İran Cumhurbaşkanı İbrahim Reisi, helikopter kazasında hayatını kaybetti. Reisi’nin içinde bulunduğu helikopter, olumsuz hava koşulları nedeniyle Doğu Azerbaycan eyaletinin dağlık bölgesinde düştü. İranlı yetkililer, helikopterdeki Reisi ve Dışişleri Bakanı Hüseyin Emir Abdullahiyan’ın kazada yaşamını yitirdiğini doğruladı. Enkaz uzun süre bulunamadı, ancak Türk Akıncı TİHA’sı, İran arama ekiplerine enkazın yerini tespit etmelerinde önemli bir destek sağladı.
Azerbaycan‘dan havalanan helikopterde, İran Cumhurbaşkanı İbrahim Reisi, Dışişleri Bakanı Hüseyin Emir Abdullahiyan, Tebriz Cuma İmamı Ayetullah Ali Haşim ve Doğu Azerbaycan Eyalet Valisi Malik Rahmeti bulunuyordu. Helikopter, Doğu Azerbaycan eyaletinin dağlık arazisinde kaza yaptı. Reisi, ortak baraj açılışı nedeniyle bölgeye gitmişti.
İranlı yetkililer, helikopterde bulunan Cumhurbaşkanı İbrahim Reisi ve Dışişleri Bakanı Hüseyin Emir Abdullahiyan’ın hayatını kaybettiğini açıkladı.
Reisi’nin ölümünün ardından İran’da beş günlük yas ilan edildi. Reisi’nin cenaze töreni yarın düzenlenecek ve önümüzdeki yedi gün boyunca ülkedeki kültürel faaliyetler iptal edildi. Cumhurbaşkanı Yardımcısı olarak görev yapan Muhammed Muhbir, cumhurbaşkanı vekili olarak atandı; dışişleri bakan yardımcısı olan Bagheri Kani ise dışişleri bakanı oldu. Ülke liderleri taziye mesajları paylaştı. İran destekli gruplar Hizbullah, Hamas ve Husiler de İran halkına başsağlığı diledi.
Kazanın Nedeni Belli Oldu
Helikopterin Amerikan yapımı Bell 212 model olduğu öğrenildi. İran devlet medyası, kazaya yoğun sisin neden olduğunu duyurdu. İran Genelkurmay Başkanı Muhammed Bakıri, hem orduyu hem de devrim muhafızlarını seferber etti.
Arama-Kurtarma Çalışmaları
Arama-kurtarma ekipleri, saatlerdir kazanın olduğu yere ulaşmak için çabaladı. Çalışmalar, havanın kararması ve zorlu hava şartlarına rağmen devam etti. Bölgede sisli havanın yanı sıra kar yağışı da aralıklarla etkili oldu.
“2 Kişiyle İrtibat Kuruldu”
İlerleyen saatlerde, İran Cumhurbaşkanı Yardımcısı Muhsin Mansuri, “Bir kaç kez helikopter içerisindekiler ile irtibat kurduk ve konuştuk; 2 kilometrelik bir alan içerisinde arama yapıyoruz” açıklamasını yaptı. İrtibat kurulan kişilerden birinin yolcu, diğerinin mürettebattan olduğu belirtildi.
Türkiye’den Aramalara Destek
İran’ın talebi üzerine Türkiye, arama çalışmaları için Akıncı TİHA ve gece görüş kabiliyetli bir Cougar tipi helikopter gönderdi. Akıncı TİHA, dağlık bölgede göreve başladıktan sonra helikopter enkazının olabileceği düşünülen bir ısı kaynağı tespit etti. Bu bölgenin koordinatları İran makamlarına iletildi.
İran yönetimi, bölgeye onlarca arama ekibi sevk etti. Ekipler, zorlu hava ve coğrafi koşullar nedeniyle helikopter enkazına ulaşmakta güçlük çekti. Yetkililer, helikopter enkazını tamamen yanmış halde buldu. İranlı yetkililer, Cumhurbaşkanı İbrahim Reisi ve Dışişleri Bakanı Hüseyin Emir Abdullahiyan’ın helikopter kazasında hayatını kaybettiğini açıkladı. Reisi ve beraberindeki heyet, Azerbaycan’da katıldıkları baraj açılışından dönüyordu.
Cumhurbaşkanı Birinci Yardımcısı Geçici Olarak Görevi Devralacak
Cumhurbaşkanı’nın ölümü durumunda, İran Anayasası’nın 131’inci maddesi gereğince cumhurbaşkanının seçilememesi halinde ülke lideri (Ali Hamaney) tarafından atanan birinci cumhurbaşkanı yardımcısı geçici olarak cumhurbaşkanının yetki ve sorumluluklarını devralacak.
