Deprem, yer sarsıntısı, seizma veya halk arasında zelzele; yer kabuğundaki beklenmedik enerji salımı sonucu meydana gelen ve yeryüzünü sallayan sismik dalgalanma olayıdır. Yer kabuğu, küresel ölçekte plaka tahtalarından oluşur ve bu plaka tahtalarının hareketi, depremin oluşmasına neden olabilir. Fay hattı, bir plaka tahtasının diğer plaka tahtasına göre hareket ettiği, birleştiği veya ayrıldığı yerdir. Yer kabuğundaki bu hareketler, yer kabuğunun bir bölgesinde stres birikmesine neden olabilir ve stres birikimi depremin oluşmasına sebep olabilir.
Depremin oluşması, yer kabuğundaki fay hatlarındaki enerji birikmesi sonucu beklenmedik bir anda ortaya çıkan sismik dalgalarla meydana gelir. Depremlerin büyüklüğü Moment Magnitude ölçeği ile belirlenir ve sarsıntının şiddeti Mercalli şiddet ölçeği ile ölçülür. Depremler doğal fay hatlarının çatlaması sonucu, volkanik faaliyetler, toprak kaymaları, mayın patlamaları veya nükleer testler gibi insan etkenleri tarafından da oluşabilir.
Türkiye’deki Aktif Fay Hatları
Türkiye’de toplam 3 büyük fay hattı bulunmaktadır; Kuzey Anadolu Fay Hattı, Doğu Anadolu Fay Hattı ve Batı Anadolu Fay Hattı. Deprem haritasında illerin renkleri, deprem risklerini belirtmek için kullanılır; kırmızı renkli iller birinci derece deprem bölgesi, pembe renkli iller ikinci derece riskli bölge, sarı renkli iller üçüncü derece deprem bölgesi olarak tanımlanır.
Doğu Anadolu Fay Hattı’nın nerelerden geçtiği AFAD’ın hazırladığı Türkiye Deprem Haritası’nda yer alıyor. Türkiye fay hattı haritası, AFAD tarafından kamuoyunu bilgilendirmek amacıyla erişime açıldı.
Doğu Anadolu Fay Hattı, Türkiye’de bulunan bir fay hattıdır ve AFAD tarafından hazırlanan Türkiye Deprem Haritasında görülebilir. Doğu Anadolu Fay Hattı, Türkiye’nin doğusunda bulunan bir fay hattıdır. Bu hat Anadolu Levhası ve Arap Levhası arasındaki sınır boyunca uzanır. Fay, Maraş Üçlü Bitişme’den başlayarak kuzeydoğu istikametinde hareket eder ve Karlıova Üçlü Bitişme’de Kuzey Anadolu Fay Hattı ile buluşur.
Türkiye Deprem Tehlike Haritası yenilenerek, 18 Mart 2018 tarihli RG’de yayınlanmış, 1 Ocak 2019 tarihinde de yürürlüğe girmiştir. Proje, Başkanlığı tarafından yürütülmekte olan Ulusal Deprem Araştırma Programı (UDAP) kapsamında desteklenmiştir. Ayrıca, Doğal Afet Sigortaları Kurumu (DASK) tarafından da destek verilmiştir. Ayrıca “Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği” de aynı tarihli RG’de yayınlanmış olup, eş zamanlı olarak yürürlüğe girmiştir.
Birinci Derece Riskli Bölgeler
İzmir, Balıkesir, Manisa, Muğla, Aydın, Denizli, Isparta, Uşak, Bursa, Bilecik Yalova, Sakarya, Düzce, Kocaeli, Kırşehir, Bolu, Karabük, Hatay, Bartın, Çankırı, Tokat, Amasya, Çanakkale, Erzincan, Tunceli, Bingöl ve Muş, Hakkari, Osmaniye, Kırıkkale ve Siirt
İkinci Derece Riskli Bölgeler
Tekirdağ, İstanbul (1 ve 2. Bölge), Bitlis, Kahramanmaraş, Van, Adıyaman, Şırnak başta olmak üzere, Zonguldak, Tekirdağ, Afyon, Samsun, Antalya, Erzurum, Kars, Ardahan, Batman, Iğdır, Elazığ, Diyarbakır, Adana, Eskişehir, Malatya, Kütahya, Çankırı, Uşak, Ağrı ve Çorum
Üçüncü Derece Riskli Bölgeler
Eskişehir, Antalya, Tekirdağ, Edirne, Sinop, İstanbul, Kastamonu’yu, Ordu, Samsun, Giresun, Artvin, Şanlıurfa, Mardin, Kilis, Adana, Gaziantep’in de bazı bölgeleri ve Kahramanmaraş, Sivas, Gümüşhane, Bayburt, Kayseri, Yozgat, Çorum, Ankara, Konya, Mersin ve Nevşehir
En Az Riskli Bölgeler
Türkiye Deprem Haritasına göre deprem riskinin en az olduğu dördüncü ve beşinci grupta yer alan iller ise Sinop, Giresun, Trabzon, Rize, Artvin, Kırklareli, Ankara, Edirne, Adana, Nevşehir, Niğde, Aksaray, Konya ve Karaman’dır.
