Seddülbahir Kalesi, Çanakkale’nin Eceabat ilçesi sınırları içinde yer alan Seddülbahir Köyü’nde bulunmaktadır. Kale, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın katılımıyla gerçekleştirilen 18 Mart Şehitleri Anma Günü ve Çanakkale Deniz Zaferi’nin 108. yıl dönümünde ziyarete açıldı. Boğaz’ın muhafızlarından biri olan tarihi kale, restorasyon sürecinden geçerek yenilendi. Yaklaşık 22 bin metrekarelik bir alana yayılan kale, 17. yüzyılda Venedik saldırılarına karşı yapılmıştır. Osmanlı tarihinde yaptıranı kadın olan ilk askeri yapı olarak da önem taşımaktadır.
Seddülbahir Kalesi; Çanakkale ilinin Gelibolu Yarımadası’nda, Ertuğrul ve Morto koyları arasındaki bir burun üzerinde yer almaktadır. Bozulmuş bir halde olan kale, 1980 yılında Kültür Bakanlığı tarafından koruma altına alınmıştır. Limni ve Bozcaada’yı işgal eden Venediklilerin ardından inşa edilen kale, savunma amaçlı olarak Mimar Mustafa Ağa tarafından tasarlanmıştır.
Seddülbahir Kalesi’nin Özellikleri ve Hikâyesi
Seddülbahir Kalesi’nin yapımına I. İbrahim döneminde 1644 yılında başlanmıştır. Özellikle Venediklilerle Girit Adası’nda yaşanan savaşın yeniden başlamasından sonra bu kalenin yapımı için karar verilmiştir. Çimenlik Kalesi’nin Boğaz’ın en dar bölgesinde yetersiz kalması nedeniyle II. Mehmet döneminde inşa edilmiştir. Savunma hattını oluşturmak için inşa edilmiş ve aynı zamanda savunma hattının ilk ayağını oluşturmuştur.
Seddülbahir Kalesi, tamamlandıktan sonra Osmanlı İmparatorluğu’nu ziyaret eden bir gezgin tarafından 1680 yılında kitap haline getirilmiştir. O dönemlerde kale çevresinde birçok yapı olduğu da söylenmektedir. Seddülbahir Kalesi, inşa edildiği tarihten itibaren birçok onarım ve tamirat görmüştür. Bu tamiratların bilgileri, Osmanlı arşivlerinde yer almaktadır. Kalenin en büyük hasar gördüğü dönem ise Birinci Dünya Savaşı’dır. Çanakkale Deniz Savaşları sırasında, kale yoğun topçu ateşine maruz kalmıştır. Ayrıca, kara savaşları da kaleye büyük hasar vermiştir. 1914 yılında yapılan saldırıda, kalenin kuzeydoğu bölgesi tamamen hasar görmüştür.
Seddülbahir Kalesi, Gelibolu Yarımadası’nın güney ucunda, Çanakkale Boğazı’nın sonlandığı ve Ege Denizi’nin başladığı yerde bulunmaktadır. Kuzey ve batısında bulunan burçların arası içten 136.525 metre olmak üzere beş burca sahiptir. Bu burçlar, birbirlerine sur duvarlarıyla bağlanmıştır. Kalede güneydoğudan kuzeybatıya doğru üç kademeli bir sur ve hisar peçe oluşur. Seddülbahir Kalesi, 1. derece arkeolojik-askeri-harp tarihi-kentsel sit alanında yer almaktadır.
1659 yılında IV. Mehmet’in annesi Valide Hatice Turhan Sultan tarafından Venedik saldırılarına karşı boğazın güvenliği için inşa edilmiştir. Abdülhamid Han tarafından onarılmış ve 29 Eylül 1915 tarihli “The Illustrated War News” adlı dergide fotoğrafı yer almıştır. Seddülbahir Kalesi, kademeli bir plan anlayışıyla, asimetrik bir plana sahip olup yaklaşık olarak dikdörtgen bir plandadır. Denize bakan kısmı ortada kırılma yapmaktadır.
Seddülbahir Kalesi Etrafında Gezilecek Yerler
Seddülbahir Kalesi ve köyü çevresi, keşfedilmeye değer birçok alan barındırmaktadır. Doğal güzellikler ve koylar, kaleyi çevrelemekte ve ziyaretçilerin keyifli zaman geçirmesine olanak sağlamaktadır. Tarihi bir balıkçı köyü olan bölgede, Çanakkale Savaşı’ndan kalan kalıntılar da bulunmaktadır. Kale içinde yer alan müze ve heykellerin yanı sıra, Yahya Çavuş anıtı, Ertuğrul tabyası ve Helles anıtı da kale etrafında gezilecek yerler arasındadır.
Seddülbahir Kalesi’nin etrafında yer alan Ertuğrul Koyu ise deniz kenarında bulunan ve tarihi bir mezarlık barındıran bir alandır. Köyün çevresindeki koylar ve denizler, hem tarihi turistik geziler hem de deniz keyfi için ideal yerlerdir. Kale etrafındaki koydan rahatlıkla denize girebileceğiniz gibi, Morto Koyu’na da uğrayarak burada keyifli zaman geçirebilirsiniz.
