İslam dünyasında önemli bir kişi olan Muhyiddin İbnü’l-Arabi, düşünür, mutasavvıf, yazar ve şair olarak tanınır. İlmi çalışmaları ve öne sürdüğü fikirler, çeşitli alanlarla ilişkilendirilmiş olup, birçok bakımdan dikkat çekici ve tartışmalı niteliktedir. Kendine has bir üslubu vardır ve kavramlara yüklediği anlamlar ile terimleri seçerken kişisel tercihleriyle öne çıkar. Kuran ayetleri, Hz. Peygamber’in hadisleri ve diğer dini metinlerin yorumlanması konusunda farklı görüşler ortaya koymuştur. Bu sebeple, onun hakkında çeşitli yorumlar ve değerlendirmeler yapılmıştır.
İslami bilimlerde tanınmış birçok âlim, İbnü’l-Arabî’yi övgüyle anarken, onun fikirlerini takdir edici ifadelerle değerlendirirken, aynı ölçüde birçok bilim insanı da karşıt düşüncelerle sert eleştirilerde bulunmuştur. Muhyiddin İbn Arabi’nin hayatı ve eserleri üzerine yapılan çalışmalar, onun kerametleri hakkında akademisyenler arasında farklı bakış açılarını ortaya koymaktadır.
İbn Arabi’nin yaşamı boyunca kendisine atfedilen doğaüstü yetenekler ve olağanüstü olaylar, akademik çevrelerde de tartışma konusu olmuştur. Bazı akademisyenler, onun kerametleri hakkında tarihsel ve dini belgelerden hareketle fikir yürütürken, diğerleri ise bu olayları mitolojik veya simgesel anlamlar bağlamında ele alır. İslam düşünürü olarak bilinen İbn Arabi’nin kerametleri, farklı bakış açılarına dayanan akademik tartışmaların odak noktasını oluşturuyor.
Muhyiddin İbnü’l-Arabi’nin Tartışılan Kerametleri
İnternette yapılan araştırmalar, Muhyiddin İbn Arabi hakkında 2014 yılından itibaren birçok paylaşımın yapıldığını gösteriyor. Özellikle, Osmanlı Devleti’nin kuruluşunu anlatan popüler “Diriliş Ertuğrul” dizisinin 2014’te yayınlanmaya başlaması, İbn Arabi’nin karakterinin bu dizide yer alması, onun düşüncelerinin ve kehanetlerinin popüler kültürde de bilinirliğini artırdı. Özellikle, İbn Arabi’nin eserlerinde yer alan şifreli dil ve rüya yorumları gibi konular, paylaşımların temel içeriğini oluşturuyor.
Bunlardan en dikkat çekenlerden biri, İbn Arabi’nin “Osmanlı’dan sonra 100 yıl duraklama olacak. Sonra kurulacak devlet ise 10 devlet gücünde olacaktır.” şeklinde bir kehaneti olduğu iddiasıdır. İbn Arabi’nin öngörülerinin, Osmanlı’nın kuruluşundan 59 (bazı kaynaklara göre 62) yıl sonra gerçekleşeceği ve Mısır’ı ele geçireceği gibi iddialar, onun geleceği tahmin ettiğini iddia eden paylaşımlar arasında yer alıyor. Bu iddiaların çoğu, “Şeceretü’n-Numaniyye fi’d-Devlet-i Osmaniyye” adlı kitaba dayandırılmaktadır.
Son zamanlarda yapılan akademik çalışmalarda, bu risale üzerine yoğunlaşılmış ve genellikle İbn Arabi’nin gelecekle ilgili yorumlar yaptığı belirtilmiştir. Risale, Mekke, Kudüs ve Mısır’dan ve Osmanlı’dan bahseden üç bölümden oluşmaktadır. Kitabın İbn Arabi tarafından yazılıp yazılmadığı tartışmalıdır ve metni şerh eden kişinin, Arabi’nin öğrencilerinden Sadreddin-i Konevi olduğu ifade edilmektedir. Ancak bu konuda net bir kanıt bulunmamaktadır.
