Postojna Mağarası; Slovenya’nın güneydoğusunda, Postojna Kasabası yakınlarında yer alan bir mağara sistemidir. 24 kilometre uzunluğuyla dünyanın en çok ziyaret edilen mağaralarından biridir. Bu nedenle turizm sektörü açısından oldukça önem taşımaktadır. Özelliklerinin yanı sıra bu mağara, endemik bir tür olan ve mağaralarda yaşayan tek omurgalı hayvan türüne ev sahipliği yapmaktadır. Gözleri olmayan bu ilginç semenderin doğal yaşam alanlarıdır. Bu canlılar, mağara sisteminin en ilginç özelliklerindendir ve mağaranın ziyaret edilme sebeplerindendir. Gösterişli oluşumların, tarihi yapıların bulunduğu mağaraya, ziyaretçiler için gezi turları düzenlenmektedir.
Postojna mağara sistemi, 24.340 metre uzunluğu ile Slovenya’nın en uzun mağara sistemlerinden biridir. Postojna Mağarası, Pivka Nehri tarafından oluşturulmuş karst mağara sistemi türündedir. Dünyanın turizme açık en büyük mağarası olma özelliğine sahiptir. Mağaranın içinde yaz-kış ortalama sıcaklık 8-10 derece arasında olmaktadır. Mağara aydınlatma sistemine sahiptir ve bu sayede ziyaretçiler rahat bir gezinti yapabilmektedir. Ayrıca mağara, gezinti için raylı bir sisteme de sahiptir. Postojna Mağarasında yapılan gezi turları, 3,7 km’lik bir tren yolculuğu ile başlamakta ve geri kalan kısım yürüyerek gezilmektedir. Mağara içinde rehbersiz gezinmek ve fotoğraf çekmek yasaktır.
Postojna Mağarası’nın en ilginç yanı, ev sahipliği yaptığı Proteus Anguinus adı verilen mağara semenderidir. Bu canlıların ortalama ömürleri 100 yıl civarındadır ve gözleri yoktur. Mağara semenderinin derisinde hiç pigment bulunmaz. Ayrıca gözleri derisinin altına gömülüdür. Gövdesi yılanınkine benzer ve 20-30 cm uzunluğundadır. Suda yaşayan mağara semenderinin yetişkininde de yavrusunda da solungaç bulunur. Suda yemek yerler, ürerler ve uyurlar. Mağara semenderi sadece Slovenya, Hırvatistan ve Bosna-Hersek’te yaşar. Bununla beraber İtalya’nın kuzeybatısına ve Pireneler’in Fransa’daki bölümüne de götürülmüştür.
Postojna Mağara Sisteminin Tarihi
Postojna Mağarası, ilk olarak 17. yüzyılda Johann Weikhard von Valvasor tarafından tanımlanmıştır. Ancak, mağara içindeki 1213 tarihli grafitiler, insanların daha eski zamanlarda bu mağarayı kullandıklarını göstermektedir. 1818 yılında, Luka Čeč tarafından mağara içinde yeni bir alan keşfedilmiştir. 1850’lerde, Avusturyalı-Çek coğrafyacı Adolf Schmidl; Postojna ve Pivka Havzası hakkındaki ilk kapsamlı bilimsel raporu yayımlamıştır. Bu rapor, mağara bilimine yönelik araştırmalar için bir standart oluşturmuştur.
Postojna Mağarası, Arşidük Ferdinard’ın 1819 yılındaki ziyaretinin ardından resmen turistik bir mekân olarak tanınmıştır. Mağara sisteminde ilk turist rehberliğini yapan kişi ise Luka Čeč olmuştur. 1884 yılında, bu mağaralara elektrikli aydınlatma sistemi getirilmiştir. Bu sayede mağara sisteminin popülerliği daha da artmıştır. 1872 yılında ise mağara içine, turistler için demir yolları döşenmiştir. Bu sayede tur rehberleri tarafından katarlar kullanılarak gezinti yapılmıştır. 20. yüzyılın başında ise bu mağaralarda gazla çalışan bir lokomotif kullanılmaya başlamıştır. I. Dünya Savaşı sırasında, Rus savaş esirleri mağara içindeki büyük bir uçurumun üzerine köprü inşa etmiştir.
II. Dünya Savaşı sırasında Alman işgal güçleri, Postojna Mağarası’nı yaklaşık bin fıçı uçak yakıtı saklamak için kullanmıştır. Bunların çoğu, Nisan 1944’te Sloven Partizanları tarafından imha edilmiştir. İmha sonrası 7 gün süren yangın, mağaranın büyük bölümünü yok etmiştir. Mağara girişi de bu yangın nedeniyle kararmıştır. 1945 yılından sonra, mağara içinde kullanılan gazlı lokomotif elektriklisiyle değiştirilmiştir ve mağara sisteminden 52 km’lik kısmı halka açılmıştır. 1990’ların sonunda, Postojna Mağarası dünyanın en çok ziyaret edilen mağaralarından biri olmuş ve yılda yaklaşık 1 milyon kişi ziyaret etmiştir.
Haziran 2015’te, Postojna Mağarası yönetimi, mağara dalgıçlarının Planina Mağarası’na bağlanan bir sualtı koridoru keşfettiğini açıklamıştır. Bu mağara sistemi ayrıca, dünyanın tek yeraltı postanesine de ev sahipliği yapmaktadır. 2014 yılının Nisan ayında, dünyanın mağara ve karst sistemleriyle ilgili en büyük kalıcı sergi olan “EXPO Postojna Cave Karst”, Postojna’da açılmıştır. Bu sergi, mağara ve karst sistemleriyle ilgili bilgi veren interaktif bölümler, filmler ve dünya çapında önemli karst bölgelerini sergileyen fotoğraflar içermektedir. Bu sergi, ziyaretçilerin mağara ve karst sistemleri hakkında daha fazla bilgi edinmelerine yardımcı olmaktadır.
Postojna Mağara Sisteminin Doğal Ortamı
Postojna Mağarası, Pivka Nehri tarafından milyonlarca yıl boyunca oluşturulan kireç oluşumları nedeniyle meydana gelmiştir. Bu mağara sistemi, 2.412 kilometre uzunluğundadır ve aynı yeraltı nehrinin birleştirdiği 4 mağaradan oluşur. Ancak, mağara bilimi kurallarına göre, bir mağara sistemi olarak sayılabilmesi için, mağaraların birbirlerine yeraltı ve yerüstündeki bağlantıları bir insanın içinden geçebilecek kadar geniş olması gerekmektedir. Eğer ana mağara sistemlerinin ikisi bir sayılırsa, Postojna Mağarası Slovenya’nın en uzun mağara sistemi ve Avrupa’nın da en uzunlarından biri olacaktır.
Mağara semenderleri, Postojna Mağarası’nda doğal olarak bulunan endemik bir türdür. 30 Ocak 2016 tarihinde, dişi bir mağara semenderi 50’den fazla yumurta yumurtlamıştır. Bu olay dünya basınına da yansımıştır. 2016 Mayıs sonundan Temmuz ortasına kadar ise, 22 mağara semenderi lavrası yumurtalardan başarılı bir şekilde çıkmıştır. Bu canlılar, mağara turları sırasında ziyaretçilere gösterilmektedir. Mağara turları, semenderin yaşadığı bir akvaryumu da içermektedir.
