Ubasute, Japon kültüründe köklü ve tartışmalı bir gelenektir ve yaşlı bireylerin ormanın kuytu köşelerine terk edilmesi anlamına gelir. Bu gelenek, Japon efsanelerinde onay görmesine rağmen, yaygın olarak uygulandığına dair kesin bir kanıt yoktur. Ubasute geleneği, ”Narayama Türküsü” filminde de işlenmiştir. Günümüz Japonya’sında bu gelenek, farklı şekillerde de olsa yeniden canlanmaktadır.
Ubasute, aynı zamanda “obasute” olarak da adlandırılmakta; bu terim, yaşlı bir kadını terk etmek anlamına gelir. Bir diğer benzer terim ise ebeveynleri terk etmeyi ifade eden “oyasute”dir. Ubasute, yaşlı insanları öldürmenin bir çeşidi olarak kabul edilir ve genellikle kişiyi dağ tepesine veya ıssız bir yere bırakma eylemini ifade eder. Fuji Dağı‘nın kuzeybatısındaki yoğun ormanlar, bu uygulama için popüler bir alan olarak bilinir.
Günümüzde bu gelenek, toplumun yaşlı bireylere yönelik tutumlarını sorgulatan bir metafor haline gelmiş ve Japonya’da artan yaşlı nüfus ve ekonomik zorluklar nedeniyle daha fazla tartışma yaratmıştır. Ubasute, sadece bir gelenek değil, aynı zamanda yaşlılık, aile bağları ve toplumun değerleri üzerine derinlemesine düşünmeyi teşvik eden bir kavramdır.
Ubasute Geleneği Efsaneleri
Ubasute, birçok efsaneye ilham vermiştir. Bu hikayeler, bir yakını terk etme üzerine olsalar da, aileye duyulan saygıyı vurgulamaktadır. En bilinen efsanelerden biri, Ubasuteyama adlı hikayedir. Bu hikayede, bir çocuk annesini terk etmek için onu dağın zirvesine çıkarır; ancak annesi, oğlunun geri dönüşünü kolaylaştırmak için yolu kemikle işaretler. Bu olay, annenin her şeyi bildiğini fakat yine de oğlunu sevdiğini gösteren güçlü bir simgedir.
Hindistan kökenli başka bir hikaye, yaşlılardan nefret eden bir kralı anlatır. Bu kral, yetmiş yaşını geçmiş herkesi sürgüne göndermeyi öngören bir yasa çıkarır. Kralın bakanlarından biri, annesine olan sevgisi nedeniyle onu gizli bir odada saklar. Yıllar geçtikten sonra, komşu krallığın hükümdarı bir bilmece gönderir; eğer kral bu bilmecede başarısız olursa toprakları işgal edilecektir.
Kral, bakanından yardım ister ancak bakan bilmecenin yanıtını bulamaz. Bunun üzerine, yaşlı annesine danışarak bulmacayı çözmesini sağlar. Annesinin bilgeliği sayesinde bakan, birçok bilmecenin cevabını alır. Sonuç olarak, komşu hükümdar müttefik olmayı kabul eder ve kral, bakanın bilgisinin kaynağını öğrendiğinde, sürgün yasasını kaldırarak yaşlılara onur verir.
Ubasute Geleneği Efsane mi, Gerçek mi?
Ubasute‘nin geçmişte yaygın olarak uygulandığına dair somut kanıt olmaması, onu çoğunlukla halk masalları kategorisine sokmuştur. Ancak bu hikayeler, günümüzde benzer uygulamaların yaşanmasına yol açıyor gibi görünmektedir. Örneğin, 2015 yılında 63 yaşındaki bir adamın hasta kardeşini dağda terk ettiğine dair bir rapor bulunmaktadır.
Ayrıca, 2018 yılında bir kadın yaşlı babasını terk ettiği için tutuklanmıştır. Artan yoksulluk nedeniyle yaşlı akrabalarını hastanelere veya bakım evlerine gönderenlerin sayısı gün geçtikçe artmaktadır. Hem yaşlı nüfusun yüksekliği hem de ekonomik durgunluk, bu eski geleneğin zamanla daha da yaygınlaşacağına işaret etmektedir. Japonya maliye bakanı, ülkenin artan refah faturasını düşürmek için yaşlıların “acele edip ölmeleri” gerektiğini belirtmektedir.
Popüler Kültürde Ubasute Uygulaması
Ubasute uygulaması, Radiolab programının 305. bölümünde “Ölüm” teması etrafında detaylı bir şekilde ele alınmıştır. Bu gelenek, ortalamanın üzerinde intihar oranlarına sahip olan yaşlı bireylere yönelik modern Japonya’daki muamelenin bir metaforu olarak da karşımıza çıkmaktadır.
Ubasute’nin kökenleri, Shichirō Fukazawa’nın 1956 tarihli romanı Narayama’nın Şarkısı’na kadar uzanır. Bu eser, üç farklı filme ilham vermiştir: Keisuke Kinoshita’nın 1958 yapımı Narayama’nın Şarkısı, Koreli yönetmen Kim Ki-young’un 1963’te çektiği Goryeojang, ve 1983’te Altın Palmiye Ödülü’nü kazanan Shohei Imamura’nın Narayama’nın Şarkısı.
Ubasute kavramı, Batı bağlamında da incelenmiştir. Örneğin, 17. yüzyılda Thomas Middleton, William Rowley ve Philip Massinger tarafından yazılan trajikomedi The Old Law ile Anthony Trollope’un 1882 tarihli distopik romanı The Fixed Period, bu temayı ele almaktadır.
Christopher Buckley, 2007 tarihli Boomsday romanında, ABD’deki yaşlanan nüfusun artan sayısının emeklilik yaşına girmesi ve bu durumun, dindar sağcıları ve Baby Boomer kuşağını kızdırması sonucunda sosyal güvenlik sisteminin çöküşünü önlemek için ubasute kavramını bir siyasi oyun olarak ortaya atar.
Ayrıca, Ubasute teması, Star Trek: The Next Generation dizisinin “Half a Life” bölümünün ana hikayesini oluşturur. Dinozorlar dizisinin 103. bölümünde ise, 72 yaşına gelen yaşlıların uçurumdan bir katran çukuruna atıldığı ubasute benzeri bir gelenek anlatılmaktadır.
Pacific Overtures müzikalinde de ubasute’ye bir gönderme bulunmaktadır. “Four Black Dragons” şarkısında, Amerikan donanması korkusuyla tahliye edilen bir şehirde, panikleyen bir tüccar annesini terk etmeye razı olur. Ancak, tüccarın kendi oğlu da yaşlandığında aynı şeyi yapabileceği hatırlatıldığında, annesini sırtına alarak onu kurtarmaya karar verir.
Ubasute’nin teması, Japonya Halk Hikayeleri’nin 19. bölümünde de işlenmektedir. Ayrıca, Decemberists grubunun “I Don’t Mind” adlı şarkısı, bu uygulamaya dair bir tasvir içermektedir: “İşte burada annenle sırtında ormana gidiyorsun…” Bunun yanı sıra, Ubasute kavramı Usagi Yojimbo çizgi romanının Üçüncü Cilt 158’inde yer alan ana hikayenin merkezindedir.
WhatsApp grubumuza katılmak için TIKLAYINIZ!
