Osmanlı ordusu; dünya savaş tarihinde görülen en sistemli ve en teferruatlı ordulardan biridir. Çağını aşan mükemmelliğe ve farklı donanımlara sahip olan ordu, birçok birlikten oluşmuştur. Deniz ve Kara Kuvvetleri olarak ikiye ayrılan ordunun, merkezde bulunan sabit ordusunun yanı sıra, uçlar da devamlı hareket halinde olan birlikleri bulunmaktadır.
Bu birliklerden biri olan Deliler; savaştaki maharetleri, cesaretleri ve görüntüleri ile düşmana her daim korku salmışlardır. ‘’Azaplar’’ olarak da bilinen Osmanlı ordusunun Delileri, tarih boyunca her dönem ilgi görmüş, hakkında filmler ve belgeseller yapılmıştır.
Deliler, Osmanlı ordusunda görevli olan ve süvarilerden oluşan askeri bir birliktir. Giyiniş tarzlarıyla dikkat çeken bu birlik, cesur ve düşman üzerine korkusuzca yürümeleri sebebiyle ‘’Deliler’’ ismini almıştır. Birliğin asıl ismi; kılavuz, rehber manasına gelen ‘’Delil’’ olmasına rağmen, halk arasında deli olarak anılmışlardır.
Özel olarak seçilen kişilerden oluşan bu birliğin Azaplar olarak anılma sebebi ise, evlenmelerinin yasak olmasından gelmektedir. Azap kelimesi Osmanlıca da bekar anlamına gelir. Orduların ön saflarında yer alan bu birlik, aldığı bir vazifeye sonuçlandırıncaya kadar dur durak bilmeyen bir yapıya sahiptir. Deliler için Evliya Çelebi, seyahatnamesinde övgüyle bahsetmektedir.
Deliler Birliğinin Tarihi Süreci
Osmanlı ordusunun fedaileri olarak bilinen Deliler, imparatorluğun Eyalet Askerleri sınıfında yer alan bir taburdur. Hafif yaya askerlerden oluşan bu birlik, 20-25 yaş arası gönüllü gençlerden oluşmuştur. 15. yüzyıldan itibaren orduda birçok savaşa katılmış ve cesaretiyle takdir toplamıştır.
Büyük çoğunluğu Türklerden oluşan birlik içerisinde Boşnak, Arnavut ve Sırp asıllı askerler de yer almıştır. Osmanlı ordusunda yeniçeri ocağı kurulmadan önce, Azap birlikleri mevcuttur. Özel ve zorlu eğitimlerden geçen birlik, vergi ödememiş maaşları ise ailelerine ödenmiştir.
Birlik, yaya, kale ve donanma azapları olmak üzere 3 sınıfa ayrılmıştır. Rumeli Beylerbeyi ve Serhat Beylerinin maiyet askerleri arasında yer almışlardır. 16. yüzyılda, Rumeli Beylerbeyi, Semendere ve Bosna Sancak Beylerinin yönetiminde olmuşlardır. 17. yüzyılın sonlarından itibaren ise Anadolu vezir ve beylerinin yönetimi altında olmuşlar, 60 ar kişilik “Bayrak” adı verilen ocaklara ayrılmışlardır.
Çıktıkları seferlerde “Delibaşı” ismi verilen komutan tarafından yönetilmişlerdir. 18. yüzyılda bozulmaya başlayan birlik, yönetimi altında oldukları beylerbeyinin görevden alınması sonucu görevleri bitmiştir. Bu süreden sonra köylere saldırmaya başlamışlardır. Eşkıyalık faaliyetleri gerçekleştirdikleri için de II. Mahmut tarafından 1829 yılında dağıtılmışlardır.
Deliler Birliğinin Özellikleri
Birliğin giydiği kıyafetler genellikle aslan, kaplan ve tilki postundan yapılan özel kıyafetlerdir. Başlarına pars ya da benekli sırtlan derisinden yapılan tüylü bir miğfer takmışlardır. Kalkanlarını kuş tüyleriyle süslemişler, şalvarını ayı ya da kurt derisinden yapmışlardır. Ayaklarına “serhatlik” denen sivri burunlu mahmuzlu bir çizme giyen birliğin bayrağında; “Kaderde ne varsa o gelir başa” yazılıdır.
Düşmanı korkutmak amacıyla, kıyafetlerinin ürkütücü olmasına özellikle dikkat edilmiştir. Genellikle siyah kıyafet giyen birlikler sayesinde, Osmanlı ordusunun karşı tarafa psikolojik üstünlük sağladığı anlatılmaktadır. Birliğin giysilerinde sonradan değişiklikler yapılmış, 17. yüzyıldan itibaren başlarına, bir arşın uzunluğunda siyah kuzu derisinden kalpak giymeye başlamışlardır.
Çoğunlukla özel olarak seçilen güçlü kişilerden oluşan birlik, silah olarak eğri pala, ok, yay, kalkan, mızrak ve bozdoğan taşımışlardır. ‘’Osmanlı tokadı’’ deyimi, hem iri hem de hızlı olan Deliler ile birlikte ortaya çıkmıştır. Bu askerler ellerinin daha güçlü bir hale gelmesi için, ıslak mermere tokat atarak talim yapmışlardır.
Endişeye sevk eden giyim tarzları ve güçlü elleriyle düşmanı yere serdikleri anlatılmaktadır. İri yarı kişilerden oluşan bu birlik, ellerinde sadece kalkanla, bazen de o bile olmadan düşman üzerine saldırmıştır. Mermere meydan okuyan adamların meşhur Osmanlı tokadı ile karşılaşan düşman, ya ölmüş ya da artık savaşacak duruma gelmiştir.
WhatsApp grubumuza katılmak için TIKLAYINIZ!
