Orta Çağ Avrupa’sının karanlık bir dönemi olarak kabul edilen Cadı Avı, insanlık tarihindeki en üzücü ve karmaşık olaylardan biridir. Bu dönem, toplumsal histeri, dini inançların etkisi ve hukuki zorlamaların birleşimiyle birçok kişinin hayatını kaybetmesine sebep olmuştur. Kızıl saçlı olmak, çillere sahip olmak, şifalı otlar kullanmak gibi sebeplerle, binlerce kişi cadı olmakla suçlanmış ve ölüm cezasına çarptırılmıştır. Cadı avları, genellikle cadı oldukları düşünülen kişilerin yakılması veya linç edilmesi şeklinde gerçekleşmiştir.
Bu olaylar, insanların korku ve paranoya dolu bir atmosferde, adalet adı altında masumiyetlerini kanıtlama şansını kaybetmelerine neden olmuştur. Orta Çağ’ın bu karanlık yüzü, sadece o dönemde değil, günümüzde de insanlık tarihinde unutulmaz bir iz bırakmıştır. Salem cadı mahkemeleri bu sürecin sadece bir parçası olup, aslında cadı avları çok daha korkunç ve geniş sonuçlar doğurmuştur.
Her toplumda olduğu gibi, bazı batıl inançlar mevcuttur ve ne yazık ki, bazen bu inançlar yüzünden bazı kişiler haksız yere cezalandırılır. Ancak, cadı avı denilen süreç, sadece birkaç cahilin yanlış yönlendirmesi sonucunda ortaya çıkan bir olay değildir. 15. yüzyılda Avrupa’da başlayan ve kolonilere kadar yayılan bu süreç, 18. yüzyılın sonlarına kadar devam ederek on binlerce insanın, genellikle kadınların şeytanla anlaşma yaptıkları iddiasıyla öldürülmelerine neden olmuştur.
Cadı avları, sadece insanları öldüren zalim kişilerin olduğu bir durum değildi. Gerçekte, şifalı otlar toplayan, doğum yapan, toplumsal normlara karşı çıkan kadınlar, sıklıkla cadı ilan edilmişlerdir. Üstelik bir kadın olduğunuzda, cadı olmadığınızı kanıtlamanız neredeyse imkânsızdı. Cadıların mallarına el konulması ise bu trajedinin başka bir boyutunu oluşturuyordu. Cadı avlarının ne olduğuna ve hangi dönemde yaşandığına yakından bakarak, bu dehşet verici insanlık suçunun detaylarını anlamak gerekmektedir.
Cadı Avı Nedir? Hangi Dönemde Yaşandı?
Cadılar, pek çok inanç, din ve kültürde doğaüstü güçlere sahip olduğuna inanılan kişilerdir. Genellikle kadınlarla özdeşleştirilse de erkek cadılar da var olabilirler. Cadılar arasında iyilik ve kötülük arasında bir ayrım vardır; bazıları iyilik yaparken, çoğunluğunun kötü olduğuna inanılır. Bu, sahip oldukları doğaüstü yetenekleri, genellikle kötü niyetli varlıklara hizmet ettikleri için elde ettikleri inancına dayanmaktadır.
Kutsal metinlerde, özellikle İncil’de, cadılar hakkında bahsedilmektedir. İnsanlar, antik çağlardan beri cadılar ve benzeri doğaüstü yeteneklere sahip kişilerin var olduğuna inanmışlardır. Ancak, bu kişilerin genellikle insanlara zarar vermek için kara büyü yaptığı düşünülmüştür. Cadıların şeytana tapındığı, şeytanla işbirliği yaptığı gibi daha korkutucu inançlar 15. yüzyılda ortaya çıkmıştır.
Cadı avı denilen olaylar ise bu inançların toplumda yayılmasıyla başlamıştır. Cadı olduğu şüphesiyle suçlanan kişiler yargılanmış ve genellikle cadı olduklarına hükmedilerek dehşet verici yöntemlerle öldürülmüşlerdir. Avrupa’da başlayan cadı avları, kolonilere yayılmış ve 18. yüzyıla kadar üç yüz yıl boyunca devam etmiştir. Bu dönemde yaklaşık olarak 60 bin kişinin, cadı oldukları gerekçesiyle öldürüldüğü tahmin edilmektedir.
Cadı Avı Olayının Ortaya Çıkışı
Cadıların doğaüstü güçlere sahip oldukları ve şeytanla işbirliği yaptıkları inancı, 1420’lerde ortaya çıkmıştır. Bu dönemdeki cadı avları daha çok yerel düzeyde suçlamaların olduğu, ancak büyük çaplı bir cadı avına dönüşmeyen olaylardır. Ancak, asıl olaylar reform hareketleriyle başladı. 1517’de Martin Luther‘in kiliseye karşı duruşuyla birlikte, kilisenin o güne kadar tartışmasız bir güç olma konumu sorgulanmaya başladı. Bu durum bir sorunu da beraberinde getirdi: Daha önce kutsal kitabı okuma fırsatı bulamamış olan insanlar, artık kitabı okumaya başladılar, ancak bu metni yorumlamak için gerekli altyapıya sahip değillerdi.
