Tarihçi Herodot’un yazılı kaynaklarında bahsettiği Spartalılar, antik çağın en sıra dışı askeri birliğini oluşturmaktadır. Kaynaklarda 300 Spartalının, Thermophalae dar geçidinde pers ordularını 7 gün boyunca geçirmediği anlatılmaktadır. 2 milyon 600 bin kişilik Pers ordusuyla mücadele eden 300 Spartalının hikâyesi filmlere konu olmuştur. Son derece yetenekli bir askeri birliği oluşturan Spartalılar, henüz 7 yaşında iken inanılmaz eğitimlere tabi tutulmaktadır.
Milattan önce 800 yılında güney Yunanistan’da yaşamış olan Spartalılar, daha önce benzeri görülmemiş bir sistem oluşturmuştur. Onlar için savaş düzeni, savaşın kazanılıp ya da kaybedilmesi hayati derecede önem taşımaktadır. Bu sebeple çocuklar, küçük yaştan itibaren ailesinden alınarak karlı dağlara ya da en sıcak yerlere bırakılarak acı ve şiddetle yüzleştirilmektedir. Zorlu eğitimlerden geçen çocuklar, her türlü ortamda hayatta kalmayı başarabilen güçlü savaşçılara dönüştürülmektedir.
Sparta Askerinin Zorlu Eğitimi
Sparta’da doğan her çocuk, öncelikle bir heyetin önüne çıkarılmakta ve sağlık durumu kontrol ettirilmektedir. Bebeğin herhangi fiziksel bir kusuru bulunduğu takdirde, ailesi tarafından bir kuyuya bırakılmakta ya da çayırlık alana terk edilmektedir. Bırakılan bu bebekler, çoğunlukla vahşi hayvanlara yem olmaktadır. Bu uygulama fiziksel olarak en gelişmiş türü oluşturabilmek için yasal bir zorunluluk haline getirilmiştir. Uygulamayı kabul etmeyen aileler ise Sparta’dan sürgün edilmektedir.
Sağlıklı doğan bebekler ise; anne sütünden sonra şarapla beslenmekte, şarapla yıkanmakta ve karanlık bir odaya kapatılmaktadır. Bu uygulama bebekken korkulardan arınması, anne sevgisi ve şefkatine alışılmaması için yapılmaktadır. 7 yaşından sonra da annesinden alınmakta ve 20 yaşına kadar devam eden zorlu eğitimlere tabi tutulmaktadır. Agedo adı verilen bu eğitimde çocuklar, süreç sonuna kadar ayakkabı ya da terlik giymemektedir. Doğanın bir parçası olmayı öğrenmeleri amacı ile çıplak vaziyette karlı dağlara bırakılmaktadır. Hayatta kalmayı öğrenebilmek, açlıkla mücadele etmek için doğada yiyecek bulmak zorundadırlar. Bu süreçte çocuklar, çalmayı ve öldürmeyi öğrenmektedir. Fakat yakalandığı takdirde şiddetle cezalandırılmaktadır.
Eğitim boyunca çocuklar, düzenli olarak kırbaçlanıp dövülmektedir. Bu uygulama acıya olan dayanıklılıklarını arttırmak için yapılmaktadır. Eğitim süresinde uykusuzluğu öğrenen çocuklar, günde en fazla 3,4 saat uyuyabilmektedir. Daha fazla uyumanın ise cezası dayak, kırbaç ya da aşağılanmadır. Agedo eğitim sürecinde öğrencilerin yüzde 20’si hayatta kalmayı başaramamaktadır.
