Enok veya Hanok; İbranice metinlerde bahsi geçen bir peygamber ve Kutsal Kitap’taki bir figürdür. İbranice Tevrat’ta, Yaratılış kitabının 5. bölümünde adı geçmektedir. Hanok’un yaşadığı dönem, Nuh Tufanı öncesine denk gelmekte ve bu sebeple Nuh Tufanından önceki ata olarak kabul edilmektedir.
İbranice kökenli Hanok ismi; İslami kaynaklarda Uhnuh, Batı dillerinde Enoch veya Henoch olarak geçer. Bazı kaynaklarda, Hz. İdris’in Ehnuh veya Uhnuh olarak adlandırıldığı, dolaysıyla Enok’un Hz. İdris Peygamber olduğu iddia edilmektedir. Bu iddia, İslam âlimleri ve bazı tefsir yazarları tarafından dile getirilmiştir. Ancak bu görüş, genel İslam geleneği ve çoğunluğun kabul ettiği görüşten farklıdır.
Enok veya Hanok hakkında bilgiler, İbrani metinlerinde yer almaktadır. Özellikle Tevrat’ın Yaratılış kitabının 5. bölümünde Hanok’un hayatı ve soyuyla ilgili bilgilere yer verilir. Ayrıca ‘’Enoch Kitabı’’ adı verilen metinler de Hanok hakkında daha ayrıntılı bilgiler içerir. Bugün elimizde bulunan bu kitabın gerçekten Hz. İdris’e ait sayfaları içerip içermediği konusunda kesin bir bilgi bulunmamaktadır.
Enok veya Hanok Kimdir?
Hanok, birçok Yahudi ve Hristiyan geleneğinde önemli bir figürdür. Enok Kitabı’nın yazarı olarak kabul edilir ve bazen yargı kâtibi olarak da anılır. Hanok aynı zamanda Yeni Ahit’te de yer alır; Luka İncili’nde, İbranilere Mektup’ta ve Yahuda’nın Mektubu’nda adı geçer. Yaratılış Kitabı’na göre, Hanok 365 yıl yaşamıştır. Jared’in oğlu ve Metuşelah’ın babasıdır. İbrani Kutsal Kitabı’na göre, Hanok Antediluvian dönemde yaşamıştır.
Hanok’un özellikleri ve yaşamı hakkında metinlerde sınırlı bilgi bulunmaktadır. Tevrat’ta, Hanok’un doğrudan cennete alındığı ifade edilir: “Hanok, yürüdü; çünkü Tanrı onu aldı.” Bu ifade Hanok’un dünyadan fiziksel olarak alındığını, ölümünü yaşamadan doğrudan Tanrı’ya yükseltildiğini ifade etmektedir. Ancak genel olarak, Hanok hakkındaki bilgilerde gelenekler, mitolojiler ve metinler arasında farklı yorumlar ve iddialar bulunmaktadır.
Enok Kitabı ve İçerdiği Bilgiler
Hanok’a atfedilen Enoch Kitabı, İbranice ve diğer bazı Yahudi geleneklerinde yer almaktadır. Ancak Enoch Kitabı, genellikle dini otoriteler tarafından kabul edilen kanonik metinler arasında yer almaz. Enoch Kitabı, Hanok’un yaşamı, görüşleri, gözlemleri, ilahi vahiyler ve gelecek olaylar hakkında ayrıntılı bilgiler içeren bir metindir. Bu kitap, Habeş Yahudileri, Eritre ve Etiyopya Ortodoks Kiliseleri tarafından kutsal metin olarak kabul edilir.
Hanok Kitabında yer alan Nuh Tufanı ve Düşmüş Melekler gibi konularla ilgili çok sayıda kafa karıştırıcı terim bulunmaktadır. Bu nedenle, Yahudiler ve Katolikler tarafından 3. yüzyılın sonlarına doğru ortadan kaldırılmış ve yakılmıştır. Ancak tamamen yok edilemediği anlaşılıyor, çünkü 1773 yılında İskoç araştırmacı ve Mason olan James Bruce, Habeşistan’da bir manastırda saklanan üç kopyasının bulmuştur. Hanok Kitabında yer alan çeşitli atıflar, dini çevrelerde rahatsızlık yaratmış ve daha sonra 1. Konstantin hükûmeti tarafından “saptırıcı” olduğu gerekçesiyle kutsal metinler külliyatından çıkarılarak kaybolmuştur. 1. İznik Konsili’nde (MS. 325) ise Tevrat’tan tamamen çıkarılmıştır.
