Bilim insanlarını uzun yıllardır meşgul eden gizem nihayet çözüme kavuştu. Antarktika’nın Weddell Denizi’ndeki kalın buz tabakasında zaman zaman ortaya çıkan dev bir delik, karanlık suları gün yüzüne çıkarıyordu. İlk kez 1974’te fark edilen bu olağanüstü olay, her yıl tekrarlanmadığı için araştırmacıları şaşırtmış ve birçok teoriye neden olmuştu. Ancak 2016 ve 2017’de deliğin yeniden belirmesiyle bilim insanları bu sır perdesini aralamak için harekete geçti.
Uydu görüntüleri, yüzen otonom aletler, foklar ve bilgisayar modelleriyle toplanan verilerin birleştirilmesi sayesinde bu büyük muammanın cevabı nihayet bulundu. Sürecin arkasındaki mekanizma, “Ekman spirali” olarak bilinen rüzgâr ve su etkileşimiydi.
Bilim Advances dergisinde yayımlanan bir çalışma, Maud Yükselişi polynyası olarak bilinen ve oluşumu ile haftalarca devam edebilmesinin ardındaki temel süreci açıklıyor. Araştırmanın başlığı “Maud Yükselişi’nde Açık Okyanus Polynya Oluşumunu Sağlayan Anahtar Mekanizma Olarak Ekman İletken Tuz Taşınımı.”
Antarktika Buzundaki Dev Deliğin Sebebi
Southampton Üniversitesi’nden deniz bilimci Alberto Naveira Garabato, “Ekman spirali, tuzlu ve sıcak suyun yüzeye karışmasını sağlayan ve eksik kalan temel bileşen” diyerek sürecin önemine vurgu yaptı.
Genellikle kıyıya yakın bölgelerde görülen ve deniz memelilerinin nefes alması için kullanılan delikler ya da “polinyalar”, açık denizde oluşanlarla karşılaştırıldığında çok daha nadir bir görünüme sahiptir. Bu nedenle, sürekli olarak yeniden oluşan Maud Yükselti poliniyası, yarım asırdır bilim dünyasını şaşırtmıştır.
1974’te keşfedilen ve Yeni Zelanda büyüklüğündeki bu devasa delik, ardından 1975 ve 1976’da tekrar belirmişti. Ancak uzun bir aradan sonra, 2016 ve 2017’de Maine eyaleti boyutunda (Konya’nın 2.5 katı büyüklüğünde) yeniden ortaya çıktı.
Dev Buz Deliğinin Oluşumunda Tuzun da Önemi Ortaya Çıktı
Son iki yılda yaşanan olağanüstü olaylar, uzmanları sahaya inmeye ve verileri derlemeye teşvik etti. Elde edilen bilgiler, bu deliğin oluşumunda birkaç farklı faktörün etkili olduğunu gösterdi.
Bunlardan ilki, 2016-2017’de Weddell Denizi’nde görülen güçlü dairesel akıntının, tuzlu sıcak suyun yüzeye çıkmasına neden olduğuydu. Bu akıntılar, buzun erimesine sebep olurken, oluşan tatlı suyun karışımını da engelliyordu.
İsveç’ten deniz bilimci Fabien Roquet, “Deliğin açık kalmasını sağlamak için ek bir tuz girişi gerekiyordu, demek ki,” şeklinde konuştu. Araştırmacıların hesaplamalarına göre, bu tuzluluk, Maud Yükselti’nin etrafındaki girdaplardan kaynaklanıyordu. Rüzgârın yüzeydeki etkisiyle oluşan Ekman spiralinde, bu tuzlu su tekrar yüzeye çıkarak deliğin kapanmasını engelliyordu.
Science Advances’ta yayımlanan çalışma, Antarktika buz örtüsünün izlenmesinin ve gelecek projeksiyonlarının belirlenmesinin büyük önem taşıdığını vurguluyor. Özellikle güçlü rüzgârlara bağlı olarak bu tür polinyaların sıklığının artması öngörülüyor. Bu durum, kutup denizlerindeki tuzluluk ve sıcaklık değişimlerinin yanı sıra okyanus akıntılarını da etkileyecek.
Kaliforniya Üniversitesi’nden Dr. Sarah Gille, “Polinyaların izleri yıllarca suyun içinde kalabilir ve ısı taşınımı ile akıntılara yön verir. Oluşan yoğun sular okyanusun her yerine yayılabilir,” diyor.
Antarktika’nın bu gizemli deliğinin kaynağının çözülmesi, iklim değişikliğinin denizlere muhtemel etkilerinin daha net bir şekilde anlaşılmasına katkı sağlayacak. Kutuplardaki bu tür olağanüstü olayların izlenmesi, gezegenin geleceğini tahmin etme konusunda büyük önem taşımaktadır.
WhatsApp grubumuza katılmak için TIKLAYINIZ!
Konu ile ilgili ‘’Antarktika Hakkında Ortaya Atılan 10 Komplo Teorisi’’ isimli makale için TIKLAYINIZ!