Akademisyenler arasında bu konuda farklı görüşler bulunmaktadır. Metnin eski olması ve şifreli bir şekilde yazılmış olması veya anlamının tam olarak çözülememesi, farklı yorumların ortaya çıkmasına sebep olmuştur. Kehanetlerin yapıldığı iddiasında bulunan bazı akademisyenler, farklı kitaplar ve yorumlarla destekleyerek bu sonuca ulaştıklarını belirtirken, bazıları ise bu risalelerin apokrif olduğunu ve içerdiği bilgilerin doğruluğunun şüpheli olduğunu ifade etmiştir. Bu tür metinler, antik Yunan tarihinde ve dinlerin tarihinde bulunmakta olup, genellikle yorumlar aracılığıyla anlam kazanmaktadır.
Yavuz Sultan Selim’in Mısır’ı Fethederek Arabi’nin Mezarını Buldurması
Muhyiddin İbn Arabi’nin hayatı boyunca öğretilerine karşı çıkan kişiler olduğu biliniyor ve ölümünden sonra mezarının yağmalandığı veya bilinçli olarak yerinin değiştirildiği yönünde bilgiler bulunuyor. Özellikle, Arabi’nin yazılarında Yavuz Sultan Selim’in Mısır’ı fethedeceğinin öngörüldüğü ve ardından Yavuz Sultan Selim’in Mısır’ı fethederek Arabi’nin mezarını buldurduğu anlatılan bilgiler arasında yer alıyor. Ancak, bu durumun gerçekliği hakkında çeşitli görüşler bulunmaktadır.
Türk Tarih Kurumu ve Türkiye Bilimler Akademisi Şefi üyesi Prof. Dr. Ahmet Yaşar Ocak, konuya ilişkin şunları belirtiyor: “İbn Arabî’nin mezarını buldurduğunda Yavuz Selim’in bu risaleden haberdar olup olmadığını bilmiyoruz. Belki haberdardı, haberdar idiyse risalenin gerçekten ona ait olduğuna inanıp inanmadığını da bilmiyoruz. Eğer haberdar idiyse inanmamış olsa dahi devlet siyasetine uygun bir belge olduğu için aleyhte herhangi bir fikir ortaya atmamış olabilirdi.”
Prof. Yaşar Ocak’a göre, söz konusu risalenin ve Sadreddîn-i Konevî’nin yazdığı söylenen şerhin apokrif eserler olduğu bilinmekte. Bu eserlerin İbn Arabi ve Konevi tarafından yazılmış olamayabileceğini fakat bu bilgiye rağmen Osmanlı bürokrasisi, uleması ve sufiyyesi tarafından devletin meşruiyetini güçlendirecek bir kanıt olarak değerlendirilmiş ve kullanılmış olabileceğini ifade ediyor.
Profesör Ocak, Osmanlı padişahlarının İbn Arabi’nin öğretilerini benimsemiş olabileceğini ve bu metni politik amaçlarla kullanmış olabileceğini öne sürüyor. Ancak, risalenin İbn Arabi’ye atfedildiği konusunda kesin bir kanıt bulunmamaktadır.
Bu tartışmaların yanı sıra, paylaşılan “Osmanlı’dan sonra duraklama olacak ve sonrasında kurulacak devlet 10 Osmanlı gücünde olacak” iddiasının, İbn Arabi’nin kehanetlerinin doğruluğunu destekleyenler tarafından dahi kaynak gösterilmediği biliniyor. Şeceretü’n-Numaniyye fi’d-Devlet-i Osmaniyye risalesinde Arabi’nin eserini yorumlayan Konevi’nin böyle bir varsayımda bulunduğuna dair kesin bir kanıt bulunmuyor.
”Muhyiddin İbnü’l Arabi Kimdir? Osmanlı Kerameti ve 2023-2024 Öngörüleri!” isimli makale için TIKLAYINIZ!
