Rujm El Hiri; Suriye ile İsrail ülkeleri arasında bulunan Golan tepelerinde yer almaktadır. 40 bin bazalt kayadan oluşan antik yapı, gizemi açıklanamayan yapılar arasındadır. Merkezde bir Tümülüs’ün bulunduğu megalit yapı, 9 eş merkezli çemberden oluşmaktadır. Bu yapının en ilginç yönlerinden biride, yeryüzünden bakıldığı zaman hiçbir şekilde dikkat çekmeyip, sadece yukarıdan bakıldığı zaman görülmesidir.
Rujm El Hiri, Celile Denizi’nin yaklaşık 16 km doğusunda, yüzlerce dolmenle kaplı olan büyük bir platonun tam ortasında yer almaktadır. Yapının MÖ. 3500 yılında yapıldığı ve yapımının 70 yıl sürdüğü tahmin edilmektedir. Bilim insanları, yapının gök bilimiyle ilgili olabileceği üzerinde durmasına rağmen teoriyi açıklayan herhangi bir kanıt bulunamamıştır.
Rujm El Hiri’de Yapılan Araştırmalar
Golan Tepelerinin tarihi Bashan ovasının batı kesiminde bulunan Rujm El Hiri, yakın doğudaki en büyük antik megalitik anıttır. Yakın doğuda benzeri bir yapının bulunmaması sebebiyle işlevi tartışma konusudur. Deniz seviyesinden 515 metre yüksekte bulunan yapının, en dış duvarı 160 metre genişliğinde ve 2,4 metre yüksekliğindedir. Ortasında bulunan ve düzensiz taş yığınından oluşan Tümülüs ise 15 metre yüksekliktedir.
Yapı içerisinde sınırlı sayıda çanak, çömlek parçaları ele geçirilmiş ve bu parçalar radyo karbon tarihlemesi için kullanılmıştır. Bronz çağında inşa edildiği düşünülen yapı ile ilgili son araştırmalar, MÖ. 3500 yıllarında Kalkolitik veya İlk Tunç Çağı dönemde inşa edildiğini ortaya çıkarmıştır. Fakat kimler tarafından ne amaçla yapıldığı tam olarak bilinmemektedir.
Yapıyı inceleyen arkeolog Yonathan Mizrachi ve arkeoastronom Anthony Aveni, yapının gökyüzünü inceleyen bir gözlemevi olduğunu ileri sürmektedir. Yapılan çalışmalar, gündönümünü izlemeyi mümkün kılacak yeni hizalar ortaya çıkarmıştır. Yapının merkeze giriş yolunun yaz gündönümünde, gün doğumuna açıldığı tespit edilmiştir. Duvarlarında bulunan çentikler ise ilkbahar ve sonbahar ekinokslarını göstermektedir.
Halkaların bazıları, odacığı oluşturan rastgele aralıklarla, 36 adet benzer duvarla birbirine bağlanmıştır. Oda olduğu düşünülen kısımlarda yapılan kazılarda, depolama veya ikamet amaçlı kullanıldığına dair herhangi bir kanıt bulunamamıştır. Araştırmacılar Rujm El Hiri’deki halka şeklindeki duvarların, yıldızların yükselişine işaret ettiğini düşünmektedir. MÖ. 3000 yıllarında Bashan ovasının çobanları için çok önemli bir bilgi olan yağmur mevsiminin habercisi olabileceğine inanılmaktadır.
21. yüzyılda bölgede daha kapsamlı çalışmalar yürütülmüş, araştırmacı Michael Freikman ve Naomi Porat tarafından rapor hazırlanmıştır. Rapora göre, alanın 5 km yakınında bulunan bölgedeki 50 yerde, yaklaşık 2 bin kişinin yaşadığı bir Kalkolitik yerleşim yeri olduğu tespit edilmiştir. Rujm El Hiri’yi çevreleyen hilal şeklinde bir dizi büyük ev bulunmuş fakat hiçbiri anıtın yakın çevresinde değildir. Astronomik hizalamaların eşleştiği zamanların hesaplamaları, halkaların tarihlendirilmesini desteklemektedir.
