Medine’yi savunurken açlıkla mücadele ederek çekirge yiyen Fahrettin Paşa, İstanbul’a Kutsal Emanetleri getirerek bu değerli mirası İngiliz işgalinden korumuştur. Türk ve İslam tarihine altın harflerle yazılan bir isim haline gelmiştir. Fahrettin Paşa’nın kahramanlıkları, İslam ve Türk tarihinde derin izler bırakan eşsiz bir mücadele hikâyesini barındırıyor. Medine’nin müdafaası sırasında gösterdiği direniş, sadece bir askeri strateji değil, aynı zamanda inanç ve fedakârlıkla yoğrulmuş bir destanın başlangıcıydı.
“Çöl Kaplanı” olarak adlandırılan Fahrettin Paşa, Birinci Dünya Savaşı sırasında, Medine’yi ele geçirmeye çalışan İngilizlere karşı, zorlu şartlarda 2 yıl 7 ay boyunca kutsal toprakları başarıyla korumuştur. Türklerin hayranlıkla andığı bu kahraman, İngilizler tarafından da “Türk Kaplanı” olarak anılmıştır. Yıllardır tarih sayfalarını süsleyen Medine Müdafaası, Fahrettin Paşa’nın destansı kahramanlıkları ile dolu bir zafer hikâyesini yansıtmaktadır.
Medine Kahramanı Fahrettin Paşa Kimdir?
Fahrettin Paşa, tam adıyla Ömer Fahreddin Türkkan, 1868 yılında Bulgaristan’ın Rusçuk şehrinde dünyaya gözlerini açtı. Ailesiyle birlikte 93 Harbi sonrasında İstanbul’a yerleşti. Mekteb-i Harbiye’den birincilikle mezun olduktan sonra, Erkan-ı Harbiye Mektebi’ni bitirerek 1891’de Kurmay Yüzbaşı rütbesiyle göreve başladı. Balkan Savaşı’nda Çatalca savunması ve Edirne’nin geri alınmasında önemli hizmetlerde bulundu.
I. Dünya Savaşı’nın başlangıcında, 4. Ordu’ya bağlı 12. Kolordu komutanı olarak Musul‘da görev yapan Fahrettin Paşa, 1915’te 4. Ordu komutan vekilliğine getirildi. Urfa, Zeytun, Musadağı ve Haçin’deki Ermeni isyanlarını başarıyla bastırdı. 1916 yılında, 4. Ordu komutanı Cemal Paşa tarafından Medine’deki Hicaz Kuvve-i Seferiyesi komutanlığına atandı. İngiliz destekli isyan çıkaran Şerif Hüseyin‘in ordusuna karşı kısıtlı imkânlarla gerçekleştirdiği Medine Müdafaası ile büyük takdir topladı. Türk ordularının kuzeye çekilmeye başlamasıyla birlikte, etrafındaki Türk birlikleriyle bağlantısı tamamen kesilen Fahreddin Paşa, şehri savunmaya devam etti.
Osmanlı Devleti, 30 Ekim 1918’de Mondros Mütarekesi’ni imzalayarak I. Dünya Savaşı’ndan çekildi. Ancak, Osmanlı’nın teslim olmasının ardından 72 gün boyunca Medine’yi savunan Fahrettin Paşa, yiyecek, ilaç ve cephanenin tükenmesi sebebiyle 13 Ocak 1919’da savunmayı sonlandırdı. Bu durum, Medine’de 400 yıldan fazla süren Türk hâkimiyetinin sona erdiği bir dönemi işaret etti.
Fahrettin Paşa, İngilizler tarafından savaş esiri olarak önce Mısır’a, ardından Malta’ya gönderildi. 8 Nisan 1921’de Malta’dan kaçarak, Kurtuluş Savaşı’na katılmak üzere Ankara’ya ulaştı. Gazi Mustafa Kemal Paşa tarafından Güney cephesinde Fransız Ordusu’na karşı savaşan Türk kuvvetlerini birleştirmekle görevlendirildi. Güneydeki çatışmaların sona ermesiyle birlikte, 9 Kasım 1921’de Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) tarafından Kabil Büyükelçiliği‘ne atanarak, Türk-Afgan dostluğunun gelişiminde önemli bir rol oynadı.
1936 yılında ordudan emekli olan Fahrettin Paşa, 22 Kasım 1948‘de Eskişehir yakınlarında bir tren yolculuğu sırasında geçirdiği kalp krizi sonucunda vefat etti. Vasiyeti üzerine Aşiyan Mezarlığı’na defnedilen Fahrettin Paşa, Türk tarihindeki önemli bir kahramanın hayatını tamamlamıştı.
Fahrettin Paşa’nın Medine Müdafaası
Mekke Şerifi Hüseyin’in isyan hazırlıklarıyla sarsılan dönemde, 28 Mayıs 1916’da Fahrettin Paşa, Medine’ye gönderildi. Önceden isyancılardan önce Medine’ye ulaşan Fahrettin Paşa, hızla savunma tedbirlerini hayata geçirdi. Şerif Hüseyin’in 3 Haziran’da Medine çevresindeki demir yolu ve telgraf hatlarını tahrip etmesiyle başlayan olaylar, 5-6 Haziran gecesi Medine karakollarına düzenlediği saldırıyla tırmandı, ancak bu saldırı geri püskürtüldü.
