Ülkemizde son yaşanan deprem felaketi, tarihimizin önemli bir kısmını oluşturan ve binlerce yıldır varlığını koruyan tarihi yapıların büyük zarar görmesine yol açtı. Güneydoğu Anadolu Bölgesi, insanlık tarihinin bilinen en eski dönemlerine kadar uzanan ve günümüze kadar taşınan önemli tarihi yapılara ev sahipliği yapmaktadır. Ancak, bu nadide yapıların birçoğu depreme dayanamayarak büyük zarar gördü ya da tamamen yıkıldı.
Adıyaman Ulu Camii
Adıyaman’ın merkezinde yer alan cami, Dulkadirli Beyi Durak Bey tarafından 1505-1515 yıllarında inşa ettirilmiştir. Günümüzdeki görünümünü ise 1863 yılında almıştır. Ancak, son yaşanan deprem felaketi sırasında cami zarar görmüştür. Caminin tarihi, Dulkadirli Beyliği’nin hüküm sürdüğü döneme kadar uzanmaktadır. Durak Bey, bu camiyi yaptırarak bölgede önemli bir ibadet yeri oluşturmuştur. Cami, o dönemdeki mimari özelliklerini günümüze kadar korumuştur. Ancak, zaman içinde yapılan onarımlarla birlikte caminin görünümü değişmiştir. Son deprem felaketi, Adıyaman merkezinde bulunan bu tarihi caminin zarar görmesine yol açmıştır.
Hatay Sarı Selim Camii
Sokullu Mehmet Paşa’nın 1574 yılında Mimar Sinan’a yaptırdığı bu cami, Osmanlı mimarisi alanında önemli bir yere sahiptir. Cami, medrese, sıbyan mektebi, arasta, han, tabhane, imaret, hamam ve çeşmeden oluşan kapsamlı bir külliye olarak tasarlanmıştır. Cami bölümü, büyük bir kubbe ile örtülüdür ve daha küçük iki kubbe ile desteklenmektedir. Caminin yanında yer alan bedesten, kervansaray ve sıbyan mektebi gibi diğer bölümler de aynı dönemin mimari tarzını yansıtmaktadır. Cami, 16. yüzyıl klasik Osmanlı mimarisi üslubuna uygun olarak inşa edilmiştir. Ancak, son yaşanan depremde caminin minaresi yıkılmıştır. Cami ve külliyenin geri kalan bölümleri ise hasar görmüş ancak kısmen ayakta kalmayı başarmıştır.
Adıyaman Kâhta Kalesi
Kommagene döneminde yazlık başkent olarak inşa edilen Kâhta Kalesi, Roma Dönemi boyunca da varlığını korudu. Ancak, Memlükler bölgeye hükmettiğinde kale bugünkü halini aldı. Kâhta, Cumhuriyet dönemine kadar Elazığ ile ilişkilendirilerek ilçe merkezi olarak kullanıldı ve 1926 yılına kadar bu şekilde kaldı. Günümüzde, depremde hafif hasar gören yapılar arasında yer almaktadır.
Antakya Ulu Camii
Hatay’da bulunan bu cami, Selçuklu mimarisinin önemli bir örneği olarak kabul edilir ve Memlükler döneminde 16. yüzyılda yapılmış olabileceği düşünülmektedir. Bölgedeki en eski ve en büyük camiler arasında yer alan bu yapı, maalesef depremde tamamen yıkıldı.
Tarihi Antep Evleri
Gaziantep’te bulunan ve depremde hasar alan bu tarihi evler, şehrin eski yaşamına dair bir yolculuk sunan önemli bir yerdir. Gaziantep’in Bey Mahallesi’nde bulunan evler, şehrin yoğunluğundan, gürültüsünden ve modern havasından uzaklaşıp tarihi bir dokuya sahip bir atmosfere adım atmanızı sağlar. Ancak, bu tarihi evler depremde ciddi hasarlar almıştır.
Gaziantep Bayazhan
Bayazhan, Gaziantep’in tarihinde önemli bir yere sahip olan bir yapıdır. 1909 yılında tütüncü Bayaz Ahmet Efendi tarafından yaptırılan yapı, uzun yıllar boyunca ticari amaçlarla kullanılmıştır. 1998 yılında Gaziantep Belediyesi tarafından restore edilerek şehrin kültür ve tarihini sergileyen bir müzeye dönüştürülmüştür. Yapı, depremde büyük hasar gördü ve yeniden restore edilmesi gerekiyor.
Gaziantep Kurtuluş Camii
Valide Meryem Kilisesi (St. Mary), ilk olarak 1892 yılında inşa edilmiş bir yapıdır. Kilise ve hapishane olarak hizmet verdikten sonra camiye çevrilen bina, Gaziantep’in en büyük camilerinden biri haline gelmiştir. Ancak, daha sonradan yapılan minareler ve kubbe depremde yıkılmıştır.
Şanlıurfa Ulu Camii
“Kızıl Kilise” adıyla bilinen eski bir kilise yerine inşa edilen bu yapı, yapım tarihi tam olarak bilinmese de araştırmacılar tarafından 1170-1175 yılları arasında Zengiler tarafından yaptırıldığı tahmin edilmektedir. Yapının avlu duvarları, sütunları, sütun başlıkları ve çan kuleleri günümüze kadar ulaşabilmiştir. İslam fetihlerinden sonra kilise ile olan ilişkisi ve sütunlarında kullanılan kırmızı mermerden dolayı “Mescid-ül Hamra” (Kızıl Mescit) olarak anılmıştır. Ancak son depremde minaresi hasar almıştır.
Kahramanmaraş Ulu Camii
Vakfiyelere göre Dulkadiroğlu Beyliği hükümdarı Süleyman Bey tarafından 1442-1454 yılları arasında inşa edilen cami, son deprem ile hasar aldı, minaresinin büyük bir bölümü yıkıldı.
Sarımıye Camii
Deprem, tarihi binaların bulunduğu Antakya Kurtuluş (Herod) Caddesi’nde hasara yol açarak dünyanın ilk aydınlatılan caddesi olarak bilinen bölgede tahribata neden oldu. Sarımıye Camii de 16. yüzyılda inşa edilmiş tarihi binalardan biridir ve depremde büyük hasar gördü. Kubbesi, minaresi ve bazı duvarları yıkılan cami, enkaz altında kaldı.
Depremde zarar gören diğer tarihi yapılar ile ilgili makale için TIKLAYINIZ
