Noel Baba, dünya genelinde yardımseverlik ve alçakgönüllülüğün simgesi olarak tanınan, Hristiyan kültüründe önemli bir figürdür. Batı ülkelerinde, çocukların yıl boyunca iyi davranmaları durumunda Noel gecesi hediyeler getiren popüler bir karakter olarak bilinir.
Geleneksel olarak yaşlı, beyaz sakallı, kırmızı elbiseli ve hediyelerle dolu bir çanta taşıyan neşeli bir adam olarak tasvir edilir. Efsaneye göre, Noel Baba Kuzey Kutbu’nda yaşar ve çocuklar için yıl boyunca oyuncaklar hazırlayan bir atölyesi vardır. Noel gecesi, ren geyiklerinin çektiği kızağıyla yola çıkarak iyi çocuklara hediyeler dağıttığı anlatılır.
Avrupa’da çoğunlukla “Santa Claus” olarak bilinen Noel Baba’nın tarihi figürü ise Anadolu’da yaşamış bir din adamı olan Aziz Nikolaos’tur. Aziz Nikolaos, Antalya’nın Kaş ilçesi yakınlarındaki Patara Antik Kenti’nde doğmuş ve günümüzde müzesinin bulunduğu Demre ilçesinde (Myra) yaşamıştır. Demre, MÖ 5. yüzyılda Likya uygarlığının önemli şehirlerinden biriydi. Aziz Nikolaos’un şefkatli ve yardımsever kişiliği, zamanla Noel Baba efsanesine ilham kaynağı olmuştur.
Noel Baba’nın adı ülkeden ülkeye farklı şekillerde anılmaktadır. İngiltere’de “Father Christmas,” Hollanda’da “Sinterklaas,” ABD’de “Santa Claus,” Fransa’da “Père Noël” ve Almanya’da “Heilige Nikolaos” olarak bilinir.
Noel Baba Efsanesinin Ortaya Çıkışı
Aziz Nikolaos, Patara Antik Kenti’nde doğduktan sonra Likya uygarlığının başkenti olan Myra Antik Kenti’ne yerleşmiştir. Genç yaşta piskoposluk makamına yükselen Aziz Nikolaos, tüm servetini yoksullarla paylaşmayı seven ve yeni yıla girerken çevresine hediyeler dağıtan bir figürdü. Aziz Nikolaos, tahıl ticaretiyle zenginleşmiş bir ailenin çocuğu olarak dünyaya gelmiştir.
Hayatı hakkında çok fazla bilgi bulunmasa da, anlatılan kitaplarda Tanrı’nın bir hediyesi olarak kabul edilmiş ve bebekken birçok mucize gerçekleştirdiği ifade edilmiştir. Anne-babasının duaları ve sadakalarının bir karşılığı olarak, fakirlerin kurtarıcısı olarak dünyaya geldiği düşünülmektedir.
Bir rivayete göre, Patara’da yaşayan ve evlenme hayali kuran üç kız, yoksullukları nedeniyle çeyiz alamamıştır. Aziz Nikolaos, bu durumu öğrenince, gizlice pencerelerden içeri para kesesi bırakmayı planlamış, ancak pencerelerin kapalı olduğunu görünce keseyi bacadan içeri atmıştır. Bu hikâye, Noel Baba’nın bacadan girerek hediye bırakması ve hayalleri gerçekleştirmesi inanışının kökenini oluşturmuştur. Aziz Nikolaos’un yoksulların, çocukların ve denizcilerin koruyucusu olduğu da anlatılan diğer efsanelerdendir.
Aziz Nikolaos’un 6 Aralık 343 yılında, 65 yaşında hayatını kaybettiği düşünülmektedir. Ölümünden sonra, anısını yaşatmak için Antalya’nın Demre ilçesinde bir kilise yaptırılmış ve lahdi buraya konularak ölümsüz kalacağına inanılmıştır.
Aziz Nikolaos Kilisesi
Aziz Nikolaos Kilisesi, Türkiye’deki önemli Hristiyan yapılarından biridir ve 4. yüzyılda yaşamış Aziz Nikolaos’un adını taşır. Bu kilise, Myra kasabasında yer almakta olup, Aziz Nikolaos’un hayatı ve mucizeleriyle ilgili pek çok efsaneye ev sahipliği yapmaktadır. Katolik, Ortodoks ve Anglikan kiliseleri için büyük bir öneme sahip olan bu kilise, yıl boyunca çok sayıda ziyaretçi tarafından ziyaret edilmektedir.
Mimari açıdan Bizans döneminin en önemli yapıtları arasında sayılan Aziz Nikolaos Kilisesi, içinde Aziz Nikolaos’a ait mozaikler, ikonalar ve duvar resimleri barındırır. Hristiyanlık dünyası için büyük bir öneme sahip olan bu kilise, aynı zamanda Noel Baba ile ilişkilendirilen sayısız kiliseden yalnızca biridir; dünyada Noel Baba’ya adanmış 2 binden fazla kilise bulunmaktadır.
Kilisenin tarihi, depremler, sel felaketleri ve istilalarla şekillenmiştir. Ancak 1042 yılında Bizans İmparatoru IX. Konstantin ve eşi Zoe tarafından onarılarak ayakta kalmıştır. 1862’de Rus Çarı I. Nikolay da kiliseyi tekrar restore etmiştir.
1087 yılında Haçlı Seferleri sırasında ise bazı tüccarlar Aziz Nikolaos’un kemiklerini çalarak İtalya’nın Bari şehrine götürmüşlerdir. Bu kemikler, orada inşa edilen bir bazilikaya yerleştirilmiştir. Antalya Müzesi’nde ise Aziz Nikolaos’a ait olduğu düşünülen bazı kemikler korunmaktadır. Demre ilçesindeki Aziz Nikolaos Kilisesi ise günümüzde Anıt Müzesi olarak ziyarete açıktır.
WhatsApp grubumuza katılmak için TIKLAYINIZ!