Hanok Kitabı’nın iki farklı nüshası bulunmaktadır. Birincisi, bir Rus manastırında bulunmuş ve Slav dilinde muhafaza edilmiştir. Bu nüsha “Hanok Sırlar Kitabı” olarak adlandırılır. İkinci kitap ise Hanok Kitabıdır ve James Bruce tarafından 1772 yılında bir Habeş manastırında bulunmuştur. Bu kitap, Tanrı’nın gökten kovduğu meleklerin yeryüzüne inmesi ve Nefilim’in ortaya çıkmasıyla ilgili bilgiler içerir. Hanok Kitabı’nın Jübileler Kitabı’nda şeytanlar, kadınlarla ilişkiye giren ve cennetten kovulmuş melekler tarafından yaratılan canavarlar olarak tasvir edilir. Başka bir efsaneye göre ise Nefilim adı verilen bir ırk, Şit’in oğulları ile Kabil’in kızlarından dünyaya gelen kötü niyetli kişilerdir.
Enok Kitabı, beş ana bölümden oluşur. İlk bölümünde, dünyayı gözlemlemekle görevli olan gözcülerin düşmesi ve Nuh Tufanı’nın nedenleri anlatılır. Astronomi Kitabı ise güneş, ay ve diğer göksel ışıklar hakkında bilgi verir. Meseller Kitabı, Enok’un üç rüyasını içerir ve son bölüm olan Mektuplar ya da Eyvahlar Bölümü’nde uyarılar ve ikazlar yer alır. Ayrıca, kitap son zamanlarla ilgili alametlere de değinir.
Enok’un Hz. İdris Peygamber Olduğu İddiası
Enok’un Hz. İdris Peygamber olduğunu savunanlar, çeşitli gerekçelere dayanarak bu iddiayı ortaya atmışlardır. Bunlar arasında, bazı hadis rivayetlerine dayanma, dil ve isim benzerlikleri, İbrani metinlerindeki bilgilerin yorumlanması ve benzeri faktörler yer ahmaktadır. Ancak, bu iddianın kesin bir kanıtı bulunmamaktadır. Enoch Kitabı, Yahudi ve Hristiyan geleneklerinde önemli bir metin olarak kabul edilirken, İslam kaynaklarında bu kitap hakkında net bir bilgi bulunmamaktadır.
Genel olarak, İslam âlimleri ve tefsir geleneği, Enok ve Hz. İdris Peygamber’in farklı kişiler olduğunu kabul etmektedir. Hz. İdris Peygamber’in Kuran’da ayrı bir şekilde zikredildiği ve kendi özelliklerine sahip olduğu düşünülmektedir. Enok’un kim olduğu konusunda kesin bir bilgi olmadığından, Enok’un Hz. İdris Peygamber olduğunu iddia eden görüş azınlıkta kalmıştır.
Enoch Kitabı, 1773 yılında James Bruce tarafından bir Habeş manastırında keşfedildi ve daha sonra çeşitli dilbilimciler ve araştırmacılar tarafından çeviri ve çalışmalar yapıldı. Kitabın ilk çevirisi, 1883 yılında Richard Laurance tarafından “Peygamber İdris’in Kitabı” adıyla yapılmıştır. Daha sonra, 1912 yılında Robert H. Charles tarafından başka bir çeviri gerçekleştirilmiştir. Hz. İdris’e ait olduğu iddiası kitabın keşfinden sonra yapılan yorumlardan kaynaklanmaktadır. Enok Kitabı, Hz. İdris Peygamber’e ait olduğu iddia edilse de, Habeş Yahudileri, Eritre ve Etiyopya Ortodoks Kiliseleri dışında genel olarak kutsal metin olarak kabul edilmez.
İbni Hibban’ın Sahih adlı eserinde bahsedilen bir hadis, Enoch veya Hanok’un Hz. İdris olduğuna işaret eden bir delil olarak kabul edilir. Hadiste “Uhnuh’un İdris olduğu” ifade edilmektedir. Uhnuh, İbranice’de Hanuh’un Arapçasıdır. Bu bağlamda, İdris kelimesi Arapça kökünden hareketle “ders veren, eğiten, okutan, öğreten” anlamlarına sahip olabilir. İbranice ve Arapça arasındaki anlam benzerliklerine ve eski çağlardaki lakap kullanımının önemine dayanarak, Enoch’un Hz. İdris olduğu iddia edilmektedir.
WhatsApp grubumuza katılmak için TIKLAYINIZ!
