Kurban Bayramı, İslam inancına göre Hicrî takvimin Zilhicce ayının 10. gününden itibaren dört gün boyunca kutlanan önemli bir dini bayramdır. Bu bayram, Müslümanlar arasında birlik, yardımlaşma ve paylaşma duygularını pekiştiren bir zaman dilimidir.
Zilhicce ayının onuncu, on birinci, on ikinci ve on üçüncü günleri ‘Eyyâm-ı nahr’ (Kesme günleri) olarak adlandırılırken, bir önceki gün olan Zilhicce ayının dokuzuncu gününe Arefe denir. Kurban Bayramı, aynı zamanda İslam âleminin her yıl Mekke’de hac ibadetini yerine getirdikleri zamandır.
Kurban Bayramı, çoğunluğu Müslüman olan birçok ülkede dini bir bayram olmasının yanı sıra resmi tatil olarak da kabul edilir. Ramazan Bayramı ile birlikte İslam dinindeki en önemli iki bayramdan biridir.
Hicrî takvim, ay temelli olduğu için, yıllar güneş temelli miladi takvimden 11-12 gün daha kısadır. Bu nedenle, Kurban Bayramı her sene 11-12 gün daha erken kutlanır. Yaklaşık 33 yılda bir, bayram aynı tarihlere denk gelir.
Kurbanın Anlamı ve Önemi Nedir?
Sözlükte “yaklaşmak, Allah’a yakınlık sağlamaya vesile olan şey” anlamına gelen kurban, dini bir terim olarak “ibadet amacıyla belirli bir vakitte, belirli şartları taşıyan hayvanı usulüne uygun şekilde kesmek veya bu şekilde kesilen hayvan” anlamında kullanılır. İslami bir terim olan kurban, Arapçadan Farsçaya, oradan da Türkçeye geçmiştir. Her tür adak kurban olarak kabul edilse de, İslam’da kurban, Allah adına bir hayvanı kesme eylemidir.
Akıl sağlığı yerinde, hür, mukim ve dini ölçülere göre zengin olan Müslümanların, Allah’ın rızasını kazanmak için kesmekle yükümlü olduğu kurban, Allah’a yakınlaşmayı sağlar. Ayrıca, kurban kesmek, durumu yetersiz olan ve kurban kesemeyenlere yardım etmeyi de içerir. Kurban kesen kişiler, etini maddi durumu yetersiz olanlara vererek hem Allah’a yakınlaşır hem de ihtiyaç sahiplerini sevindirerek sevap kazanır.
Mezheplerin çoğuna göre kurban kesmek sünnettir; ancak Hanefi mezhebinde vacip, yani yerine getirilmesi zorunlu bir ibadettir. Kurban Bayramı’nda sadece kurban kesilmez; bu bayram, Ramazan Bayramı gibi aile üyelerinin bir araya geldiği, büyüklerin ve akrabaların ziyaret edilip ellerinin öpüldüğü, çocuklara harçlık dağıtıldığı bir bayramdır. Kurban Bayramı dört gün sürer. Ailesinden uzakta yaşayanlar bu bayramda ailelerini ziyaret eder ve büyüklerin ellerini öper.
Kurban kesme işlemi genellikle bayramın birinci günü, özellikle sabah saatlerinde yapılır. Erkekler, kurban kesmeden önce bayram namazı için camiye gider. Namazın ardından kahvaltı yapılır ve kurban kesme işlemine geçilir; bu genellikle öğlen sıcağı başlamadan tamamlanır. Kurban olarak inek, dana, düve, keçi, koç ve koyun gibi hayvanlar kesilir.
Bazı kişiler kurbanlarını kendi bahçelerinde veya avlularında keserken, bu imkâna sahip olmayanlar veya kesim işlemini zor bulanlar mezbahalarda kesim yapabilir. Kesilen kurban etleri, maddi durumu yetersiz kişilere dağıtılır. Kurban kesimine aile üyeleri de dâhil olabilir ve et eşit şekilde bölüştürülerek ailelere dağıtılabilir.
