Osmanlı İmparatorluğu tarihi boyunca birçok ilginç olay yaşanmıştır. Bu olaylardan en ilginç olanı ise yüzlerce maymunun ağaçlara asılarak idam edilmesidir. Olay Osmanlı İmparatorluğu padişahlarından III. Murat döneminde yaşanmıştır. Maymun katliamı şeklinde yaşanan olay, maymunların hedef gösterilmesi sonucu ortaya çıkmıştır.
Yavuz Sultan Selim döneminde, Kuzey Afrika’daki fethedilen bölgelerden İstanbul’a çok sayıda maymun getirilmiştir. Maymunlar; çok akıllı olmaları, eğitilebilir olmaları ve fiziksel olarak bazı becerilere sahip olmaları sebebiyle İstanbul’da popüler bir hale gelmiştir. Evcil hayvan olarak kullanılmalarının yanı sıra, Osmanlı donanması da dâhil birçok yararlı alanda kullanılmışlardır.
Belli bir eğitime tabi tutulan maymunlar, Osmanlı donanmasında gemilerde gözcülük yapmıştır. Görme yeteneklerinin güçlü olması sebebiyle; denizlerde seyahat ederken uzaktaki savaş gemilerini görmüşler ve Osmanlı askerlerine haber vermişlerdir. Birer dürbün görevi gören maymunların bu alandaki kullanımı özellikle II. Beyazıt döneminde artmıştır. Hatta bazı tarihçiler Osmanlı İmparatorluğunun denizcilik alanında ilerlemesini, maymunlara bağlamaktadır.
Maymunların İdam Edilme Sebebi
Birçok alanda kullanılan maymunlar, zenginleşen halkın da ilgisini çekmiş ve sahiplenmeye başlamışlardır. Amaca göre eğitilerek satılan maymun dükkânları ortaya çıkmıştır. Oldukça artan maymun popülasyonundan, zamanla bazı kesimler rahatsız olmaya başlamıştır. Özellikle III. Murat’ın imamlığını yapan Manisalı Molla Abdülkerim Efendi de rahatsız olan kişiler arasındadır.
Sonrasında Rumeli Kazaskerliğini yapan Molla Abdülkerim Efendi, Müslüman olan halkı yoldan çıkaracağını düşündüğü maymunlardan adeta nefret etmektedir. İmamlığını yaptığı bir caminin cuma vaazında maymunları kötülemiş, Müslümanları yoldan çıkaracağını ve dul kadınların maymunları fena işlerde kullandığını dile getirmiştir. Konuşmanın ardından galeyana gelen kızgın halk, Molla Abdülkerim Efendi önderliğinde maymun satıcılarının dükkânlarını basmıştır. İstanbul’un her yerinde yakaladıkları maymunları toplayarak ağaçlara asmışlardır.
Tarihçiler o günü, ”İstanbul’da dalında maymun sallanmayan tek bir ağaç kalmadı.” diye anlatmaktadır. Yakalanan maymunları Molla kendi elleriyle asmış, iri maymunlar için ise ayrı bir idam sehpası hazırlatmıştır. Yapılan katliama tanık olan halk ise, o günden sonra Molla Abdülkerim Efendiye ‘’maymunkeş’’ lakabını takmıştır. Molla’nın ölümünden sonra birçok hayvan severin İstanbul’da kutlamalar yaptığı anlatılmaktadır.
