Anal fissür, makat (anüs) bölgesinde meydana gelen küçük çatlak veya yırtıklardır. Bu durum genellikle dışkılama sırasında oluşan zorlanmalar sonucunda meydana gelir ve oldukça ağrılı olabilir. Anal fissür, her yaştan insanda görülebilse de, özellikle kabızlık sorunu yaşayan bireylerde daha sık ortaya çıkar.
Anal Fissür Nedir?
Anal fissür, anüsün iç kısmındaki deri veya mukoza tabakasında oluşan küçük bir yırtıktır. Bu yırtık, dışkının geçişi sırasında şiddetli ağrıya ve bazen de kanamaya neden olabilir. Akut (yeni) ve kronik (uzun süredir var olan) olmak üzere iki ana formu bulunur:
Akut anal fissür: Genellikle birkaç hafta içinde kendiliğinden iyileşebilir.
Kronik anal fissür: Altı haftadan uzun süren, derinleşmiş ve zamanla iyileşmeyen yırtıklardır. Genellikle tedavi gerektirir.
Anal Fissürün Belirtileri
Anal fissür genellikle aşağıdaki belirtilerle kendini gösterir:
Dışkılama sırasında veya sonrasında şiddetli yanma ve ağrı
Anüs çevresinde kaşıntı veya tahriş
Tuvalet kağıdında veya dışkıda görülebilen parlak kırmızı renkli kan
Anüs çevresinde gözle görülebilecek küçük bir çatlak
Bazı durumlarda dışkılama korkusu nedeniyle kabızlık gelişmesi
Bu belirtiler çoğu zaman hemoroid (basur) ile karıştırılır. Ancak hemoroidden farklı olarak, anal fissür ağrısı genellikle daha keskin ve yakıcıdır.
Anal Fissür Neden Oluşur?
Anal fissür birçok faktöre bağlı olarak gelişebilir. En yaygın nedenleri şunlardır:
Kabızlık: Sert ve hacimli dışkılar, anüs çevresindeki cildi yırtabilir.
İshal: Sürekli ve sık dışkılama anüs mukozasında tahrişe neden olabilir.
Zor doğum: Kadınlarda doğum sırasında aşırı ıkınma anal fissüre yol açabilir.
Kronik inflamatuvar bağırsak hastalıkları (örneğin Crohn hastalığı)
Anüs çevresine alınan travmalar
Kas spazmları: Anüs çevresindeki kasların aşırı kasılması yırtığın iyileşmesini zorlaştırabilir.
Anal Fissür Nasıl Teşhis Edilir?
Anal fissürün teşhisi genellikle doktorun fiziksel muayenesi ile konulur. Gözle görülebilen çatlaklar çoğunlukla tanı koymak için yeterlidir. Bazı durumlarda anoskopi veya kolonoskopi gibi ileri tetkiklere ihtiyaç duyulabilir, özellikle de belirtiler farklı bir hastalığı işaret ediyorsa.
Anal Fissür Tedavi Yöntemleri
Tedavi, anal fissürün akut ya da kronik olmasına göre değişiklik gösterir.
Akut Anal Fissür Tedavisi
Lif açısından zengin beslenme: Dışkının yumuşatılması için sebze, meyve ve tam tahıllar tercih edilmelidir.
Bol su tüketimi: Günlük en az 2-2.5 litre su içilmelidir.
Dışkı yumuşatıcılar: Lif takviyeleri veya hafif müshiller önerilebilir.
Sıcak su oturma banyoları: Günde birkaç kez 10-15 dakika süreyle uygulanabilir.
Topikal kremler: Anüs kaslarını gevşeten ve ağrıyı azaltan ilaçlar (örneğin nitrogliserin veya kalsiyum kanal blokerleri) kullanılabilir.
Kronik Anal Fissür Tedavisi
Eğer yukarıdaki yöntemlerle 6 haftadan uzun süre geçmeyen bir fissür söz konusuysa, daha ileri tedaviler gerekebilir:
Botoks enjeksiyonu: Anüs çevresindeki kasları geçici olarak gevşetir.
Cerrahi müdahale (Lateral internal sfinkterotomi): En etkili tedavi yöntemlerinden biridir. Anüs kaslarının bir kısmı kesilerek gevşetilir ve iyileşme sağlanır.
Anal Fissürden Korunma Yolları
Kabızlıktan korunmak için düzenli ve lifli beslenme
Bol su içmek
Tuvalet alışkanlıklarına dikkat etmek (çok ıkınmamak, tuvalet ihtiyacını ertelememek)
Günlük egzersiz yapmak
Stres yönetimi ve sindirim sistemini rahatlatan yaşam tarzı tercihleri
Anal fissür, yaşam kalitesini ciddi şekilde etkileyebilen ancak çoğu zaman basit yöntemlerle kontrol altına alınabilen bir rahatsızlıktır. Erken dönemde fark edilip uygun şekilde tedavi edildiğinde, kronikleşmeden iyileşme sağlanabilir. Şiddetli ağrı, kanama ya da uzun süredir geçmeyen bir çatlak söz konusuysa, mutlaka bir doktora başvurulmalıdır. Unutulmamalıdır ki, anal fissür sadece fiziksel değil psikolojik olarak da kişiyi etkileyebileceğinden, utanmadan ve gecikmeden tedaviye başlanmalıdır.