Kurban Bayramı’nın Hz. İbrahim Peygamber ile Başlayan Tarihçesi
İslam’da kurbanın tarihçesi, Hz. İbrahim Peygamber ile başlar. Hz. İbrahim, oğlu İsmail’i Allah’a kurban etmeye niyet eder. Vakti geldiğinde, kendisine bu ahdi hatırlatılır ve o da gerekli hazırlıkları yaparak oğlunu kurban etmek üzere uygun bir yere götürür. İsmail’i yatırır ve bıçağı boğazına vurur; fakat bıçak kesmez. Bu sırada, Allah tarafından kendisine bir koç gönderilir ve bu koçu kesmesi, oğlunun yerine kabul edileceği bildirilir.
Benzer bir olayın, Peygamberimizin dedesi Abdulmuttalib tarafından da yaşandığı rivayet edilir. Zemzem kuyusunun kazılması sırasında karşılaştığı zorluklardan dolayı, Abdulmuttalib eğer on oğlu olursa birini Kâbe’nin yanında Allah için kurban etmeyi adar. Çekilen kurada, Peygamberimizin babası Abdullah’a çıkar. Abdulmuttalib, adağını yerine getirmeye karar verir; ancak Kureyşliler, böyle bir âdetin yerleşmesinden korkarak engel olurlar. Sonunda, Abdullah’ın yerine 100 deve kurban edilir. Bu olay, Peygamberimizin insanlığa kurtarıcı olarak gelişinin bir işareti olarak değerlendirilir ve insan hayatının maddi ölçüsünün 10 misli yükseldiğini gösterir.
İslam’da kurban kesme geleneği, Hz. İbrahim’e kadar uzanır. Hz. İbrahim’in hac ibadeti sırasında Mina’da kurban kestiği bilinmektedir. Kur’an-ı Kerim’de Allah şöyle buyurur: “Sonra da sana: ‘Doğru yola yönelerek İbrahim’in dinine uy! O müşriklerden değildi.’ diye vahyettik.” (Nahl, 16/123).
Kurban Bayramı’nın da Hz. İbrahim’den kaldığı bilinmektedir. Hz. Peygamber, Kurban Bayramı namazını kıldıktan sonra hazırladığı iki boynuzlu koçun birini kendisi ve ailesi için, diğerini de ümmeti için kurban eder ve şöyle der: “Allah’ım! Bu senden ve sanadır” (Buhârî, Tecıîd, 3/172).
Hz. İbrahim’in büyük imtihanından sonra Allah’ın lütfettiği koç kurbanı hatırlatan bu ibadet, İslam’da da devam etmiştir. Dinimizde kurban, Kurban Bayramı günlerinde kesilir ve sığır, manda, deve, koyun ve keçi kurban edilebilir. Kurbanlık hayvanlar sağlıklı ve sağlam olmalıdır. Ayrıca adak kurbanı, akika kurbanı ve bazı suç ve günahlar için keffaret kurbanı gibi türler de bulunmaktadır.
Kur’an-ı Kerim’de Allah şöyle buyurur: “Onların ne etleri ne de kanları Allah’a ulaşır; fakat O’na sadece sizin takvanız ulaşır. Sizi hidayete erdirdiğinden dolayı Allah’ı büyük tanıyasınız diye O, bu hayvanları böylece sizin istifadenize verdi. (Ey Muhammed!) Güzel davranışları müjdele!” (Hac, 22/37). Bu ayet, tüm ibadetlerde iyi niyet ve ihlasın gerekliliğini vurgular. İbadetlerimizde bizi Allah rızasına ulaştıracak temel unsur, kalplerimizin takvası, yani ibadetleri gösterişten uzak ve sadece Allah’ın rızasını kazanmak için yapmamızdır. Hz. Peygamber bir hadisinde şöyle buyurur: “Amellerin kıymeti ancak niyetlere göredir. Herkesin niyeti ne ise, eline geçecek olan da odur.” (Buhârî, Tecıîd, 1/1).
Kurban kesilmesi, Hz. İsmail’in hayata dönmesine vesile olmuştur. Kan akıtmak vacip, et dağıtmak sünnettir; dolayısıyla kurban kesmekle vacip yerine getirilmiş olur.
WhatsApp grubumuza katılmak için TIKLAYINIZ!
