İsrail’in güneyinde Necef Çölü’nün kenarında yer alan Masada, etrafı uçurumlara çevrili doğal bir kale konumundadır. Yahudiler için son derece önemli bir yere sahip olan Masada, Romalılara karşı gösterilen direnişin sembolüdür. 960 direnişçinin intihar ettiği Masada’nın hikâyesi İsrail okul müfredatında yer almaktadır. Hatta ilkokul çağına gelen tüm çocuklar ziyaret etmekte ve Yahudi askerler yemin törenini burada gerçekleştirmektedir. Masada Ulusal Parkı içerisinde yer alan kale, 2001 yılında UNESCO Dünya Mirasları Listesi’nde yerini almıştır.
İbranice ’de Masada kelimesi ‘’kale’’ anlamına gelmektedir. Necef Çölü’nün kenarında Ein Gedi ile Sodom arasında yer alan Masada, Ölü Deniz’den 400 metre yukarıdadır. 18 dönümlük bir alanı kaplayan kale üzerinde, birçok arkeolojik kalıntı yer almaktadır. Kalıntılar arasında yiyecek ve silahların tutulduğu 29 odadan oluşan depo kompleksi, saray kalıntıları, yaşam alanları, sarnıç ve Sinagog gibi yapılar bulunmaktadır. Uzun süredir Yahudi genç gruplar için gözde bir Hac mekânı olan dağa, 1977 yılında teleferik inşa edilmiştir. İsrail Doğa ve Parklar Kurumu tarafından Milli Park ilan edilen Masada’ya günümüzde doğu ve batı tarafından 2 girişten ulaşılmaktadır.
Masada’nın Tarihi ve Yaşanan İlginç İntihar Olayı
Doğal bir kale konumunda olan Masada üzerine ilk kaleyi, Yahudi devleti olan Haşmonayimler yapmıştır. Daha sonra Romalılar tarafından Yahudilere gönderilen kral Herod, bölgenin savunma için uygun olduğunu düşünerek geliştirmiş, depolar ve sığınaklar inşa ettirmiştir. Kral Herod, MÖ 36 ve 30 yılları arasında kayaların etrafını duvarlarla çevrelemiş ve gözetleme kuleleri yaptırmıştır. Askeri bir garnizon olarak inşa edilen kente evler, geniş su depoları, mahzenler ve saray yapılmıştır.
Kral Herod öldükten sonra MS 66 yılında, Roma İmparatorluğu’na karşı büyük bir Yahudi isyanı başlamış ve Masada Yahudiler tarafından ele geçirilmiştir. MS 70 yılında Romalılar isyanı bastırmış, Yahudiler tarafından kutsal kabul edilen Kudüs’ü ele geçirmiştir. Kudüs’te bulunan kutsallara zarar veren Roma ordusu, dönemin Yahudi toplumuna da birçok zulüm gerçekleştirmiştir. Kudüs’ün düşmesinin ardından kalan isyancılar Masada’ya kaçarak, orayı üs edinmiştir.
MS 72 yılında Roma ordusu Masada’ya aylarca süren bir kuşatma gerçekleştirmiştir. Amaç kaledekileri erzaksız bırakarak teslim olmaya zorlamaktır. Masada’da bulunan ve zor durumda kalan 960 adam, kadın ve çocuk Roma hâkimiyetine boyun eğmemek için kendi canına kıymıştır. Fakat Yahudi inancında her ne sebeple olursa olsun intihar etmek haramdır. Bu sebeple kurtuluş ümitleri tükenen Yahudiler, silah kullanmayı bilen 10 kişiyi kendilerini öldürmeleri için görevlendirmiştir. Antlaşma gereği bu 10 kişi diğer 950 kişiyi öldürdükten sonra birbirlerini öldürecek ve kimse hayatta kalmayacaktır. Kurallar uygulanarak gerçekleştirilen toplu intihar olayında, sadece 2 kadın ve 5 çocuk hayatta kalmıştır. Hikâyenin tarihsel aktarımı ise hayatta kalan bu 5 kişi sayesinde olmuştur.
Binlerce Yıl Boyunca Terkedilen Masada’nın Keşfi
Masada hakkında anlatılan intihar olayları ve Masada’nın kendisi 19. yüzyılın sonuna kadar gizemini korumuştur. Bin yıldan fazla bir süre boyunca terk edilmiş halde bırakılan Masada bölgesini, 1838 yılında Amerikalı gezginler Edward Robinson ve Eli Smith tarafından keşfedilmiştir. Amerikalı misyoner Samuel W. Wolcott ve İngiliz ressam W.Tipping, 1842 yılında Masada’ya ilk tırmanan kişiler olmuştur. Ünlü İngiliz kaptan Claude Reignier Conder 1875 yılında, Masada’nın haritasını çizen ilk kişi olmuştur.
Masada da kapsamlı arkeolojik kazılar ise 1932 yılında, Alman bilim adamı Adolf Schulten tarafından gerçekleştirilmiştir. Masada hikâyesinin tek tarihsel kaynağı ise Flavius Josephus’un MS 75 yıllarında yazdığı ‘’Yahudi Savaşı’’ kitabıdır. Siyonist tarihçi Joseph Klausner 1925 yılında, çok etkilendiği Masada’nın zealotları hakkında yazılar yazmış ve unutulan Masada bölgesine giderek ilgi artmıştır. Günümüzde Yahudiler ve birçok turist tarafından yoğun ziyaret almaktadır. Ayrıca 2007 yılında Masada’nın tarihinin anlatıldığı bir müze açılmıştır.
