El Salvador’un kalbinde, yüksek duvarlarla çevrili, elektrikli tellerle kaplanmış ve 19 gözetleme kulesiyle korunan devasa bir yapı yükseliyor: CECOT. Dünyanın en büyük hapishanesi olarak bilinen bu merkez, yalnızca bir cezaevi değil; aynı zamanda bir ülkenin organize suç çetelerine karşı verdiği amansız savaşın sembolü.
Azılı suçluların bir araya toplandığı bu beton kale, “kaçışın imkânsız” olduğu bir yer olarak tasarlandı. Ancak CECOT, güvenliğiyle övgü toplarken, insan hakları ihlalleri iddialarıyla da küresel ölçekte tartışmaların odağında yer alıyor.
Dünyanın En Büyük Cezaevlerinden Biri
Terörle Mücadele Merkezi (İspanyolca kısaltmasıyla CECOT), El Salvador’un Tecoluca kentinde yer alan ve 40 bin kişilik kapasitesiyle Latin Amerika’nın en büyük, dünyanın ise en geniş hapishanelerinden biri olarak dikkat çekiyor. El Salvador hükümeti tarafından 2022 yılındaki büyük çete operasyonları sırasında inşa edilen tesis, Ocak 2023’te hizmete açıldı. İlk mahkûmlarını Şubat 2023’te kabul eden CECOT, Haziran 2024 itibarıyla 14 bini aşkın tutukluya ev sahipliği yapıyordu.
Hapishane, yalnızca büyüklüğüyle değil, aynı zamanda uygulanan güvenlik protokolleri ve tartışmalı yönetim anlayışıyla da uluslararası medyanın gündeminde yer alıyor. Bir yandan “çetelerle mücadelede dönüm noktası” olarak görülürken, diğer yandan insan hakları ihlalleri iddialarıyla eleştiriliyor.
Çete Şiddetinin Gölgesinde Bir Ülke
El Salvador, onlarca yıldır MS-13 (Mara Salvatrucha) ve Barrio 18 gibi büyük çetelerin yarattığı şiddetle mücadele ediyor. Bu grupların kökeni, 1980’lerde ABD’deki Orta Amerikalı göçmen topluluklarına dayanıyor. 1990’larda ABD’nin sınır dışı politikalarıyla El Salvador’a dönen çete üyeleri, ülkede hızlıca örgütlenerek kontrol alanlarını genişletti.
Sadece MS-13’ün, rakibi Barrio 18’in iki katı büyüklüğe ulaşması ülkeyi adeta şiddetin pençesine sürükledi. Cinayet, uyuşturucu ticareti, şantaj ve gasp gibi suçlarda bu iki çete başrol oynarken, Mao Mao, Miranda Loca ve La Maquina gibi diğer gruplar da tabloyu daha karmaşık hale getirdi.
26 Mart 2022’de sadece bir günde 62 kişinin çete saldırılarında hayatını kaybetmesi, Başkan Nayib Bukele yönetimini olağanüstü hâl ilan etmeye itti. Bu süreçte anayasal haklar askıya alındı, toplu gözaltılar yapıldı ve bir yıl içinde 60 bine yakın kişi tutuklandı.
Mega Hapishanenin İnşası
Artan tutuklamalar nedeniyle mevcut cezaevlerinin kapasitesi yetersiz kalınca, hükümet Temmuz 2022’de dev bir cezaevi inşa edileceğini duyurdu. Yaklaşık 100 milyon dolara mal olan CECOT, 410 dönümlük bir arazi üzerine kuruldu. Tesis; bağımsız elektrik, su ve güvenlik sistemleriyle tamamen izole bir yapıya sahip.
Sekiz ana bloktan oluşan cezaevinde, binlerce mahkûm kameralarla sürekli gözetim altında tutuluyor. Hücrelerde yatak sayısı sınırlı, kişi başına düşen yaşam alanı ise yalnızca 0,6 metrekare civarında. Mahkûmlar beyaz üniforma giymek, saçlarını düzenli aralıklarla kestirmek zorunda. Yemekler çatal bıçak verilmeden, yalnızca elle yeniyor.
Ayrıca dış dünya ile bağ tamamen koparılmış durumda: telefon, ziyaretçi ya da internet erişimi kesinlikle yasak.
Güvenlik Önlemleri ve Askerî Düzen
CECOT, askeri disipline dayalı güvenlik protokolleriyle öne çıkıyor. Tesis; 15 bin voltluk elektrikli çit, 19 gözetleme kulesi ve yüzlerce kamerayla çevrilmiş durumda. 1000 gardiyan, 600 asker ve 250 polis hapishanenin güvenliğini sağlıyor.
Gardiyanlar için özel dinlenme odaları, spor alanları ve sosyal imkânlar sunulurken; Bukele’nin sözleriyle “artık cezaevlerinde çeteler değil, güvenlik güçleri konfor içinde yaşıyor.”
Ulusal ve Uluslararası Tepkiler
Bukele yönetimi, CECOT’u “çetelerle mücadelede tarihi bir başarı” olarak lanse ediyor. Hükümet, hapishane sayesinde El Salvador’un “Amerika kıtasının en güvenli ülkelerinden biri haline geldiğini” savunuyor.
Ancak eleştiriler de az değil. İnsan Hakları İzleme Örgütü, keyfi tutuklamalar, kötü muamele ve adil yargılama hakkının ihlali iddialarını raporladı. Uluslararası Af Örgütü ise CECOT’un şiddetin kök nedenlerini ortadan kaldırmadığını, yalnızca “kitlesel hapsedilme politikasını” güçlendirdiğini ifade etti.
Buna rağmen ülkede yapılan anketlerde halkın %96’sı hapishanenin inşasını desteklediğini belirtiyor.
Bölgesel Etki ve Gelecek Planları
CECOT yalnızca El Salvador’un değil, tüm Latin Amerika’nın güvenlik politikalarını etkiledi. Honduras, Ekvador ve Guatemala gibi ülkeler, Bukele’nin stratejisinden esinlenerek benzer mega hapishaneler inşa etme planlarını açıkladı.
2025 yılında ise Başkan Bukele, ABD ile yaptığı görüşmelerde “Amerikalı hükümlüleri ücret karşılığında CECOT’ta barındırma” teklifinde bulundu. Bu girişim, cezaevi modelinin yalnızca bölgesel değil, uluslararası bir boyuta taşınabileceğini gösteriyor.
CECOT, bir yandan çete şiddetini dizginlemeye yönelik radikal bir adım olarak övgü toplarken, diğer yandan insan hakları ihlalleri tartışmalarının odağında. El Salvador’un “mega hapishane” deneyimi, suçla mücadelede sert yöntemlerin etkinliği ve sınırları konusunda dünya çapında bir laboratuvar niteliği taşıyor.
WhatsApp grubumuza katılmak için TIKLAYINIZ!
