Almanya’dan Türkiye’ye tatile gelen Böcek ailesinin kısa aralıklarla yaşadığı ölümler, gözleri yeniden “alüminyum fosfit” adı verilen son derece toksik bir maddeye çevirdi. İlk bakışta gıda zehirlenmesi gibi görünen olay, otelde yapılan haşere ilaçlamasına dair bulgularla bambaşka bir boyuta taşındı.
Trajik Olayın Seyri: Gıda Zehirlenmesi mi, Zehirli Gaz Maruziyeti mi?
9 Kasım’da İstanbul’a gelen dört kişilik Böcek ailesi, 11 Kasım’da sokak satıcısından midye dolma yedikten sonra bir restoranda tavuk tantuni ve sucuk tüketmişti. Bu nedenle ilk değerlendirmeler gıda zehirlenmesi ihtimaline odaklandı. Ancak aile üyelerinin aynı gün içinde hızla kötüleşmesi ve aynı otelden iki turistin daha hastaneye kaldırılması şüpheleri başka yöne çevirdi.
Ailenin 6 yaşındaki Kadir Muhammet ve 3 yaşındaki Masal, hastaneye kaldırıldıktan kısa süre sonra yaşamını yitirirken; anne Çiğdem Böcek de yoğun bakımda hayatını kaybetti. Entübe edilen baba Servet Böcek ise tüm müdahalelere rağmen pazartesi günü vefat etti.
Soruşturma ilerledikçe, ailenin bulunduğu odanın hemen alt katında tahtakurusu mücadelesi kapsamında alüminyum fosfit içeren bir ilaçlama yapıldığı ortaya çıktı. Uzmanlar, bu maddenin nemle temas ettiğinde açığa çıkardığı fosfin gazının, otel odasına banyo havalandırmasından sızmış olabileceğini değerlendiriyor.
Alüminyum Fosfit Nedir?
Kimyasal formülü AlP olan alüminyum fosfit, tarım ürünlerini böcek ve kemirgenlerden korumada kullanılan son derece güçlü bir fumiganttır. Koyu gri veya sarı tonlarında katı bir bileşiktir.
Bu maddenin tehlikesi, su veya nemle temas ettiğinde fosfin (PH₃) adlı gazı üretmesinden kaynaklanır. Fosfin gazı solunduğunda dakikalar içinde etki gösterebilen, hücresel oksijen kullanımını bozan ve çoklu organ yetmezliğine yol açabilen güçlü bir toksindir.
Kullanım Alanları ve Riskler
Alüminyum fosfit özellikle:
Tahıl ve hububat depolarında,
Büyük ölçekli zararlı mücadelesinde,
Profesyonel pest kontrol işlemlerinde
kullanılır. Ancak ev, otel veya insanların aktif olarak bulunduğu kapalı mekânlarda uygulanması, ciddi risk taşıdığı için sıkı denetimlere tabidir.
EPA (ABD Çevre Koruma Ajansı), bu maddenin su kaynaklarına yakın kullanımını, açık alanlara yayılmasını ve insan tüketimine yönelik ürünlerle temasını açık şekilde yasaklamaktadır.
Fosfin Gazı Zehirlenmesi Nasıl Oluşur?
AlP tabletlerinin su, nem veya mide asidiyle temasında fosfin gazı hızla açığa çıkar. Zehirlenme üç yolla gerçekleşebilir:
- Soluma
En riskli maruziyet yoludur. Gaz akciğerler üzerinden kana geçer ve kısa sürede:
Şiddetli solunum sıkıntısı
Akciğer ödemi
Kalp ritim bozuklukları
Şok
Çoklu organ yetmezliği
gibi ağır belirtilere yol açabilir.
- Yutma
Mide bulantısı, kanlı kusma, göğüs sıkışması ve hızlı tansiyon düşüşü görülebilir.
- Kapalı Alanda Sızıntı
Yetersiz havalandırma veya yanlış uygulama, gazın komşu odalara veya katlara geçmesine sebep olabilir. Son yıllarda dünyada benzer birçok ölüm vakası da bu nedenle yaşanmıştır.
Uzmanların Uyarıları: “Ehil Olmayan Eller Cinayete Zemin Hazırlar”
TÜSODER, alüminyum fosfitin sıradan haşere ilaçlarıyla karıştırılmaması gerektiğini vurgulayarak şu uyarılarda bulunuyor:
İyi havalandırılmayan alanlarda asla kullanılmamalı.
Binanın tamamı önlem almalı; yalnızca ilaçlanan daire değil.
Şüphe hissedildiğinde vakit kaybetmeden 112’ye başvurulmalı.
Maddenin kontrolsüz dolaşımı engellenmeli ve yalnızca lisanslı ekiplerin erişimine açık olmalı.
Zehirlenmeden Nasıl Korunulur?
Profesyonel uygulama şarttır: Fumigasyon yalnızca eğitimli ve yetkili ekipler tarafından yapılmalıdır.
Kaçak ürünlerden uzak durulmalı: Evlerde veya turistik tesislerde amatör kullanım ölümcül sonuçlar doğurabilir.
Havalandırma hayati önemdedir: İşlem yapılan yerler tamamen boşaltılmalı ve yeterli süre havalandırılmalıdır.
Belirti görüldüğünde vakit kaybetmeyin: Nefes darlığı, mide bulantısı, baş dönmesi gibi erken belirtiler acil yardım gerektirir.
Görünmez Bir Kimyasalın Ölümcül Sonuçları
Böcek ailesinin yaşamını yitirdiği trajik olay, alüminyum fosfitin yanlış ve kontrolsüz kullanımının ne kadar büyük bir tehdit olduğunu acı bir şekilde yeniden hatırlattı. Soruşturma derinleştikçe, maddenin otelde nasıl ve kim tarafından uygulandığı netleşecek olsa da, uzmanların mesajı ortak:
“Bu tür kimyasallar profesyonel olmayan kişilerde ölümcül bir silaha dönüşebilir.”
