaybolmasının hemen ardından Romanya’da, benzer bir yapı ortaya çıktı. Ardından, tüm dünyada birçok ülkede benzer metalik sütunlar belirlenmeye başladı. İki hafta içerisinde, Kaliforniya’dan Hollanda’ya ve daha sonra Türkiye’ye kadar birçok ülkede bu yapılarla karşılaşıldı. Ancak, her biri kısa süre sonra ortadan kayboldu.
Dünyanın Farklı Köşelerinde Ortaya Çıkan Metal Monolitler
Amerika‘da Utah çölünden Britanya sahiline, Belçika tarlasından Romanya Daçya Kalesi yakınına kadar, dünyanın dört bir yanında şaşırtıcı metal monolitler ortaya çıktı. Bu parlak ve uzun sütunlar, farklı konumlarda ansızın belirdi ve herhangi bir açıklama olmaksızın iz bırakmadan kayboldu.
İlk monolit, 18 Kasım 2020’de Utah çölünde keşfedildi. Ancak bu gizemli metal yapı, ortaya çıktığı gibi 27 Kasım’da kayboldu. Utah’taki monolitin kaybolmasıyla eşzamanlı olarak, Romanya’da bir yamaçta başka bir metal monolit belirdi ve Neamt bölgesindeki arkeolojik bir alanda kısa bir süre sonra kayboldu.
Daha sonra, Kaliforniya’da bir dağ yolunun tepesinde yeni bir monolit ortaya çıktı ve ardından o da kayboldu. Aralık’ın ilk haftasında, Wight adasındaki bir sahilde uzun ve parlak bir monolit görüldü, ancak bu dağın batı kıyısındaki Compton plajında bir süre sonra kayboldu. Aynı ayın içinde Belçika Baasrode’daki bir arsada da metal bir monolit belirdi. Daha sonra 2021 yılında Türkiye Şanlıurfa’da Göbeklitepe yakınlarına dikilen metal monolit gündem oldu.
ABD’deki ilk monolitin bulunmasından sonra İspanya, Almanya ve Kolombiya’da da benzer yapılar tespit edildi. Ancak, monolitlerin gizemi çözülemezken, Utah ve Kaliforniya’daki monolitlerin arkasında olduğunu iddia eden anonim bir kolektif, sütunların kopyalarını satışa sundu.
Metal Monolitler İle İlgili Yorumlar ve Spekülasyonlar
Wight Adasındaki monolit sahibi olan tasarımcı Tom Dunford, yapıyı sadece eğlence amacıyla yaptığını belirtiyor. Bazıları ise bu metal monolitleri, insan evriminin gelişimine etki etmiş sembol olarak gördükleri 2001: A Space Odyssey filmiyle kıyaslıyor.
Utah monolitini keşfeden helikopter pilotu, yapıların “bir yeni dalga sanatçısına” veya Stanley Kubrick’in hayranına ait olabileceğini düşündüğünü söylüyor. Romanya’daki monolit içinse Piatra Neamt Belediye Başkanı Andrei Carabelea, uzaylılar ya da küstah gençlerin dünya genelinde metal monolitler diktiğini düşündüğünü ifade ediyor.
ABD ve Romanya monolitlerinin gizemli ortadan kayboluşları, çeşitli spekülasyonları da beraberinde getirdi. Koloradolu bir fotoğrafçı, Utah’taki ücra alanda bir gece, dört kişinin geldiğini ve içi boş paslanmaz çelik nesneyi devirerek uzaklaşırken “iz bırakmayın” dediklerini gözlemlediğini söyledi. Yetkililer, ziyaretçilerin araçlarıyla bitkileri ezdiğini ve geride insanlara ait atıklar bıraktığını belirtti.
Aynı dönemde, Kaliforniya’daki Atascadero kenti yetkilileri, monolitin, onu ortadan kaldırmak için gece yarısı 5 saatlik bir yolculuk yaparak gelen bir grup genç adam tarafından yıkıldığını açıkladı. Yerel Belediye Başkanı Heather Moreno, “Bu genç adamların 5 saat boyunca araç sürüp topluluğumuza gelerek monoliti tahrip etme ihtiyacı hissetmesinden dolayı üzgünüz” dedi.
