Sultan II. Abdülhamid, Osmanlı Devleti’nin 34. ve son padişahıdır. Osmanlı Devleti’nin en zor zamanında 33 yıl tahtta kalmış, en çok tartışılan padişahlarından birisi olmuştur. Sultan Abdülhamid’i kimileri ulu hakan, kimileri ise kızıl sultan olarak tanımlamaktadır. Osmanlı Devleti’nin çöküş sürecinde padişahlık yapmıştır.
Abdülhamid, Panislamizm ideolojisine dayanarak güçlü bir rejim kurmaya çalışmış ve İmparatorluğu’nun toprak bütünlüğünü korumak için çaba harcamıştır. Fakat Osmanlı iç işlerine müdahale etmeye çalışan, Avrupa güçlerinin etkisi ile çeşitli olaylar yaşanmıştır.
Sultan Abdülhamid, Hilafet mührünü abdestsiz elini almayacak kadar dindar bir insandır. Bu konuda yakınında bulunan birçok insanın şahitliği ve ifadeleri mevcuttur. Fakat dinsizlik ile suçlanarak tahttan indirilmiştir. İttihat ve Terakkiciler ’in ön planda olduğu Meclis-i Mebusan, 31 Mart olayını bahane ederek, 27 Nisan 1909 tarihinde tahttan indirmiştir. Tahttan indirilen Abdülhamid İstanbul’dan uzaklaştırılmıştır. Balkan Savaşları’nın yaşanmasına kadar, Selanik’te Alatini Köşkü’nde gözaltında tutulmuştur.
II. Abdülhamid’in Hayatı
Sultan Abdülhamid, Sultan Abdülmecid’in oğludur. 22 Eylül 1842 yılında İstanbul’da dünyaya gelmiş, 10 Şubat 1918 yılında vefat etmiştir. Henüz 10 yaşındayken annesi Trimüjgan hanımefendiyi kaybetmesi üzerine, Abdülmecid’in diğer eşi Piristû Kadın Efendi bakımını üstlenmiştir. Babası öldükten sonra yerine geçen amcası Abdülaziz, Abdülhamid’i kendi çocuklarından ayırmamış yakından ilgilenmiştir. Abdülhamid’in 13 tane eşi, bunlardan dünyaya gelen 8’i erkek 12’si kız, 20 çocuğu bulunmaktadır. Bazı kaynaklarda ise eşinin 16 tane olduğu söylenmektedir.
Oldukça zeki bir insan olan Abdülhamid, en iyi hocalardan ders alarak yetişmiş, islam tarihini çok iyi öğrenmiştir. 31 Ağustos 1876 yılında Abdülhamid padişah ilan edilmiştir. Döneminde ilk Osmanlı Anayasası olan Kanun-ı Esasi’yi ilan etmiştir. Eğitim ve kültüre çok fazla önem vererek bu konuda birçok yenilikler yapmıştır. Abdülhamid kendisini öldürmek isteyenleri bağışlaması ile dünya siyasetinde ender görünen bir olayı gerçekleştirmiştir.
10 Şubat 1918’de Beylerbeyi Sarayı’nda yakalandığı zatürrenin ilerlemesi sonucunda veremden ölmüştür. Hayatı boyunca sağlık sorunları yaşayan Abdülhamid, son yıllarında hastalık hastası olmuş ve titizlik tutkunu haline gelmiştir. Vücudunda hissettiği en ufak bir rahatsızlıkta korkuya kapılarak, doktorlarını hemen yanına çağırmaktaydı. Sonunda da ölümü korktuğu hastalık yüzünden olmuştur. Öldükten sonra Divan Yolu’nda bulunan Sultan II. Mahmud Türbesi’ne defni yapılmıştır.
II. Abdülhamid Dönemi Yaşanan Olaylar
II. Abdülhamid başa geçtikten sonra ülkede birçok sorunla karşılaşılmıştır. Bunların başında Balkanlarla yaşanan sorun bulunmaktadır. Balkanlarda Abdülhamid döneminden önce başlayan sorun, onun döneminde de devam etmiştir. Balkanlar’ın yaşadığı iç sorunu fırsat bilen Rusya, Balkanlardaki Slav halkını Osmanlı’ya karşı kışkırtmıştır. Yaşanan olaylar sonrasında, Balkan topraklarında kayıplar yaşanmıştır.
Abdülhamid döneminde yaşanan en önemli olaylardan biri de 93 harbidir. Osmanlı ve Rusya arasında geçen bir savaştır. Balkanlarda başlayan sorunun patlak vermesi ile bu savaş ortaya çıkmıştır. Abdülhamid, Ruslarla savaşmak istememiş fakat olayların gidişatı, savaşı kaçınılmaz yapmıştır. Rus kuvvetleri, Osmanlı ordusuna karşı daha üstün durumdadır. Bu sebeple Osmanlı Devleti Ayastefanos Antlaşması’nı imzalamak zorunda kalmıştır. Antlaşmanın imzalanması ile 93 Harbi fiilen sona ermiştir. Ağır şartlar içeren antlaşma, Rusya’nın aşırı güç kazanacağı düşüncesi ile Avrupalı devletler tarafından engellenmiştir. Bunun üzerine antlaşmanın yerine geçecek, şartları biraz daha değiştirilmiş Berlin Antlaşması imzalanmıştır. Antlaşma sonunda Osmanlı doğuda ve batıda toprak kaybetmiştir.
II. Abdülhamid Dönemi Yapılan Yenilikler
II. Abdülhamid, yaşanan karışıklıklara ve savaşlara rağmen ülkede birçok yenilikler yapmıştır. Onun döneminde birçok ilkler gerçekleştirilmiş, eğitimde büyük ilerlemeler kaydedilmiştir. Ticaret ve Ziraat Okulları, Güzel Sanatlar Akademisi, ilk ve orta dereceli okullar, dilsiz ve kör okulları, kız meslek okulları yapılmıştır. Vilayetlere liseler, kazalara ortaokullar, köylere de ilkokullar yapılmıştır. 1877 yılında sadece İstanbul’da bulunan ilkokullar, 1905 senesine gelindiğinde 9 bine ulaşmıştır. Tahta çıktığı dönemde 250 olan Rüştiye sayısı, 900’e yükselmiş, 6 olan idadi sayısı da 109’a çıkarılmıştır.
İstanbul’da kendi parasıyla, Şişli Etfal Hastanesi’ni ve Dârülaceze’yi yaptırmıştır. İstanbul’a borularla Hamidiye adı verilen içme suyuna getirmiştir. Anadolu içlerine kadar karayolları yapımını geliştirmiş. Ayrıca Bağdat’a ve Medine’ye kadar uzanan hicaz demir yolu yaptırılmış ve sadece yerli sermaye kullanılmıştır. Anadolu’da bulunan büyük şehirlere atlı tramvay hatları yaptırmıştır.
Haydarpaşa Garı ve Sirkeci Garı II. Abdülhamid döneminde yapılmıştır. Posta, telefon, telgraf işleri bir bakanlık haline getirilmiş ve PTT bünyesinde ilk defa havale kalemi oluşturulmuştur. 1876 yılında Avrupa’da kullanılmaya başlayan telefonlar, 1881 yılında Türkiye’ye getirilmiş ve hizmete sunulmuştur.
