Sıra dışı bir ağaç olan Gökkuşağı Okaliptüsü, doğadaki en renkli ağaçlardan biridir. Gökkuşağının tüm renklerini gövdesinde barındıran bu ağaç; Endonezya, Avustralya, Tanzanya, Papua Yeni Gine ve Filipinler’e özgü bir ağaçtır. Bilimsel adı Eucalyptus Deglupta olan ağacın gövdesi periyodik olarak renk değiştirmektedir. Oldukça canlı olan bu renkler, gövdenin farklı bölümlerinde farklı zaman dilimlerinde yaşanmaktadır.
Gökkuşağı ismini gövdesindeki renklerden alan ağaç, sakız ağacı olarak da bilinmektedir. Dünyanın farklı bölgelerinde de bulunan ağaç, tam güneşte ya da nemli zeminde gelişmektedir. Ovada, deniz seviyesinden daha düşük olan yağmur ormanlarında ve Filipinler gibi sıcak bölgelerde oldukça sık rastlanmaktadır. Renkli ve desenli gövdeleri ile yağmur ormanlarının en göz alıcı bölgelerini oluşturmaktadır.
Gökkuşağı Renklerinin Sebebi
Doğal ortamında oldukça renkli olan bu ağaç, dış ortamda büyüdüğü zaman renklerin yoğunluğu azalmaktadır. Genellikle gövde üzerinde; yeşil, turuncu, sarı, kestane rengi, kahverengi, paslı kırmızı, mor ve mavi renkler görülmektedir. Ağacın gövdesinde ki kabuklar döküldüğü zaman temelde parlak yeşil bir zemin ortaya çıkmaktadır. Bu renkler dış ortamda hava ile temas ettikten sonra başka renlere dönüşmektedir.
Gövdedeki kabuğun yamaları veya şeritleri zamanla dökülmekte ve döküldükçe de renkler değişime uğramaktadır. Kabuklar aynı anda dökülmediği için ağaç üzerinde birçok farklı rengi bir arada görmek mümkündür. Bu sebeple aynı anda farklı gökkuşağı ağaçlarını, aynı renkte görmek mümkün değildir. Canlı renlerinin sürekli değişmesi sebebiyle, ağaçlar için ”yaşayan sanat eseri” tanımı kullanılmaktadır.
Florida Uluslararası Üniversitesi’nde Botanik Profesörü olan David Lee; ağaçların renk üretimi ile ilgili araştırmalar gerçekleştirmiştir. Araştırmaya göre gökkuşağı okaliptüs ağacının gövdesi, bir dizi ince ve pürüzsüz kıvılcım üretmektedir. Kabuğun altındaki her tabaka, alttaki hücrelerde depolanan klorofilin görülmesini sağlayan ince, şeffaf bir hücre tabakasıyla kaplıdır. Hücrelerde depolanan klorofil fotosentez amacıyla kullanılan ışık enerjisini yakalayan yeşil pigmentlerdir.
Ağacın gövde yüzeyi yaşlandıkça en dışta bulunan kabuk tabakasının üstündeki saydam hücreler, tanen ismi verilen pigmentlerle dolmaktadır. Tanen pigmentleri türüne bağlı olarak sarı, kahverengi, kırmızı gibi farklı renklerde olabilmektedir. Farklı miktarlarda ve çeşitlerde yer alan bu pigmentler, altta bulunan klorofil miktarında bir azalma ya da artışa sebep olmaktadır. Bu nedenle ağacın gövdesinde farklı renkler ortaya çıkmaktadır.
Gökkuşağı Okaliptüs Ağacının Özellikleri
Gökkuşağı okaliptüsü, karakteristik gövdeleri sebebiyle süs amaçlı da yetiştirilmektedir. Genellikle 2 metre genişliğe ve 75-80 metre uzunluğa ulaşabilmektedir. Geniş ve yuvarlak yaprakları olan türlerinin yanında, genellikle uzun ve dar mızrak şeklinde olan yapraklara sahiptir. Sakız fındık olarak bilinen meyveleri bulunmaktadır. Birçok okaliptüs türü, uçucu olan çok miktarda yağ üretmektedir. Hatta çok sayıda okaliptüs ağacının yan yana bulunduğu ortamda, buharlaşan yağlar sebebiyle havada sis oluşmaktadır. Okaliptüs ağacından elde edilen yağlar, solunum problemleri amacıyla kullanılmaktadır. Aynı zamanda bu yağlar, böcek ilacı olarak da kullanılmaktadır.