Ailesinden alınan çocuklar, 3-5 yılda bir kısa süreliğine ailesiyle görüştürülmekte daha sonra tekrar geri götürülmektedir. Süreçte 20 yaşına gelen çocuklar, ilk etabı tamamlamış kabul edilmektedir. İkinci etapta ise 30 yaşına kadar evlenmeleri, toprak, mal sahibi olmaları ve aileleri ile yaşamaları yasaktır. Zorunlu askerlik görevi ise, 60 yaşına kadar devam etmektedir. Yaşlanan askerler, şehrin danışma meclisinde ya da yeni askerlerin eğitiminde görev almaktadır. 20 yaşına gelerek ilk aşamayı tamamlayan askerler Sparta ordusuna, en iyileri ise 300 kişilik seçkin asker grubuna dâhil edilmektedir. Sparta ordusunda yıllar süren sert eğitimlerden sonra askerler, birer savaş makinasına dönüşmektedir. Savaş sisteminde bireysel değil, birlikte başarılı olma temeline dayanan phalanx askeri düzeni yer almaktadır. Sparta ordusu genellikle işgal değil, savunma düzeni üzerine kurulu bir ordudur.
Sparta Devletinin Özellikleri
Antik dönemde Lakedemon olarak bilinen Sparta, Antik Yunanistan’ın Lakonya bölgesinde öne çıkan bir şehir devletidir. Sparta, Pers-Yunan savaşları sırasında, birleşik Yunan ordusunun önde gelen gücü olarak tanınmıştır. Siyasi bağımsızlığını MÖ. 146’da Roma’nın Yunanistan fethine kadar sürdürmüştür. Modern Sparta ise; güney Yunanistan bölgesi Lakonya’nın başkentidir. Şehir narenciye ve zeytin işleme merkezi olarak bilinmektedir.
Sparta şehir devletinde herkes eşit haklara sahiptir. Devletin 2 kralı bulunmakta, bu kralların da üzerinde ise seçimle gelen 15 kişilik yarı rahip grubu yer almaktadır. Bu grup yasaları belirlemektedir. Ayrıca şehir senatosu ve halktan oluşan meclis ise yasaları denetleyip uygulamakla yükümlüdür. Yasalar herkesin üzerinde ve kutsal kabul edilmektedir. Lüks yaşamın kesinlikle yasak olduğu Sparta’da herkes eşit yemek yemekte ve eşit yaşamaktadır. Göbekli vatandaşların bulunmadığı Sparta’da dinamik bir vücuda sahip olmak şarttır. Kilolu bireyler kendilerine verilen bir süreden sonra, fiziklerini standartlara uygun hale getiremediği takdirde sürgün edilmektedir.
Aşırı disiplinli askeri örgütlenmesinin yanı sıra toplumda her erkek ve kadının görevi vardır. Erkekler asker, kadınlar ise devlete asker yetiştirmekle görevli kişidir. Her kadın, çocuğu 7 yaşına kadar büyütmek, dayanıklı ve sağlıklı bir şekilde yetiştirmek mecburiyetindedir. Aynı zamanda genç kadınlar düzenli olarak dans, jimnastik, cirit ve disk atma gibi eğitimlerden geçmektedir. Kadınların güçlü olmasına önem verilmiştir. Çünkü güçlü bir gene sahip bireylerin, güçlü anne ve babadan doğacağına dair genel bir inanış mevcuttur. Yasal olarak kadınlar 20, erkekler ise 30 yaşından önce evlenememektedir.
Sparta uygarlığında köleler, diğer Yunan uygarlıklarından farklı olarak temelde devlete aittir. Helotlar denilen bu köleler, bir tür ekonomik özerkliğe sahiptir. Devletin eşit olarak dağıttığı araziyi ekip biçmekte ve üründen toprak sahibine pay vermektedir. Toprak sahibi olan kişi, köleyi öldürememekte ve ona işkence yapamamaktadır. Kleros adı verilen bu sistemde, gerçek Sparta vatandaşı yaşamamaktadır. Sparta’da yaşayan vatandaşlar, kendilerine bağlı Helotları yönetemez, denetleyemez, topraklarından çıkaramaz ve bu toprakları satamazlardı. Sparta devleti tamamen askeri düzen üzerine kurulu bir şehir devletidir. Bu sebeple geleceğe yönelik bütün planlar, askeri sistem üzerinedir. Herhangi bir işgal sırasında ele geçirilmemesi için, yazılı belgeler düzenli olarak her yıl yakılmaktadır.
