Dakhma olarak da bilinen sessizlik kuleleri, Zerdüşt inancında cenaze amaçlı kullanılan bir yapı türüdür. Zerdüşt inancına göre ölüler; havayı kirletmemek için yakılmamakta, toprağı kirletmemek için gömülmemektedir. Ölü bedenler açık hava mezarlığı şeklinde olan sessizlik kulelerine yırtıcı kuşların yemesi için bırakılmaktadır. Ölülerin ortadan kaldırılmasına yönelik yapılan bu cenaze uygulaması Zerdüştler tarafından yoğun olarak kullanılmıştır.
Çoğunlukla yerleşim yerlerinin dışına, alçak tepelerin üzerine yapılan sessizlik kulelerini Hindistan’da ve İran’da görmek mümkündür. İran’ın Yezd şehri, Zerdüştlüğün en yoğun yaşandığı yerler arasındadır. Zerdüşt inancına göre dört element olan ateş, su, hava ve toprak kutsal sayılmaktadır. Bu elementleri kirletmekten kaçınan Zerdüştler ölülerini yok etmek için başka yollar aramışlar ve sessizlik kulelerini yapmışlardır.
Sessizlik Kulelerinin Özellikleri ve Ölülerin Bırakılma Töreni
Sessizlik kuleleri, 3 eş merkezli daire bulunan platformlarla yükseltilmiştir. Dış daire erkek, orta daire kadın, içteki daire ise çocuk bedenlerine göre hazırlanmıştır. Törenlerin uygulandığı dönemde “nasellar” denilen görevliler, ölüleri kulelere taşımaktadır. Sessizlik kulelerine görevlilerden başka kimse girememektedir. Ölüleri getiren görevli, yırtıcı kuş olup olmadığını kontrol ederek içeriye girmekte ve ölü bedeni duvar dibine yatırarak doğaya terk etmektedir.
Bırakılan ölüler, yırtıcı kuşlar tarafından yenmeye önce gözlerden başlanmaktadır. Bir rahip ölen kişinin önce hangi gözünün yenildiğini duvardaki delikten izlemektedir. Eğer önce sağ gözden başlarsa ruhun iyi bir yere kavuşacağına, sol gözden başlarsa ruhun azap göreceğine yorumlanmaktadır. Kuleler çölde bulunduğu için, kuşların vücudun en sulu organı olan gözden başladıkları düşünülmektedir.
Kulelerin hemen alt kısımlarında küçük küçük topraktan yapılmış kulübeler bulunmaktadır. Bu kulübeler ölülerin yakınlarının beklemesi için yapılmıştır. Uzun süren bekleyişlerin ardından akbabalar ölülerin etlerini tamamen bitirmektedir. Yakınları gelerek kemikleri toplamakta ve bu kemikleri taştan yapılmış küçük bir sandukanın içinde koymaktadır. Yeterli sayıda akbaba bulunduğu takdirde, ölülerin kemiklerinin etlerden temizlenmesi bir saat içinde tamamlanmaktadır.
Etten sıyrılan vücutlardan kalan kemikler, güneşte kurutulmaya ve ağartılmaya bırakılmaktadır. Kalan kemikler kulenin içine veya yakınında kemiklerin toplandığı bir yere bırakılmaktadır. Bazen de beyazlaşan kemikler, kireç içinde bir odaya kaldırılmakta burada iyice parçalanıp dağıtılmakta, çeşitli filtrelemelerden geçirilerek doğaya bırakılmaktadır. Zerdüştler bu yöntemin oldukça etkileyici bir arınma süreci olduğuna inanmaktadır.
Sessizlik Kulelerinin Günümüzde Kullanımı
20. yüzyılın başlarından itibaren sessizlik kulelerinin kullanımı azalmış, cenaze törenleri ölü yakma ve gömme yöntemlerine dönmüştür. Özellikle sessizlik kuleleri cenaze töreni, 1970’li yıllardan sonra hükümet tarafından yasaklanmıştır. Cenaze törenlerinin değişiklik göstermesi konusunda, ciddi bir toplumsal baskı oluştuğu söylenmektedir.
Artan nüfusla beraber şehrin dışına inşa edilen kuleler, yerleşim alanları içerisinde kalmaya başlamıştır. Bu nedenle kullanılan yöntem, zamanın şartları sebebiyle geçersizleşmiş ve tören değişiklik göstermiştir. Aynı zamanda akbabaların popülasyonunda düşüklük ortaya çıkmış, bu sebeple de ölülerin imhası için yeterli sayıda akbaba kalmamıştır. Zamanla Zerdüştler ölülerini, toprakla temas etmemesi için betondan yapılmış mezarlar içerisine koymaya başlamıştır. Günümüzde hala bulunan sessizlik kuleleri, sadece turistik amaçlı kullanılmaktadır.
Zerdüştlük İnancı Nedir?
Zerdüştlük, MÖ 628 – 551 yılları arasında yaşayan Zerdüştlerin kurduğu bir inanç sistemidir. Tek tanrılı bir inanca sahip olan zerdüştlük, kendinden sonra gelen dinler üzerinde de etkiler bırakmıştır. Zerdüştlük inancının temelini, en yüce tanrı Ahura Mazda inancı oluşturmaktadır. Bu sebeple Zerdüştlüğe Mazdaizm de denilmektedir. Yunan, Roma ve Yahudi düşünceleri üzerinde zerdüştlüğün yaygın bir etkisi olduğu bilinmektedir.
MS 224 – 651 Sasaniler döneminde, Zerdüştlük resmi din olarak ilan edilmiştir. Bu sayede kazandığı dinsel ve siyasal güç sayesinde Hristiyanlık, Budacılık ve diğer dinler üzerinde baskı oluşturmuştur. İslamiyet’in yayılması ile birlikte etkisini yitirmiştir. 8. ve 10 yüzyıllarda Zerdüştler, İran’ın büyük bölümünü terk ederek Hindistan’ın çeşitli bölgelerine göç etmiştir. Günümüzde Hindistan’daki Parsiler arasında etkisini sürdürmektedir. İran’da bulunan Zerdüşt sayısının ise 40 ile 50 bin arasında olduğu tahmin edilmektedir. İran’ın en eski ve önemli Zerdüşt kentleri arasında Yezd şehri bulunmaktadır.
WhatsApp grubumuza katılmak için TIKLAYINIZ!
