“Bulunmaz Hint kumaşı” deyimi, çok değerli, nadir bulunan veya kendisine gereğinden fazla değer veren kişiler için kullanılan bir ifadedir. Bu deyimin kökeni hakkında farklı görüşler bulunmaktadır.
Yaygın olarak anlatılan bir rivayete göre, 17. ve 18. yüzyıllarda Avrupa’da büyük ilgi gören Hint kumaşları, İngiliz tekstil ürünlerine güçlü bir rakip hâline gelmiştir. Bu nedenle İngilizlerin, Hintli dokuma ustalarının üretim yapmasını engellemek amacıyla parmaklarını kestirdiği, hatta bazı anlatımlarda yaklaşık 40 bin ustanın bu uygulamaya maruz kaldığı iddia edilir. Ancak bu olayı doğrulayan kesin tarihî kanıtlar bulunmamaktadır.
Buna karşılık tarihçiler, deyimin esasen Hint kumaşlarının üstün kalitesi, zarafeti ve Avrupa’da son derece değerli kabul edilmesinden doğmuş olabileceğini belirtmektedir
İngilizlerin Hindistan’ı Sömürmesi İle Başlar
Britanya’nın Hindistan’ı sömürgeleştirmesiyle başlayan süreç, 1803 yılında Pencap bölgesi hariç tüm Hindistan’ı sömürge altına almasıyla doruğa ulaştı. Hindistan, pamuk üretimiyle önemli bir kazanç kapısıydı; verimli toprakları ve ucuz işgücüyle üretilen pamuklar, İngiltere‘ye gemilerle taşınarak kumaş haline getiriliyordu. Ancak, İngiliz tekstil ürünlerinin Hindistan’da talep görmemesi, İngilizleri hayal kırıklığına uğrattı. Hintliler, yerel ürünlerini tercih ediyor ve İngiliz kumaşını beğenmiyordu.
İngilizler, Hint kumaşını piyasadan çıkarmak ve kendi ürettikleri kumaşları satabilmek için acımasız bir yönteme başvurdu. El tezgâhlarında kumaş dokumalarını ve düğüm atmalarını engellemek amacıyla Hintli çıkrıkçıların özellikle baş parmaklarını ve ellerini kestiler. Bu zalimce uygulama sonucunda, artık Hint kumaşını dokuyabilecek ustalar kalmadı ve Hint kumaşı bir daha bulunamaz hale geldi. Bu trajik olay, İngiliz kapitalizminin bir sonucu olarak “Bulunmaz Hint Kumaşı” deyiminin ortaya çıkmasına yol açtı. Ancak, bu iddianın doğruluğuna dair kesin bir kanıt bulunmamaktadır.
Gerçekte, İngiliz Doğu Hindistan Şirketi’nin Hindistan’da tekstil ürünlerini ihracatını gerçekleştirdiği dönemde, yerel dokumacıların parmaklarının kesilmediği bilinmektedir. Şirket, sömürge halkının ayaklanmasından korkarak, yerel üreticilere zarar veren bir politika izlememekteydi. Bu konuda herhangi bir belge bulunmamaktadır. Ayrıca, Hintli siyasi lider ve yazar Dadabhai Narojoi’nin eserlerinde de bu iddiaya dair herhangi bir kayıt bulunmamaktadır.
Kendi Parmaklarını Kendileri Kestiler
İlginç bir şekilde, bazı kaynaklarda dokumacıların kendi parmaklarını kestiklerinden bahsedilmektedir. William Bolt’un 1772 tarihli “Considerations on India Affairs” adlı kitabında, Doğu Hindistan Şirketi’nde çalışmak istemeyen dokumacıların parmaklarını kendilerinin kestikleri belirtilmektedir.
Benzer şekilde, Romesh Chunder Dutt’ın 1902 tarihli “The Economic History of India Under Early British Rule” adlı kitabında da, dokumacıların Bengal’deki şirket tarafından Britanyalılar için çalışmaya zorlanmaları sonucu kendi baş parmaklarını kestiklerinden bahsedilmektedir.
Bu kaynaklardan yola çıkarak, Britanyalıların Hintli dokumacıları kendileri için çalışmaya zorladığı ancak parmaklarını kesmelerine dair kesin bir kanıt olmadığı söylenebilir. Ancak, bu durumda bile, Hintli dokumacıların yaşadığı zorlu koşullar ve baskılar hakkında bir fikir vermektedir.
WhatsApp grubumuza katılmak için TIKLAYINIZ!
