İzlandalı bilim insanları, ülkelerinin doğal kaynaklarını daha etkili bir şekilde kullanma amacıyla dikkat çeken bir projeye imza atmaya hazırlanıyor. Bu iddialı projede, yanardağların magma odasına kadar tüneller açılarak, ülkenin süper sıcak jeotermal enerjiden daha fazla faydalanması planlanıyor. Bilim insanları, bu yöntemle büyük miktarda temiz enerji elde etmeyi hedefliyor.
İzlanda’nın kuzeydoğusundaki Krafla yanardağında gerçekleştirilecek olan bu projede, Dünya’nın kabuğundan delik açılarak 2 kilometre kadar derinlere inilmesi bekleniyor. Eğer başarılı olunursa, bu proje bilim tarihinde bir ilk olacak.
İzlanda Jeotermal Enerji Konusunda Lider Bir Ülke
İzlanda, 200’den fazla yanardağıyla jeotermal enerji konusunda lider bir ülke konumunda bulunuyor. Isı ve sıcak su buharının çıkarılarak sıvı su ya da buhara ayrıştırıldığı bu sistem, türbinlerden geçirilen buharın çeşitli alanlarda kullanılmasını sağlıyor. Elektrik ve ısı üretimi, seralarda enerji sağlama, gıda imalatı ve ısınma gibi alanlarda jeotermal enerji büyük bir rol oynuyor. Bu yeni projenin başarılı olması durumunda, İzlanda enerji üretimindeki kapasitesini daha da artırarak çevre dostu bir enerji kaynağına daha fazla katkı sağlamış olacak.
Yeşil enerji kaynakları konusunda önemli bir lider olan İzlanda, evlerinin yaklaşık %90’ını jeotermal enerji ile ısıtarak çevre dostu bir enerji kullanımına odaklanmaktadır. Ancak, Energy Transition’a göre, jeotermal enerji genellikle 250°C civarında olduğu için, fosil yakıtlı enerji santrallerinde üretilen 450°C civarındaki buharın sıcaklığına göre daha düşüktür. Bu durum, magma odasının kullanılmasının, daha güçlü bir enerji tedariği sağlayarak ülkenin genel enerji stoğunu artırabileceği anlamına gelmektedir.
Projenin Başarısı İçin Hayati Bir Öneme Sahip
Fairbanks – Alaska Üniversitesi’nde görev yapan volkanbilimci John Eichelberger, bu konuda şunları belirtiyor: “Bu düşük sıcaklıklarda oldukça verimsiz kalıyor. Bu nedenle, süper sıcak jeotermal enerji geliştirmeye yönelik bir ilgi bulunmaktadır.” Bu ilgi, daha yüksek sıcaklıklardaki jeotermal enerji kaynaklarının kullanılmasıyla, enerji üretiminde verimliliği artırma potansiyelini ortaya koymaktadır. Bu gelişme, İzlanda’nın çevre dostu enerji politikalarını daha da güçlendirebilir ve sürdürülebilir enerji üretimine yönelik ulusal çabalarına katkı sağlayabilir.
Proje müdürü Björn Þór Guðmundsson, Daily Mail gazetesine yaptığı açıklamada, magma yakınındaki süper-sıcak jeotermal enerjiden elde edilen enerjinin, geleneksel kuyulara göre iki kata kadar daha güçlü olma hedefini taşıdığını belirtiyor. Guðmundsson, “Aynı enerji çıktısıyla 10 yerine bir kuyu açabiliriz” diyor.
Proje, İzlandalı bir magma araştırma organizasyonu olan Krafla Magma Test Yatağı (KMT) tarafından yürütülüyor ve 2009 yılında başlatılan bir çalışmanın devamı niteliğindedir. İlgili çalışmada, bir enerji santralinde görev yapan bir araştırma ekibi, Krafla volkanından jeotermal enerji çıkaran bir magma odasının yakınlarına kuyu açmaya çalışmıştır.