Kitabı Mukaddes‘te, Eski Ahit ve Yeni Ahit içinde yer alan Mısır’dan Çıkış hikâyesinin 22. bölümündeki 18. ayette şu ifade yer alır: “Bir cadının yaşamasına müsamaha göstermeyeceksin.” İşte, binlerce insanın din adına, cadı oldukları iddiasıyla yakılmalarının tek sebebi budur. Bu cümle, cadı avlarının temel dayanağı olarak kullanılmıştır.
Cadı Avının En Yoğun Yaşandığı Dönem
1560 ile 1630 yılları arası, cadı avının en yoğun yaşandığı dönemdi. Bu süreçte, İngiltere, İspanya, Almanya, İskoçya ve İsveç gibi ülkelerde cadı mahkemeleri kuruldu. Daha sonra, bu cadı avı furyası, Amerika’nın İngiliz kolonilerine de sıçradı ve Salem cadı mahkemeleri gibi olaylar yaşandı.
Cadı avıyla ilişkilendirilen simalardan biri de Matthew Hopkins‘tir. Hopkins, aslında bir hukukçu olmasına rağmen daha fazla kazanç elde etmek istemiştir. O dönemde, cadı olarak suçlanan ve infaz edilen kişilerin mallarının üçte biri yargılayan hâkime, üçte ikisi ise devlete aitti.
1644 yılında, Hopkins İngiltere’de kendini “Baş Cadı Avcısı” olarak ilan etti. Kendi geliştirdiği pek çok cadı testi ve işkence yöntemiyle 1647 yılına kadar 230’dan fazla kişinin cadı olduğu gerekçesiyle idam edilmesine sebep oldu. Hopkins’un gerçekleştirdiği rahatsız edici testler o kadar acımasızdı ki, cadılıkla suçlanan bir kişinin masumiyetini kanıtlaması neredeyse imkânsız hale geliyordu.
Cadı Olmanın Belirtileri
Tarihte, birçok farklı nedenle insanlar cadı olarak suçlanmıştır. Kızıl saçlı olmak, çillere sahip olmak, kürtaj yapmak ya da yaptırmak, komşunuzun başına kötü bir şey gelmesi gibi olaylar. Ayrıca İyi bir ebe olmak, kısır olmak, ansızın zenginlik elde etmek, aşırı dindar olmak, yaşlılık, çirkinlik, çok zayıf olmak, doğum lekesine sahip olmak, çok sayıda ben bulundurmak, tembellik, evinin üstünde bulut olması, dini ayinler sırasında esnemek, şifalı otlar kullanmak veya hastaları iyileştirmek gibi sebepler kadınların özellikle hedef alındığı noktalardır.
Kadınlar, Havva’nın yasak elmayı yediği efsanesinden bu yana genellikle zayıf ve şeytana kolayca kanan olarak kabul edilmişlerdir. Şeytana teslim olan bir kadın, genellikle bir erkeğin bedenine girmekle suçlanır. Cadı avları sırasında öldürülen erkekler genellikle yardım ve yataklık suçlamasıyla suçlanmışlardır. Tabii ki, şeytanla işbirliği yaptığı düşünülen kadınlar da vardı ve cadılıkla suçlanmışlardır.
Cadılıkla Suçlanan Kişiye Uygulanan Testler
Tarihte, cadılıkla suçlanan bir kişinin suçsuz ya da suçlu olduğunu belirlemek için çeşitli yöntemler kullanılmıştır. Bu yöntemler arasında en popüler olanlardan biri iğne batırma testiydi. Kadının vücuduna iğne veya bıçak batırılır ve kan çıkıp çıkmamasına bakılırdı. Eğer kan çıkmazsa, bu yerin şeytan tarafından emilmiş olduğu düşünülerek kişi cadı olarak kabul edilirdi.
Başka bir yöntemde, kaynayan su dolu bir kazana bir nesne atılır, kadından bunu eliyle alması istenir ve elinin iyileşme sürecine göre cadı olup olmadığına karar verilirdi. Başka bir sıra dışı yöntemde ise kadın bağlanarak suya atılırdı. Eğer yüzeye çıkarsa cadı olarak kabul edilirken, eğer çıkamaz ve boğulursa masum olduğu düşünülürdü.
Belki de en ilginç testlerden biri kadının kilosuyla ilgili olanıydı. Mahkeme, kadının tahmini kilosunu belirler ve eğer tartılan kadın söylenen kilodan daha hafifse, ruhunu şeytana satmış olduğu düşünülürdü. Eğer söylenenden daha ağırsa, şeytanın içinde olduğu kabul edilir ve kişi cadı olarak damgalanırdı. Yani, bu testlerin özeti, bir kez cadılıkla suçlanıldığında, kişinin cadı olarak kabul edilmesiydi.
Salem cadı mahkemeleri, 1692 ile 1693 yılları arasında o dönemde İngiliz kolonisi olan Amerika’nın Massachusetts eyaletinde gerçekleşmiştir. Sinema ve popüler kültürdeki yansımalarıyla dikkat çekmesine rağmen, aslında bu mahkemelerde sadece 29 kişi öldürülmüştür. Özellikle Almanya ve İsviçre’deki cadı avı mahkemelerinde binlerce insanın öldürüldüğünü düşündüğümüzde, Salem cadı mahkemeleri Avrupa’daki olayların çok daha küçük bir yansıması olarak kabul edilebilir.
