Erzincan’ın İliç ilçesinde faaliyet gösteren Anagold Madencilik Sanayi ve Ticaret A.Ş.’ye ait Çöpler Madeni’nde meydana gelen toprak kayması sonrasında, maden ocağının dışında kalan alanda bir grup işçinin toprağın altında kaldığı rapor edildi. Bu bölgede, iddialara göre Anagold Madencilik’e ait olduğu belirtilen siyanür atıkları bulunmaktadır. Siyanür, insan sağlığına ciddi zararlar verebilecek kadar zehirli bir kimyasal maddedir.
Erzincan İliç’te yaşanan toprak kayması olayı, Çöpler Altın Madeni‘nin yanı sıra altın madenciliğinde kullanılan ve son derece zehirli olduğu bilinen siyanürün tekrar gündeme gelmesine neden oldu. Siyanür, hidrosiyanik asit veya prussik asit olarak da bilinir ve hızlı etki gösteren bir zehirdir.
Siyanür Nedir? İnsan Sağlığına Etkileri
Türkiye’deki altın arama çalışmalarında yaygın olarak kullanılan siyanür, havayı, suyu ve toprağı hızla kirletme özelliği ve yüksek derecede zehirli olmasıyla bilinmektedir. Türk Tabipleri Birliği Sürekli Tıp Eğitimi Dergisi’nde yer alan bir makalede, Dr. Tülay Renklidağ ve Dr. Asude Gökmen Karaman, siyanürle ilgili önemli bilgiler sunmaktadır.
Siyanür, son derece uçucu bir madde olup sıcak kuru havada hızla buharlaşır. Yüksek derişimde havada yanıcı özellik gösterir ve yangın sonrası kurbanlarda kan testlerinde siyanür tespit edilebilir. Dünya genelinde üretilen siyanürün yaklaşık %20’si madencilikte kullanılır. Zehirlenme genellikle siyanür içeren maddelerin ağız yoluyla alınmasıyla meydana gelir, ancak solunum veya deri temasıyla da olabilir.
Siyanür, vücutta oksijenin dokulara ulaşmasını engelleyerek histotoksik hipoksiye yol açar. Bu, oksijenin normal olarak dokulara taşınmasına rağmen kullanılamaması durumudur. Siyanür zehirlenmesi hızlı etkili bir zehirdir ve belirtiler genellikle hızla ortaya çıkar, ölüm de hızlı olabilir. Siyanürün formuna bağlı olarak zehirlenme belirtileri aniden veya daha yavaş bir şekilde ortaya çıkabilir.
Zehirlenme solunum yoluyla oluşmuşsa, kişi hemen temiz havaya çıkarılmalı, bulaşma riski nedeniyle kıyafetleri çıkarılmalı ve cilt sabunlu suyla yıkanmalıdır. Gözler en az 15-20 dakika boyunca bol suyla yıkanmalıdır. Kurtarma ekibi, ikincil bulaşma riskine karşı koruyucu donanım kullanmalı ve hastayla teması minimuma indirmelidir.
Siyanürün Altın Madenciliğinde Kullanımı
Altın aramalarında siyanürün kullanılmasının nedeni, altını cevherden ayrıştırmak için etkili bir yöntem olmasıdır. Cevherin kalitesine bağlı olarak farklı yöntemler kullanılabilir, ancak temel amaç her durumda aynıdır: Siyanür ile altını karıştırarak ayrıştırmak.
Kapalı tesislerde, siyanür ve altın bir araç içinde iyice karıştırılır. Açık tesislerde ise cevherin üzerine siyanür sıkılır. Her iki yöntemde de siyanür, altın iyonlarına bağlanır ve suda çözünür hale gelir. Bu sayede, çinko veya karbon gibi elementler kullanılarak altın kolayca ayrıştırılır ve yüksek saflıkta altın elde edilir.
Ancak, bu süreçte kullanılan siyanür kendisi aşırı toksik bir maddedir. Sıvı siyanür atık havuzlarında depolanır. Bu depolarda meydana gelebilecek en küçük bir sızıntı, ciddi çevre krizlerine yol açabilir. Ayrıca, madenin yapısına bağlı olarak arsenik gibi diğer zehirli kimyasallar da süreçte açığa çıkabilir ve güvenlik önlemleri alınmazsa doğaya zarar verebilir.
WhatsApp grubumuza katılmak için TIKLAYINIZ!