Monolitlerin yok oluşu ve bu tür eylemler, sadece sanat eserlerinin değil, aynı zamanda çevre ve kamusal alanların nasıl korunacağı konusunda da bir tartışma başlattı. Ormanlık alanlara ve kamusal mekânlara zarar verme eğiliminde olan kişilerin, bu tür sanat eserlerine olan ilgilerini nasıl ifade etmeleri gerektiği de toplumda konuşulan bir konu haline geldi.
Türkiye Göbeklitepe Yakınlarında Ortaya Çıkan Monolitin Sırrı
Şanlıurfa’da Göbeklitepe yakınlarında 2021 yılında gizemli bir şekilde ortaya çıkan ve ansızın kaybolan monolitin sırrı çözüldü. Üzerinde Göktürk alfabesiyle yazılı “Gökyüzüne bak, ayı gör” ifadesi bulunan metal blok, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın Milli Uzay Programı’nda yaptığı konuşma ile açığa çıktı. Monolitin, bu program kapsamında yerleştirildiği ve mesajının, Göktürk alfabesiyle ifade edilen bu sözler olduğu belirlendi.
Şanlıurfa’daki bu olay, Türkiye’nin uzay çalışmalarına verdiği önem ve Milli Uzay Programı’nın bir parçası olarak yürütülen faaliyetlerle birleşerek ulusal bir dikkat çekici hale geldi. Göbeklitepe’nin tarihi zenginliğiyle birleştirilen bu modern sanat eseri, hem yerel hem de ulusal çapta konuşulan bir konu haline gelmiş oldu.
Cumhurbaşkanı Erdoğan, Türkiye’nin uzay projelerini ve yapılacak çalışmaları açıklayarak, “Gökyüzüne bak ayı gör” sloganıyla tüm dünyaya Milli Uzay Programı’nı duyurdu. Erdoğan’ın bu sözleri sırasında ekranda monolitin üzerindeki Göktürk alfabesiyle yazılı sloganın gösterilmesi, metal blokun Türkiye’nin uzay çalışmalarının bir parçası olarak kullanıldığını ortaya koydu.
Monolit sadece Türkiye’de değil, ABD ve Avrupa basınında da geniş yankı buldu. New York Times gazetesi, haberi “Türkiye’de bir monolit ortaya çıktı” başlığıyla duyurdu. Alman Süddeutsche Zeitung gazetesi, “Uzaylılar Anadolu’da” başlığıyla haberi verirken, Göbeklitepe’nin “Türkiye’nin Stonehenge’i” olarak nitelendirildi. Fransız CNews kanalı, “Yeni gizemli bir monolit Türkiye’de ortaya çıktı” derken, Rus haber ajansı Sputnik ise Fransızca sitesinde olayı, “Türkiye’de üzerinde yazıt bulunan dikili metal blok ortaya çıktı” başlığıyla duyurdu. Metal blok, 3 metre yüksekliğinde ve 50 cm genişliğindeydi ve üzerinde Göktürk alfabesiyle “Gökyüzüne bak, ayı gör” yazısı bulunuyordu.
Dünya Genelindeki Metal Monolitlerin Sırrı
Önce Amerika’da, ardından birçok Avrupa ülkesinde ortaya çıkan ve “Uzaylılar mı dikiyor?” sorularını beraberinde getiren metal sütun (Monolit) sırrını açıkladı. Başta medya olmak üzere, dünya genelinde büyük merak uyandıran monolitin, aslında televizyon yayıncısı Netflix için hazırlanan bir komedi şovunun parçası olduğu ortaya çıktı. Konuyla ilgili yayınlanan “Neden tüm dünyada monolitler yaptım?” başlıklı videoda, Netflix komedi şovunun bir parçası olarak dünyanın çeşitli yerlerine monolitler dikildiği açıklandı.
Metal sütunların üreticileri ise Avustralyalı üç şakacı-maceraperest: Mark Samual Bonanno, Broden Kelly ve Zachary Ruane. Melbourne’da bir monolit inşa eden bu arkadaşlar, saçma yaşamayı sevdiklerini ve beyinlerinin böyle çalıştığını ifade etmişlerdi. Metal sütunlar, önce ABD, ardından Wight Adası, Almanya, Romanya gibi yerlerde belirli bir süre görüldükten sonra kaybolmuştu. Bu gizemli monolitlerin arkasındaki sırrın, bir komedi şovunun yaratıcı eseri olduğu, dünya genelindeki meraklı bakışların ardında yatan gerçek ortaya çıkmış oldu.