Dünya gündeminin ana başlığı şu anda İsrail-Filistin çatışmasıdır. İsrail ile Gazze Şeridi arasındaki gerilim tırmanmaktadır. Hamas’ın askeri kanadı olan İzzeddin el-Kassam Tugayları’nın lideri Muhammed ed-Dayf, “Aksa Fırtınası” olarak adlandırdıkları operasyonun ilk aşamasında İsrail’e karşı 5 bin roket ve havan topu saldırısı başlattıklarını açıkladı.
Dayf, Filistin halkının tekrar devrim yapma yolunda ilerlediğini ve kendi devletlerini kurma hedefine geri döndüğünü vurguladı. “İsrail’in ihlallerine karşı bir çizgi çizme kararı aldık ve bu nedenle Aksa Fırtınası operasyonunu başlattık” dedi. İsrail’in bu saldırılara hızla misilleme yapmasıyla Gazze’deki bazı hedefler vuruldu ve savaş ilan edildi.
İsrail-Filistin meselesi, uzun yıllardır dünya siyasetinin merkezinde yer alan ve tarafları arasında büyük bir bölünmeye neden olan bir çatışma olarak dikkat çekiyor. Bu karmaşık çatışmada ülkeler, tarih, jeopolitik çıkarlar ve ideolojiler temelinde taraflara destek veriyor. Bu gelişmeler sonrasında, diğer ülkeler de bölgedeki durumla ilgili ardı ardına açıklamalarda bulundu.
Türkiye
Türkiye’den Cumhurbaşkanı Erdoğan, taraflara itidal çağrısında bulunarak, “Türkiye olarak İsrail’deki olaylar ışığında tüm tarafları itidalle hareket etmeye, gerilimi tırmandıracak fevri adımlardan kaçınmaya çağırıyoruz” dedi. Cumhurbaşkanı Erdoğan, açıklamasında İsrail-Filistin çatışması ve buna ilişkin tutumunu dile getirdi. Erdoğan, Filistin halkının yaşadığı sorunları vurgulayarak İsrail’in Filistin topraklarına yönelik yaklaşımını eleştirdi.
Ayrıca, İsrailli sivillere yönelik rastgele eylemleri kınamış ve Gazze’deki bombardımanları kabul edilemez olarak nitelendirmiştir. Erdoğan, İsrail ve Filistin arasındaki çatışmanın sonlandırılması için taraflara barışçıl bir çözüm çağrısında bulunmuş, Türkiye’nin arabuluculuk yapmaya hazır olduğunu ifade etmiştir. Diplomatik temasların artırılacağını ve çatışmanın sona erdirilmesi için çaba gösterileceğini belirtmiştir. Gazze halkının ihtiyaç duyacağı insani yardım malzemelerinin tedariki konusunda da gerekli hazırlıkların yapıldığı belirtildi.
Ukrayna
Ukrayna, Filistinlilerin hedef alındığı olaylara ve işgale karşı İsrail‘e tam destek verdiğini açıkladı. Ülke, İsrail’in yanında olduğunu ve gerekirse askeri destek sağlamaya hazır olduğunu duyurdu. Bu açıklama, Ukrayna’nın İsrail’in yanında yer aldığını ve çatışmada tarafını seçtiğini gösteriyor.
Avrupa Birliği
Avrupa Birliği (AB) Konseyi Başkanı Charles Michel, İsrail‘e yönelik saldırıları şiddetle kınarken, AB Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, Hamas’ı kınadı ve “İsrail’in bu tür hain saldırılara karşı kendini savunma hakkı vardır” dedi. AB Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Josep Borrell de “İsrail ile tam dayanışma içindeyim” mesajını paylaştı.