Orijinal hedef, jeotermal enerji seçeneklerini araştırmak için odanın yakınına ulaşmaktı; ancak, odanın beklenenden daha derin olmaması nedeniyle kaza sonucunda magma haznesine ulaşılmıştır. Sondanın magmaya isabet etmesiyle, kuyu kaplamalarındaki çelikler aşınmış ve 450°C’lik yüksek sıcaklık kuyuyu tahrip etmiştir. Bu durum, projenin beklenmeyen zorluklarla karşılaştığı bir örnek olarak öne çıkmaktadır.
KMT’de görevli bilim insanları, yeni projede kullanılacak malzemelerin kavurucu sıcaklıklara dayanabilmesi üzerinde çalışıyor. Bu, projenin başarısı için hayati bir öneme sahip. New Scientist dergisine göre, projede bir diğer önemli gelişme ise magma odasına delik açmanın, yanardağın patlamasına sebep olmayacağının onaylanmış olması.
Proje müdürü Björn Þór Guðmundsson, Daily Mail gazetesine yaptığı açıklamada, “KMT’nin temel hedeflerinden biri de, kuyuların bu zorlu koşullara dayanabilen doğru malzemelerle geliştirilmesidir” diyor. Bu, projenin sürdürülebilir ve güvenli bir şekilde ilerleyebilmesi için kritik bir faktördür.
Krafla, Ülkenin En Patlayıcı Yanardağlarından Biri
Krafla, İzlanda’nın tarihinde yaklaşık 29 kez püskürmüş bir yanardağdır ve ülkenin en patlayıcı yanardağlarından biridir. Son patlama 1984 yılında gerçekleşmiştir. Aralık ayında patlayan yanardağ ise İzlanda’nın güneybatısındaki Grindavik kasabasının yakınında bulunmaktaydı. Bu bağlamda, projenin yanardağın patlamasına sebep olmayacağının onaylanması, çevresel ve güvenlik endişelerini gidermek adına önemli bir adımdır.
KMT’de görev yapan bilim insanları, 2018 tarihli bir makalede şu ifadeleri kullanmışlardır: “Bitişikteki ısı kaynağından çıkan süper sıcak veya süper kritik buhardan faydalanılması, yüzeye yapılan enerji naklini iki kat ve elektriğe dönüşüm verimliliğini 3,5 kat artırabilir.”
“Sürekli işletimin, yakıt veya atık nakil ihtiyacı olmamasının, sınırlı karbon salımının ve uzun mesafe HVDC (Yüksek Voltajlı Doğrudan Akım) enerji aktarımında gerçekleşen ilerlemelerin avantajlarıyla birleştirildiğinde, jeotermal enerji elektrik enerjisi oyununu tümden değiştirebilir.”
Proje aynı zamanda KMT’de çalışan bilim insanlarının magma odasını gözlemlemelerine yardımcı olacak algılayıcılarla basınç ölçümleri elde etmeyi amaçlamaktadır. Bu sayede patlama tahminlerinin iyileştirilebileceği düşünülmektedir.
Daily Mail gazetesine göre, 2030 öncesinde yapılacak diğer deneyler arasında, odanın içine sıvı enjekte edilerek basınç ve sıcaklığın değiştirilmesi ve sonuçların ölçülmesi bulunmaktadır. KMT’de çalışan bilim insanları, 2018’de yazdıkları makalede şunları belirtmişlerdir: “Magmatik sistemlerin anlaşılması, yanardağ gözlem stratejilerinin iyileştirilmesi ve yeni nesil, yüksek ısı tutumlu jeotermal enerjinin geliştirilmesine yönelik duyulan ihtiyaç projeye yön veriyor.”
Araştırmacılar ayrıca şu ifadelerle devam etmektedir: “Bir magma odasının çatısındaki sıcaklık profilinin gözlemlenmesi, magmadan hidrotermal sisteme olan gerçek ısı akışını ortaya çıkaracak. Bu eşi görülmemiş gözlemle, Süper Sıcak Jeotermal Sistemler’in (SHGS) taşıdığı potansiyel ve sürdürülebilirlik test edilecek. SHGS’ler, 350°C’den yüksek sistemlerdir.”
WhatsApp grubumuza katılmak için TIKLAYINIZ!