Meclis başkanı, yargı erki başkanı ve birinci cumhurbaşkanı yardımcısından oluşan bir kurul, yani yasama, yürütme ve yargı başkanları, yeni bir cumhurbaşkanının en fazla 50 gün içinde seçilmesi için süreci düzenlemekle görevlidir.
İran Cumhurbaşkanı İbrahim Reisi Kimdir?
İran Cumhurbaşkanı İbrahim Reisi, 14 Aralık 1960’ta Meşhed kentinde doğdu ve hukukçu din adamı kimliğiyle tanındı. 1979’daki devrimin ardından kariyerine Kereç Savcısı olarak başladı ve hızla yükselerek Tahran Başsavcı Vekilliği görevine getirildi.
1988’de, İran devrim lideri Humeyni’nin talimatıyla rejim muhaliflerinin idam kararını veren komitede yer aldı. Humeyni’nin ölümünden sonra Ali Hamaney döneminde devlet makamlarında yükseldi ve 1989-1994 yılları arasında Tahran Başsavcılığı görevini üstlendi. 1994 yılında Devlet Denetleme Kurumu Başkanlığına atandı ve 10 yıl boyunca bu görevde bulundu.
2004’te Yargı Erki Başkanı Birinci Yardımcılığına atanarak önemli bir göreve getirildi. 2014’te İran Genel Başsavcısı oldu ve 2016’da Meşhed kentindeki İmam Rıza Türbe ve Külliyesi Vakfı Başkanlığı’na getirildi.
2017’de cumhurbaşkanlığına aday oldu ancak seçimi kaybetti. 2019’da Yargı Erki Başkanlığı görevine getirildi ve Mart 2019’da bu göreve başladı.
18 Haziran 2021’deki seçimlerde oyların yüzde 62’sini alarak İran’ın 8. Cumhurbaşkanı oldu. Reisi’nin cumhurbaşkanlığı döneminde özellikle komşularla ilişkilere odaklanan bir dış politika izlendi ve bu dönemde Suudi Arabistan ile ilişkiler yeniden kuruldu.
Cumhurbaşkanı İbrahim Reisi’nin Ölümünden Sonra İran’ı Neler Bekliyor?
İbrahim Reisi, İslam Cumhuriyeti’nde güç merkezine yakın bir konumda bulunuyordu ve beklentiler, en üst düzeye yükseleceği yönündeydi. Ancak hayat, ona beklenmedik bir dönemeç sundu. Pazar günü helikopter kazasında yaşamını yitirmesi, uzun süredir sağlık durumuyla ilgili endişeleri olan 85 yaşındaki dini lider Ayetullah Ali Hamaney’in yerine kimin geçeceği konusundaki artan spekülasyonları da beraberinde getirdi.
Ancak İran’da sert politikalarıyla tanınan Reisi’nin trajik ölümünün, İran siyasetinin yönünü büyük ölçüde değiştirmesi veya İslam Cumhuriyeti’ni derinden sarsması beklenmiyor. Bu konuda Hamaney, Reisi’nin ölümü henüz resmi olarak doğrulanmadan önce X platformunda yaptığı bir paylaşımla “İran halkının endişelenmemesi gerektiğini” ve “herhangi bir aksamanın olmayacağını” belirtti. Ancak cumhurbaşkanının ölümü, muhafazakar ve sert politikaları benimseyen siyasetçilerin artık hem seçilmiş hem de seçilmemiş tüm iktidar organlarına egemen olduğu bir sistemin sınırlarını test edebilir.
Chatham House’da Orta Doğu ve Kuzey Afrika programı direktörü olan Dr. Sanam Vakil’e göre, “Sistem, muhafazakarların birliğini ve Hamaney’e olan sadakati koruyabilecek yeni bir aday arayışına girerken, Reisi’nin ölümüyle ilgili büyük bir tören düzenleyecek ve anayasal prosedürlere bağlı kalacak.”
Reisi’nin muhalifleri ise, 1980’lerde siyasi mahkumların toplu infazında belirleyici bir rol oynamakla suçlanan ve bunu inkar eden eski savcının ayrılışını selamlayacak ve iktidarının sona ermesinin bu rejimin de sonunu hızlandırmasını umacaklar.
İran hükümeti için Reisi’nin cenaze töreni, duygusal bir olay olmanın yanı sıra devamlılık sinyalleri göndermek için de bir fırsat olarak değerlendirilecek. Çünkü biliyorlar ki dünyanın gözü İran’ın üzerinde.
Tahran Üniversitesi’nden Profesör Muhammed Marandi, BBC’ye verdiği demeçte, “Batı, yaklaşık 40 yıl boyunca İran’ın çökeceğini ve dağılacağını varsayıyordu. Ama mucizevi bir şekilde hala burada ve tahmin ediyorum ki önümüzdeki yıllarda da burada olacak” diyor.
WhatsApp grubumuza katılmak için TIKLAYINIZ!
