Dünya’nın en büyük buz dağı, 30 yıldan fazla bir süre sonra hareket etmeye başladı ve bu durum bir dizi etkiyi beraberinde getiriyor. 1986’da Antarktika’dan kopan A23a adındaki buz dağı, Weddell Denizi’nde karaya oturduktan sonra dev bir buz adasına dönüştü. Yaklaşık 4.000 kilometrekarelik bir alana sahip olan A23a, neredeyse İstanbul’un yüzölçümü kadar geniş.
Son verilere göre, bilim insanları A23a’nın 30 yıl sonra tekrar hareket ettiğini tespit etti. Bu dev buz kütlesinin hareketi, çeşitli potansiyel tehlikeleri beraberinde getiriyor. 30 yıl boyunca hareketsiz kalan buz dağının kalınlığı 400 metreye kadar ulaştı. Sovyetler Birliği‘nin Druzhnaya araştırma üssü bu büyük parçanın üzerinde konumlanmıştı.
A23a olarak adlandırılan bu buzdağı, 1986’da Antarktika kıyılarından ayrıldıktan sonra hızla Weddell Denizi‘ne sürüklenerek devasa bir buz adası haline gelmişti. Geçen yıl ani bir hızla hareket etmeye başlayan bu buzul şimdi ise Antarktika sularının dışına doğru ilerliyor.
Bir zamanlar Antarktika’daki Filchner-Ronne Buz Sahanlığı’nın bir parçası olan A23a, Sovyetler Birliği’ne ait bir araştırma istasyonuna ev sahipliği yapıyordu. Moskova, buzdağının kaybolma riski nedeniyle Druzhnaya 1 adlı üsdeki ekipmanları kaldırmak için bir keşif heyeti gönderdi. Ancak, buzdağı Weddell Denizi’nin dip çamurlarına sıkıca oturduğu için fazla uzaklaşmadı, bu durum Sovyetler Birliği’nin endişelerini biraz azalttı.
Buzdağının Hareket Etme Sebebi ve Tehlikeleri
İngiltere’nin Cambridge şehrinde bulunan “British Antarctic Survey” adlı Antarktika araştırma merkezinin bir üyesi olan Dr. Andrew Fleming, sahanlıktaki su sıcaklığındaki değişimin A23a buzdağı üzerindeki etkisini merak ettiğini ve meslektaşlarına bu konuda sorduğunu belirtti. Ancak, genel kanının “hareket zamanının geldiği yönünde” olduğunu ifade etti.
Fleming, “1986’dan beri sabit duruyordu. Ancak sonunda (fiziksel olarak) boyut olarak küçülecek ve yerleşik olduğu yere bağlılığını yitirerek hareket etmeye başlayacaktı. İlk hareketini 2020’de fark ettim” dedi. Son aylarda A23a’nın hareketi hızlandı. Buzdağı, rüzgârlar ve akıntılar tarafından sürükleniyor ve şu anda Antarktika Yarımadası’nın kuzey ucuna doğru ilerliyor.
A23a, Weddell sektöründeki diğer buzdağları gibi muhtemelen Antarktika Dolaşım Akıntısı’na kapılarak Güney Atlantik’e doğru ilerleyerek, “buzul koridoru” olarak bilinen bir yol izleyecek. Bu rotanın ünlü kâşif Ernest Shackleton’ın 1916’da deneyimlediği su akıntısı ve batı rüzgârlarıyla aynı olduğu biliniyor.
Shackleton, gemisi Endurance’ı bir buzul ile çarpışarak kaybetmişti. Daha sonra filikasıyla Güney Georgia adasına ulaşmaya çalışmıştı. Bu rotada, açık denizde yer alan büyük buzdağlarını gözlemlemek mümkündü. Bütün buzulların büyüklüklerine bakılmaksızın erimeye ve yok olmaya mahkûm olduğu bilinmektedir. Bilim insanları, A23a’nın ilerleyişini yakından takip ederek bu süreci gözlemleyecekler.
A23a Güney Georgia’da durursa, ada üzerinde yaşayan milyonlarca fok, penguen ve diğer deniz kuşları için bazı sorunlara neden olabilir. Buzdağının büyük hacmi, hayvanların avlanma rotalarını değiştirebilir. Ancak buzulları sadece tehdit unsurları olarak görmek yanlış olur. Çevresel önemi konusundaki farkındalık giderek artıyor. Bu büyük buzullar eridiklerinde, Antarktika’nın kaya tabanını kazıyan buzulların bir parçası olduklarından, içlerindeki mineral tozunu ortaya çıkarırlar. Bu toz, okyanus besin zincirlerinin temelini oluşturan organizmalar için bir besin kaynağı görevi görebilir.
Woods Hole Oşinografi Enstitüsü’nden Dr. Catherine Walker, buzulların birçok açıdan yaşamın kaynağı olduğunu ve birçok biyolojik faaliyetin temelini oluşturduğunu belirtti. A23a ile aynı yılda doğduğunu hatırlatan Walker, “Onunla özdeşleşiyorum, her zaman benim için orada olmuş gibi” dedi.
