Karadağ sahillerinin hemen dışındaki bir adada, eskiden Lastavica olarak bilinen yerde, karanlık sırları olan eski bir kale yer almaktadır. Mamula Kalesi adı verilen bu kale, 1850’lerde Avusturya-Macaristanlı amiral Lazar Mamula tarafından yaptırılmıştır. Mamyla isimleriyle de tanınan bu ada günümüzde UNESCO tarafından korunan kültürel bir anıt olarak kabul edilmektedir. Kalenin büyük bir kısmı ayakta kaldığı için turistler tarafından ilgiyle ziyaret edilmektedir.
Mamula adasının, tarih boyunca dramatize edilmiş birçok hikâyesi ve filmi bulunmaktadır. Bunlardan biri 1959 Yugoslav yapımı Campo Mamula filmidir. Film, II. Dünya Savaşı döneminde adanın toplama kampına dönüştürülmesi olayını anlatmaktadır. 2013 yılında ise Sırp yapımı bir film olan Mamula duyurulmuştur. Daha sonra Killer Mermaid (Katil Deniz Kızı ) adıyla yeniden adlandırılan film, adanın tarihinde yaşanmış eski bir Alman askerin, bir deniz kızını beslemek için insanları öldürmesini anlatmaktadır. Film, adada çekilmiştir ve denizaşırı gösterimler için yayınlanmıştır.
Mamula Adası, Herceg Novi şehrine 6 kilometre mesafede konumlanmıştır. Ada, tarihi kale ile çevrelenmiş ve doğal bitki örtüsüyle kaplı bir parka sahiptir. Mamula Adası, tarihi geziler için popüler bir turistik mekândır ve adadaki tarihi eserler ve yapıların birçoğu hala ayakta durmaktadır. Ancak, turistlerin konaklayabileceği tesisler adada bulunmamaktadır.
Mamula Adası’na ulaşmak için Blue Cave’e giden tekneler kullanılmakta ve adada tarihi geziler düzenlenmektedir. Adanın çevresinde, genellikle şnorkelle dalışlar yapılmaktadır. Berrak ve durgun suların altında muhteşem manzaralarla karşılaşabilirsiniz. Ayrıca, suya girip geceleyin gökyüzünü izleyerek romantik bir atmosfer yaratabilirsiniz.
Mamula Kalesinin Tarihi ve Özellikleri
Daire şeklindeki adanın çapı yaklaşık 200 metrekare, kalenin yüksekliği ise 16 metredir. Adada bulunan kale, toplam alanın yüzde 90’ını kaplamaktadır. 1853 yılında inşa edilen kale, bölgeyi düşman saldırılarından korumak amacıyla stratejik bir konuma yerleştirilmiştir. Mamula Adası’nın kale bölümü, iki katlı bir yapıya sahiptir ve her iki katta da odalar, zindanlar ve askeri depolar yer almaktadır. Yapının dış kısmı, siperler ve topçu pozisyonları ile donatılmıştır. Adada ayrıca, kaledeki su depoları, fırınlar ve barakalar gibi askeri yapılar da bulunmaktadır.
Kotor Körfezi, tarih boyunca Mamula Kalesi, Azra ve Prevlaka kaleleri ile birlikte kontrol edilmiştir. Avusturya-Macaristan donanması, Boka Kotorska körfezini bu kaleler sayesinde güçlü bir şekilde korumuştur. Mamula Kalesi, askeri amaçlarla inşa edilmiş olsa da, her iki dünya savaşında da hapishane ve toplama kampı olarak kullanılmıştır. 1950’lerde, Yugoslavya döneminde, adada bir turistik yapı ve restoran kurulmuştur. Ancak, sonraki yıllarda bakımsızlık ve ihmal nedeniyle adadaki yapılar harap olmuş ve adanın durumu kötüleşmiştir.
Son yıllarda, Mamula Adası’nın turistik potansiyeli keşfedilmiş ve adada bir turizm kompleksi inşa edilmesi planlanmıştır. Ancak bu proje, adanın tarihi ve kültürel değerlerinin korunması konusunda tartışmalara yol açmıştır.
Mamula Kalesinin Hikâyesi
Mamula Kalesi, Birinci Dünya Savaşı sırasında Avusturya-Macaristanlılar tarafından hapishane, İkinci Dünya Savaşı sırasında ise Mussolini’nin takipçileri tarafından toplama kampı olarak kullanılmıştır. Yaklaşık 200 metre boyunda olan bu korkutucu kale, 2.000 mahkûma ev sahipliği yapmıştır. Mahkûmlar arasında kadın ve çocuklar da vardı ve hepsi aç bırakıldı, dövüldü ve işkence gördü.
Mamula adası ve kalesi 2.Dünya Savaşı sırasında, İtalyan Ordusu tarafından işgal edilmiş ve etnik Sırp milisler tarafından Bosna, Hersek, Hırvatistan ve Karadağ halkına karşı toplama kampı olarak kullanılmıştır. Hapishane, tutsaklara yapılan işkenceler ve insafsız davranışlar nedeniyle ün kazanmıştır. Bazı kaynaklar, toplama kampında 150 esirin öldüğünü söylüyor olsa da, halk arasında bu rakamın daha yüksek olduğuna dair söylentiler de dolaşmaktadır.
Mamula Kalesinin Turistik Amaçlı Kullanımı
Mamula adasının turistik amaçlı kullanım planları, 2013 yılından bu yana tartışma konusu olmuştur. Ocak 2016’nın başlarında, Karadağ hükümeti, daha önce adada hapsedilenlerin itirazlarına rağmen, eski toplama kampının bulunduğu yeri İsviçre merkezli Orascom Development Holding AG’ye 49 yıllık kiralama anlaşmasıyla devretti. Bu karar, eski Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Boutros Boutros-Ghali tarafından da eleştirilmişti. Boutros-Ghali, Karadağ Parlamentosu’na, “kaleyi korumanın ve kullanmanın tek çözümünün bir iş düzenlemesi ve özelleştirme anlaşması” olmasına şaşırdığını belirtmişti.
Birleşmiş Milletler Örgütü Genel Sekreteri, adanın turizm kompleksi olarak değil, bir anıt olarak korunması gerektiğini belirtmiş ve adanın bir müze veya barış merkezine dönüştürülmesi önerisinde bulunmuştu. Ancak Karadağ hükümeti, adanın turizm amaçlı kullanılması yönünde karar almıştır. Karadağ Hükümeti’nin açıklamalarına göre, Mamula adasının turistik amaçlarla kullanılması için yatırım yapılması gerektiği ve bu yatırımların hükümetin bütçesinden karşılanamayacağı belirtilmektedir. Bu nedenle, yatırımcılarla iş birliği yapılarak ada ve kale restore edilerek turistlerin ziyaretine açılması hedeflenmektedir.
