Şivlilik, Hicri takvime göre üç ayların başlangıcı olan Recep ayının ilk perşembesini cumaya bağlayan gecede, Konya’da yapılan kandil kutlama geleneğidir. Osmanlı Devleti döneminden beri sürdürülen bu gelenekte, kandilden bir hafta önce çocuklar trampetlerle, kavallarla ve fenerlerle mahalle mahalle dolaşarak kandilin geleceğini haber verirler. Regaip Kandili gününde çocuklar mahallelerindeki evleri dolaşarak çerez, şekerleme toplarlar. Bu gelenek 2023 yılında Ocak ayına denk gelir. Özellikle 25 Ocak günü fener alayı ile başlar ve 26 Ocak günü çocuklar şivliliklerini toplarlar.
Şivlilik kutlama geleneği Osmanlı Devleti döneminde padişah II. Selim tarafından başlatılmış ve o dönemden beri sürdürülmektedir. Günümüzde, yerel idareler bu kültürel mirası korumak amacıyla çeşitli etkinlikler düzenlemektedir. Etkinliğin ismi; doğa olayları ve yerel anlatılara, etkinliğin ortaya çıkışı ise; İslam kültüründe yer alan anlatılarla bağlantılı yiyecek, çerez dağıtma, hediye verme geleneğine dayandırılmaktadır.
Recep, Şaban ve Ramazan İslam âlemi için önemli üç aydır. Peygamber Efendimiz (sav), bu üç mübarek ayla ilgili olarak, “Recep Allah’ın, Şaban benim, Ramazan ise ümmetimin ayıdır” dediği rivayet edilir. Bu üç mübarek ayların başlangıcı Konya’da önemli bir kültür haline gelen kutlamalarla idrak edilir. Bu kutlamalar arasında ‘Fener Alayı’ ve ‘Şivlilik’ gelenekleri yer alır. Bu etkinlik, üç ayların başlangıcının kutlandığı Regaip Kandili’nin sabahında çocukların kapı kapı dolaşıp evlerden şekerlemeler topladıkları bir gelenektir. Çocukların ev ziyaretleri esnasında okudukları manilerden birinin sözleri şu şekildedir: “Şivli şivli şişirdi, erken kalkan pişirdi, İki çörek, bi börek bize şivlilik gerek”
Şivlilik Geleneğinde Neler Yapılır?
Şivlilik gecesi kutlamaları çocukların hatırlandığı, mutlu edildiği bir gün olarak kabul edilir. Ev sahipleri çocuklara kuru üzüm, leblebi, incir, iğde gibi çerezler ve günümüzde daha çok şekerlemeler dağıtır. Aynı gün, hemen her evde mayalı hamurdan “pişi” yapılır ve pekmezle yapılmış un helvası ilave edilerek komşulara dağıtılır. Erkekler ise mahallenin camiinde mum yakar. İkindi ile akşam namazı arasında mezar ziyaretleri yapılır, yatsı namazında camilerde mevlit okunur. Şivlilik günü aile büyükleri, komşu ve akraba ziyaretleri yapılır ve “namazın mübarek olsun” temennisinde bulunulur. Bu ziyaretler sırasında önce yemek, ardından da çerez ve meyvelerden oluşan şivlilik ikramı yapılır. Bu gelenek, birlik ve beraberlik duygularının pekiştirildiği bir gün olarak geçmişten günümüze varlığını sürdürmektedir.