ABD, Fransa, Almanya, İtalya ve İngiltere
ABD, Fransa, Almanya, İtalya ve İngiltere liderleri, “Gelecekte, İsrail’in güvenliğini sağlamak ve sonunda barışçıl ve entegre bir Orta Doğu bölgesinin oluşturulmasına katkıda bulunmak amacıyla, müttefikler ve İsrail’in ortak dostları olarak birlikte çalışmaya devam edeceğiz.” açıklamasını yaptılar.
ABD Başkanı Joe Biden, Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, Almanya Başbakanı Olaf Scholz, İtalya Başbakanı Giorgia Meloni ve İngiltere Başbakanı Rishi Sunak, İsrail-Filistin çatışmasını ele almak için yaptıkları görüşmenin ardından ortak bir bildiri yayımladılar.
Liderler, İsrail’e sağladıkları kararlı desteklerini vurgularken, aynı zamanda “Hamas’ı ve korkunç terör eylemlerini kesin bir dille kınadıklarını” açıkladılar. “Hamas’ın terör eylemlerinin hiçbir gerekçesi, hiçbir meşruiyeti olmadığını ve evrensel olarak kınanması gerektiğini açıkça belirtiyoruz” ifadesini kullanan liderler, terörün haklı bir gerekçesi olamayacağı mesajını verdi.
İsrail’in kendisini ve halkını savunma çabalarına destek vereceklerini belirten liderler, bu ülkeye düşman olan herhangi bir tarafın bu saldırıları avantaj olarak kullanmaması gerektiği uyarısında bulundular.
Liderler, “Hepimiz Filistin halkının meşru isteklerinin farkındayız ve hem İsrailliler hem Filistinliler için eşit düzeyde adalet ve özgürlük adımlarını destekliyoruz. Ancak şüphesiz ki Hamas bu istekleri temsil etmiyor ve Filistin halkına daha fazla terör ve katliamdan başka bir şey sunmuyor” şeklinde değerlendirmede bulundular.
Batılı liderler, “Önümüzdeki günlerde, İsrail’in kendini savunabilmesini sağlamak ve nihayetinde barışçıl ve entegre bir Orta Doğu bölgesinin koşullarını oluşturmak için müttefikler ve İsrail’in ortak dostları olarak birlik ve koordinasyon içinde kalacağız” mesajını paylaştılar.
Avrupa Ülkeleri
Diğer Avrupa ülkeleri, Belçika, İspanya, İtalya, İsviçre, İrlanda, Hollanda, Hırvatistan, Avusturya, Yunanistan, Çekya, Slovenya, Finlandiya, Polonya, Litvanya, Letonya, Estonya ve Kosova yetkilileri de Hamas’a tepki göstererek İsrail’e destek veren mesajlar yayımladı.
İran
İran’ın dini lideri Ayetullah Ali Hamaney’in üst düzey danışmanı Rahim Safavi, Hamas‘ın İsrail’e karşı başlattığı saldırıyı destekledi ve bu operasyonu “gurur verici” olarak değerlendirdi. Safavi, Tahran’da düzenlenen bir toplantıda, “Gurur verici Aksa’yı destekliyoruz. Operasyonu destekliyoruz ve direniş cephesinin de desteklediğinden eminiz.” şeklinde konuştu.
Mısır
Mısır Dışişleri Bakanlığı ise Filistin ve İsrail arasındaki gerilime dikkat çekerek, taraflara “azami itidal” çağrısı yaptı. Açıklamada, Mısır’ın, tırmanan gerilim nedeniyle oluşabilecek tehlikelere dikkat çektiği ve ateşkes çabalarını olumsuz etkileyebileceği konusunda uyardığı belirtildi. Mısır, uluslararası aktörleri, İsrail-Filistin arasındaki gerilimi sona erdirmek için hemen müdahale etmeye çağırdı. Ayrıca, İsrail’e, Filistin halkına yönelik saldırıları ve provokatif eylemleri durdurma, uluslararası insani hukuk kurallarına uyma çağrısında bulundu.