Fahrettin Paşa, şehri savunurken öncelikle Medine’deki mukaddes emanetleri ve bazı yazma eserleri düşmanın eline geçmemesi için İstanbul’a gönderdi. Bu yazmaların çoğu, zaten Osmanlı yöneticileri tarafından önceden Medine’deki kütüphanelere gönderilmiş eserlerdi. Topkapı Sarayı‘ndaki Medine Kitaplığı’nda şu anda muhafaza edilen 500’e yakın yazma, bu tarihi emanetlerin günümüze ulaşmasını sağlamıştır.
Fahrettin Paşa, Medine’de geçirdiği süre boyunca, bölgedeki Arapları yanına çekmek adına halkla iç içe oldu. Mekke’de ise Vali Galib Paşa‘nın beceriksizliği nedeniyle büyüyen isyan, şehrin isyancıların eline geçmesine yol açtı. Medine dışındaki şehirler kısa sürede isyancılar tarafından işgal edilirken, Fahrettin Paşa, kısıtlı imkânlarına rağmen bölgeyi savunmaktan bir an olsun vazgeçmedi.
Fahrettin Paşa’nın Çekirge Tüketimiyle İlgili Tebliği
Hicaz demiryolunun Müdevvere İstasyonu’nun isyancılar tarafından ele geçirilmesinin ardından, Medine Kalesi kuşatıldı ve Fahrettin Paşa, çevresiyle irtibatı kesilmiş bir kaleyi savunma görevine soyundu. Ancak, yardım alınamadığı için açlık, susuzluk ve hastalıklar hızla artmaya başladı. 7 Haziran 1918’de, bu zorlu şartlarda, Fahrettin Paşa, çekirge tüketimiyle ilgili dikkat çeken bir tebliğ yayınladı:
“Çekirgenin serçe kuşundan ne farkı var? Yalnız tüyü yok. O da serçe gibi kanatlı uçuyor. Bitkiler ile besleniyor, temiz ve taze şeyler yiyor. Hem de tiryaki ve keyif sahibi, tütün ve limondan pek zevk alıyor. Bedevilerin başlıca gıdası çekirgedir. Bedeviler sağlamlıklarını ve zindeliklerini yedikleri çekirgelere borçludurlar…”.
Fahrettin Paşa, çekirgeleri doktorlara incelettiğini belirterek, çekirgenin özelliklerini övdükten sonra çekirge yemeklerini dört farklı şekilde hazırlamanın tarifini yapmıştı.
Fahrettin Paşa’nın İngilizlere Teslim Edilmesi
Bu sırada mağlubiyeti kabul eden Osmanlı İmparatorluğu, 30 Ekim 1918 tarihinde Mondros Mütarekesi‘ni imzalayarak savaştan çekildi. Mütareke şartları gereği Medine’nin teslim edilmesi istendiğinde, Fahrettin Paşa, bu talebi reddetti ve 72 gün daha Medine’yi savundu. Fahrettin Paşa, teslim olmayı düşünmüyordu. İstanbul, bunun üzerine paşayı komutanlıktan alarak Albay Ali Necib Bey’i atadı. Yeni komutan Ali Necib Bey, teslim görüşmelerini yönetti. Ancak İngilizler ve Araplar, Fahrettin Paşa’nın teslim olmasını şart koştu. Bunun üzerine komutan vekili Ali Necib Bey, İngilizlerle anlaşarak paşayı teslim etti.
Ali Necib Bey ve yanındakiler, Peygamberimizin türbesine yakın bir yerde bekleyip, teslim olmayan Fahrettin Paşa’nın yanına gittiler. Hatırını sormaya geldiklerini düşünen Fahrettin Paşa’nın gözüne kül atıp, üzerine atlayarak bağladılar ve 10 Ocak 1919’da İngilizlere teslim ettiler. Fahrettin Paşa, bu olayı hayatının en acı günü olarak anlatırdı.
Fahrettin Paşa, kuşatma başlamadan önce kaleyi terk etmesi teklif edilen İstanbul Hükümeti’ne şu cevabı vermişti: “Medine Kalesi’nden Türk bayrağını ben kendi elimle indiremem. Eğer mutlaka tahliye edilecekse, buraya başka bir komutan gönderin.” Ayrıca, İngilizlere ve Araplara teslim olmaktansa Hazreti Peygamber’in mezarını havaya uçurarak kendisini feda etme yeminini etmişti.
Kuşatma sırasında Ravza-i Mutahhara’da, yani Peygamberimizin mezarında dua eden Fahrettin Paşa, duygularını şu sözlerle ifade ediyordu: “Kalk! Kalk ya Muhammed! Allah’ın Resulü kalk! Ve sana inanan, senin için burada çarpışanlara görün! Allah’ın yardımını bize ulaştır!” 2 Nisan 1918 Cuma günü Harem-i Şerif’te hutbe okuyan Fahrettin Paşa, Türk Sancağını göğsüne sarmış, sağ kolunu Peygamber Efendimizin mezarına doğru uzatarak yüksek bir sesle ‘Ya Resulallah ben seni bırakamam’ diye haykırmıştı.
WhatsApp grubumuza katılmak için TIKLAYINIZ!
