Peru’da yer alan Nazca Çölü, dünyanın en kurak yerlerinden biridir. Yüzlerce yıl önce yapılan dev geometrik şekiller olan Nazca Çizgileri, bölgenin en ünlü yapılarındandır. Bu çizgilerin nasıl yapıldığı, uzmanlar tarafından uzun yıllar araştırma konusu olmuştur. Bölgede bulunan spiral şeklindeki çukurlar da bölgenin dikkat çeken ve araştırılan diğer yapılarındandır. Bu muhteşem yapılar, eski zamanlarda bölgede gelişmiş bir uygarlığın yaşadığına işaret etmektedir. Spiral şeklinde açılan devasa çukurların yapılma amacı ise, uzaydan çekilen fotoğraflar sayesinde çözülmüştür.
Günümüzden yaklaşık 2500 yıl önce, Peru’nun yılda 4 milimetreden az yağış alan kurak bölgesinde antik toplumlar yaşamıştır. Bu toplumların kuraklığa rağmen nasıl hayatını devam ettirdikleri uzun yıllar araştırma konusu olmuştur. Bölgede yapılan araştırmalar mısır, kabak gibi mahsullerden oluşan tarıma dayalı ekonomilerinin olduğunu ortaya koymuştur. Bulunan yapıların incelenmesi esnasında karmaşık yeraltı su kemerlerine ulaşılmıştır. Aynı zamanda dağların zirvelerinde delikler ve ovalarda spiral şeklinde yeraltı sulama kuyuları mevcuttur. Devasa spiral şeklinde yapılan bu kuyular, yeraltı sularını çıkarmak için yapılmış gelişmiş bir hidrolik sistemdir.
Spiral Kuyuların Kullanım Amacı
Spiral huni şeklindeki kuyularda, karbon yoluyla tarih saptama yöntemi kullanılamamış ve kanalların sırrı uzun süre çözülememiştir. Güney Amerika’da bulunan birçok medeniyet yazıyı kullanmadığı için Nazca’daki yerleşim bölgelerinde bulunan yapılar hakkında herhangi bir bilgi bulunmamaktadır. Su kemerlerinin oluşumu, uzun yıllar boyunca gizemli bir yapı olarak görülmüştür. Fakat İtalya’daki Çevre Analizi Metodoloji Enstitüsü’nden Rosa Lasaponara, bu yapıların yeraltı sularını çıkarmak için yapılmış, gelişkin bir hidrolik sistem olduğunu ortaya çıkarmıştır.
Lasaponara ve ekibi spiral yapıların uydudan çekilmiş fotoğraflarını ve yakınlarında bulunan eski yerleşim alanlarında incelemeler gerçekleştirmiştir. Lasaponara, “Bu yapılar bugün bizim gördüğümüz halinden çok daha gelişkin yapılardı. Bunlar sayesinde yıllar boyunca yeraltı suları kullanılarak dünyanın en kurak yerlerinden biri olan bu vadide yoğun tarım yapmak mümkün oldu.” ifadelerini kullanmıştır.
Spiral hunilerin varlığı MÖ. 1000 ila MS. 750 yılları arasına tarihlendirilmektedir. Yalnızca yukardan bakılınca görülebilen Nazca Çizgilerinin ise, dini nedenlerle inşa edilebilmiş olabileceği teorisi üzerinde durulmaktadır. Bölgede bulunan karmaşık yeraltı su kemerleri ise toplumlarını ayakta tutan hayati bir güç olarak kullanılmıştır.
Su Sistemlerinin Muhteşem Özellikleri
Dağın yüksek kesimlerinde bir kuşak boyunca devam eden ve toplanan yağışı kanallarla dağın içine aktaran delikler mevcuttur. Sular dağda açılan yaklaşık 6.900 civarı çukurdan aşağıya süzülmekte ve yerin altında açılan kanallarla ovaya inmektedir. Kanallar yeraltında olduğu için, suyun buharlaşmasını ve kaybını önlemektedir. Kanallar üzerine inşa edilen spiral huni şeklindeki bacalar sayesinde de kanala rüzgâr girmekte ve böylece suyun akışı sağlanmaktadır. Sular tarım amaçlı kullanılmasının yanında, insanların günlük ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla da kullanılmıştır.
Klasik bir su kuyusu sistemine göre ağzı daha geniş olan huniler, yağmur yağdığı zaman daha çok suyu içine biriktirebilmektedir. Çok katlı olan spiral yapılar, su seviyesine yürüyerek iniş ve çıkışları gerçekleştirecek şekilde yapılmıştır. Yılın yağış almayan mevsimlerinde de tarımı mümkün hale getiren bu sistem; su olmayan çöl ortamında yaşamı sağlamak için insan eliyle yapılmış en eski ve gelişmiş yeraltı sutaşıma sistemi olarak bilinmektedir. Sistem dağın tepesinde açılan dikey kuyulardan en alta indirilmekte ve yatay devam eden su kanalı ile köye indirilerek spiral kuyu ile suya ulaşım sağlanmaktadır.
Nazca Yapılarında Gelişmiş Uygarlığa Dair İzler
Nazca’da bulunan yapılar, bölgede yaşayan halk hakkında da bilgiler vermektedir. Karmaşık bir sistemi oluşturan bu yapıların milattan önceki yıllarda bulunması, o dönemde yaşayan insanların gelişmiş bir toplum olduklarını göstermektedir. Bu tarz yapıların inşa edilmesi, özel bir teknolojiyi ve iyi bir organizasyonu gerektirmektedir. Bölgenin tektonik fay hatları üzerinde kurulu olması sebebiyle, bölgenin jeolojik yapısı ve suyun dönemsel değişimleri hakkında bilgi sahibi oldukları düşünülmektedir.
Yapılar hakkında bilgi veren Lasaponara; Nazca Çizgilerinde olduğu gibi, huni ve kanalların yapımının da iyi ve toplumsal bir örgütlenme gerektirdiğini dile getirmiştir. Nazca Çizgilerinin su sistemleri ile bağlantılı olduğu düşünülmektedir. Çok kaliteli olarak inşa edilen bu hunilerin bazıları, günümüzde hala kullanılabilmektedir.
Toplumun hiyerarşik bir yapıya sahip olduğu ve oldukça örgütlü çalıştıkları düşünülmektedir. Lasaponara, spiral hunilerin “iktidardaki kişilerin kendi etkileri altında olan topluluklar arasında su dağıtımını kontrol etme” konusunda önemli bir işlev gördüğünü dile getirmiştir. Yeryüzünün en kurak bölgelerinden birine su taşınmış olması, dağın altına suyu toplayacak kanalları makinesiz inşa etmeleri oldukça ileri düzey bilgi ve beceri gerektirmektedir.
