Antarktika’da yürütülen bir araştırma sırasında izini kaybettiren küçük bir okyanus robotu, aylar sonra buz tabakalarının altından daha önce hiç elde edilmemiş hayati verilerle geri döndü. Robotun beklenmedik yolculuğu, deniz seviyeleri açısından ciddi tehlikelere işaret eden çarpıcı sonuçlar ortaya koydu.
Yanlış Rota, Beklenmedik Keşifler
Antarktika’nın sert koşullarında yürütülen bu bilimsel görev, uzun süren belirsizliğin ardından iklim araştırmaları adına önemli bir başarıya dönüştü. Minyatür okyanus aracı, yaklaşık dokuz ay boyunca buz sahanlıklarının altında kayıp sayıldıktan sonra yeniden yüzeye çıkarak, daha önce ölçüm yapılmamış bölgelerden toplanan son derece değerli verileri bilim insanlarına ulaştırdı.
Görevin temeli 2020 yılına dayanıyor. Avustralya Ulusal Bilim Ajansı (CSIRO), Doğu Antarktika’daki Totten Buzulu çevresinde bir Argo tipi otonom okyanus robotunu görevlendirdi. Sıcaklık ve tuzluluk sensörleriyle donatılan bu araç, normal şartlarda her 10 günde bir yüzeye çıkarak verilerini uydu üzerinden merkeze aktarmak üzere tasarlanmıştı. Amaç, Totten Buzulu’nun olası erimesinin küresel deniz seviyelerine etkisini daha net hesaplayabilmekti.
Ancak bölgedeki güçlü ve öngörülemez akıntılar, robotu planlanan güzergâhından uzaklaştırdı. Batıya doğru sürüklenen sistem, insan eliyle doğrudan gözlemlenmesi neredeyse imkânsız olan Denman Buzulu’nun altına girdi. Uzun süre yüzeye çıkamayan robot kayıp ilan edildi ve görevin başarısız olduğu düşünüldü.
Buzun Altında Görevini Sürdürdü
Aylar sonra elde edilen bulgular, robotun aslında bu süre boyunca çalışmayı sürdürdüğünü ortaya koydu. Denman Buzulu ve Shackleton Buz Sahanlığı’nın altında ilerleyen araç, deniz tabanından buz rafının alt yüzeyine kadar uzanan su kolonunda sıcaklık ve tuzluluk ölçümleri yaptı. Yüzeye çıkıp veri gönderemese de, her yükselme denemesinde buz tabanına temas ederek buz rafının derinliğini ölçtü. Bu temaslar, bilim insanlarının robotun izlediği rotayı tahmin edebilmesinde kilit rol oynadı.
Buz sahanlıkları, Antarktika’daki buzulları okyanusla doğrudan temas etmekten kısmen koruyan devasa yüzen buz yapılarıdır. Bu yapılar, buzulların hızla eriyip denize karışmasını yavaşlatan doğal bir bariyer görevi görür. Ancak okyanus sularının ısınması, nispeten sıcak su kütlelerinin bu buz raflarının altına sızmasına neden oluyor. Bu durum tabandan erimeyi hızlandırarak daha fazla buzun okyanusa karışmasına ve deniz seviyelerinin yükselmesine yol açabiliyor. Yüzlerce hatta binlerce metre kalınlığa ulaşabilen bu yapıları doğrudan incelemek ise son derece güç.
Deniz Seviyeleri İçin Hayati Uyarı
Araştırma ekibi, robotun kaydettiği verileri uydu gözlemleriyle karşılaştırarak izlediği yolu ayrıntılı biçimde yeniden oluşturdu. Böylece hangi ölçümün hangi noktada yapıldığı netlik kazandı. Görev süresince robotun toplam 195 ayrı veri profili topladığı belirlendi.
Sonuçlar, Shackleton Buz Sahanlığı’nın şu an için sıcak su kaynaklı ciddi bir erime tehdidi altında olmadığını gösteriyor. Buna karşılık Denman Buzulu’nda durum çok daha endişe verici. Ölçümler, buzulun altında görece sıcak su kütlelerinin bulunduğunu ve bunun erime sürecini hızlandırdığını ortaya koydu. Uzmanlara göre Denman Buzulu’nun tamamen erimesi, küresel deniz seviyelerinde yaklaşık 152 santimetrelik bir yükselmeye yol açabilecek potansiyele sahip.
Bilim insanları, bu tür kritik bölgelerin erken tespit edilmesinin iklim değişikliğinde geri dönüşü olmayan eşiklerin aşılmakta olabileceğine işaret ettiğini vurguluyor. Alınacak önlemlere rağmen, dünya genelindeki kıyı bölgelerinin önümüzdeki yıllarda ciddi risklerle karşı karşıya kalabileceği ifade ediliyor.
WhatsApp grubumuza katılmak için TIKLAYINIZ!