Rusya
Rusya Dışişleri Bakanlığı, İsrail ve Filistin arasındaki gerginliği sona erdirme çağrısında bulunarak, itidal ve hemen ateşkes çağrısı yaptı. Moskova ayrıca, barış müzakerelerinin yeniden başlaması gerektiğine dikkat çekti ve taraflara sivil kayıpların önlenmesi için geri çekilmeleri gerektiğini hatırlattı.
Hindistan
Hindistan Başbakanı Narendra Modi, İsrail’e destek vererek terör saldırılarının haberiyle derinden etkilendiğini belirtti ve İsrail’le dayanışma içinde olduklarını ifade etti.
Katar
Katar, Filistin ve İsrail arasındaki şiddeti İsrail’e bağlayarak sükûnet çağrısında bulundu ve uluslararası topluma, İsrail’in Gazze’deki Filistin halkına karşı orantısız müdahalesini engellemesi için çağrıda bulundu.
Suudi Arabistan
Suudi Arabistan Dışişleri Bakanlığı, durumu yakından takip ettiklerini ve şiddetin sona ermesi çağrısında bulunduklarını açıkladı. Sivillerin korunması için her iki tarafa çağrıda bulunan Suudi Arabistan, barışçıl bir süreç için uluslararası topluma çağrıda bulundu. Bu açıklama, Suudi Arabistan’ın çatışmanın sona ermesi ve sivillerin güvende olması için taraflara çağrıda bulunduğunu gösteriyor.
Kuveyt
Kuveyt Dışişleri Bakanlığı tarafından yapılan yazılı açıklamada, İsrail’in Filistin topraklarına yönelik açık ihlalleri ve saldırılarına karşı duyulan endişe dile getirildi. Gazze Şeridi’ndeki olaylarla ilgili uluslararası toplumun ve Birleşmiş Milletler’in üzerine düşen sorumluluğu üstlenmesi ve şiddet olaylarını durdurma çağrısında bulunuldu. Ayrıca, Filistin halkının korunması ve İsrail güçlerinin Mescid-i Aksa‘ya yönelik ihlalleri ve Yahudi yerleşim birimlerini genişletme politikalarına son verilmesi gerektiği vurgulandı.
Ürdün
Ürdün Dışişleri Bakanlığı, Gazze ve çevresindeki tehlikeli tırmanışın durdurulmasını talep etti. Açıklamada, özellikle Batı Şeria’daki Filistin halkının haklarına yönelik ihlallere ve kutsal alanlara saldırılara dikkat çekildi. Ürdün, bu tehlikeli tırmanışın daha fazla şiddete yol açabileceği uyarısında bulundu.
Umman
Umman Dışişleri Bakanlığı, İsrail ile Filistin arasındaki şiddeti endişeyle izlediklerini belirterek, İsrail’in Filistin köy ve kentlerine yönelik saldırılarına dikkat çekti. “Tehlikeli tırmanış” konusunda uyarıda bulundu.
Çin
İsrail’in Pekin Büyükelçiliği yetkilisi Yuval Waks’ın Çin’in Hamas’ı kınamasını bekledikleri açıklamasının ardından, Çin Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Mao Ning, Çin’in her iki tarafın dostu olduğunu ve eşitlik ve adaleti savunduğunu ifade etti. Çin’in Filistin-İsrail sorununu barış içinde bir arada yaşama ve ortak kalkınma açısından desteklediğini belirtti.
Ayrıca, Çin’in çözümünün tek yolunun iki devletli çözüm olduğunu ve bağımsız Filistin devletinin kurulmasını desteklediğini vurguladı. Mao, ABD’nin İsrail’e askeri destek sağlama kararına karşı barışçıl bir diyalog ve ateşkesin öncelikli olduğunu da dile getirdi. Bu açıklama, Çin’in İsrail-Filistin çatışmasının barışçıl bir şekilde sona ermesini ve her iki tarafın haklarının korunmasını savunduğunu yansıtıyor.
