Dünyanın en derin gölü olarak ün salan Baykal Gölü Sibirya’da bulunan oldukça sıra dışı bir göldür. Dünyanın en eski gölü olan Baykal Gölü, 25 milyon yıl öncesine dayanan bir tarihe sahiptir. Sadece Baykal Gölü’nde görülebilen 3500 farklı canlı türüne ev sahipliği yapmaktadır. Gölde bir yaratığın bulunduğuna inanılmaktadır. Yaratığın çıkıntılı bir burnu ve sırtında zırh kaplı dev bir balığa benzediği söylenmektedir. Baykal gölü, Sibirya’nın mavi gözü olarak da tanımlanmaktadır.
Baykal Gölü’ne Çinliler tarafından ‘’Kuzey Denizi’’ adı verilmektedir. Çinli kâşifler, ‘’Göl Tanrıları’’ ve ‘’Ejderha Balıkları’’ dedikleri bu canavarları göl içerisinde gördüklerini söylemişlerdir. Gölde ‘’Baykal Mührü’’ denilen bir balık ve benzeri görülmeyen birçok canlı türü bulunmaktadır. Fakat var olduğu söylenen canavar ile henüz karşılaşan kimse olmamıştır.
Göl ilginç özellikleri ve muhteşem görüntüsü sebebiyle UNESCO Dünya Miras Listesi’nde yer almaktadır. Jeolojik açıdan bakıldığı zaman oldukça büyüleyici bir doğa harikasıdır.
Baykal Gölü’nün Oluşumu
Baykal Gölü, dünyanın en yaşlı ve en derin gölüdür ve tektonik oluşum sürecine dayanır. Yaklaşık 25 milyon yıl öncesine dayanan bir geçmişi vardır. Oldukça aktif bir tektonik bölgede bulunması, yer kabuğu hareketlerinin sık sık yaşandığı ve deformasyonların zamanla değiştiği anlamına gelir. Bu bölge bir rift havzasıdır ve her yıl binlerce deprem meydana gelir. Gölün oluşumu Oligosen dönemine dayanır ve parça parça oluştuğu hipotezi öne sürülmüştür.
Göl bugünkü büyük halini Pliyosen döneminde almış olabilir. Günümüzde bile depremlerle büyümeye devam etmektedir. Hatta Baykal Gölü, Baikal Merkezi’ndeki jeofizikçilerin hipotezine göre, yeni doğmuş bir okyanustur ve kıyıları yılda 2 cm miktarında açılmaktadır. Ayrıca, bu hareketin Afrika ve Güney Amerika kıtalarının birbirlerinden ayrılma hızına eşit olduğu düşünülmektedir.
Baykal Gölünü İlginç Kılan Özellikleri
Baykal Gölü, Sibirya’nın güneyinde, İrkutsk Oblastı ve Buryatya arasında yer alır. İrkutsk şehrine yakın konumuyla bilinen bu doğa harikası, genellikle “Sibirya’nın Mavi Gözü” olarak anılır. Yüzölçümü yaklaşık olarak 31.722 km²’dir, ancak bu ada alanlarını içermez. Gölün uzunluğu 636 km’yi bulurken, en geniş yeri ise Onguren ve Ust-Barguzin köyleri arasında 79,5 km’dir. Baykal Gölü’nün tabanı deniz seviyesinin yaklaşık 1285 metre altındadır. Ayrıca, göl tabanında bulunan tortul kayaçların yaklaşık 7 km kalınlığında olduğu tahmin edilmektedir, ki bu da onu dünyanın en derin yarıklarından biri yapar.
Eski Türklerin yaşam alanlarından biri, Baykal Gölü çevresindeydi. Bazı Türk topluluklarının göç yolları da bu göl çevresinden geçmiştir. Saha Türkçesinde “baygal”, “baaygal”, “bayagal” gibi sözcükler deniz, bolluk, su bolluğu, büyük deniz, hatta okyanus gibi anlamlarda kullanılmıştır.
Göl 25 milyon yıl önce dünyanın yerkabuğunda oluşan değişmelere bağlı olarak bir dizi göl olarak oluşmuştur. Fakat ilerleyen zamanlarda erozyon, deprem gibi felaketler sonucunda, su artışı yaşanarak göllerin birleştiği düşünülmektedir. Göl hala büyümeye devam etmektedir. Bilim insanları, Baykal Gölü’nün bir okyanusa dönüşmekte olduğunu söylemiştir.
Baykal gölünü benzersiz yapan bu özellikleri dışında bir de göl içerisinde bulunan hidrotermal bacalar vardır. Bu bacalar genellikle okyanuslarda bulunmaktadır. Bu özelliğin bulunduğu tek tatlı su gölüdür. Yer kabuğundaki deliklerden çatlaklara giren göl suyu ısınarak tekrar yüzeye çıkmaktadır. Bu da gölün mineraller bakımından son derece zengin olmasını sağlamaktadır. Gölün biyoçeşitliliği ve zenginliği bu sebepten kaynaklanmaktadır.
Gölde bulunan 80 den fazla canlı türü endemik olarak bilinmektedir. Yani bu türlere dünyanın başka bir yerinde rastlamak mümkün değildir. Binden fazla bitki türü ve 2500 den fazla hayvan türü bulunmaktadır. Gölde yaşayan Nerpa fokları dünya üzerinde yaşayan tek tatlı su fokudur.
Göl çevresinde Avrasya boz ayısı, Avrasya kurdu, kızıl tilki, samur, kaktüs, geyik, Sibirya kızıl geyiği, Ren geyiği, Sibirya karacası, Sibirya misk geyiği ve yaban domuzu gibi çeşitli hayvanlar yaşamaktadır. Gölde 236 adet kuş türü bulunmaktadır. Sadece bu gölde bulunabilen 60 civarı balık türü bulunmaktadır. Baykal gölü, eskiden Türklerin yaşam alanı olarak da bilinmektedir. Dünyada tatlı su rezervinin yaklaşık yüzde 20 si bu gölden sağlanmaktadır. Göl üzerinde 22 adet ada bulunmaktadır.
Rusya, gölün araştırılması için özel denizaltılar yapmıştır; çünkü gölün derinliği 1,5 km’ye kadar uzanır. Gölde, sadece buraya özgü endemik balık türleri yaşar. Bu özellikler, Baykal Gölü’nün kendine özgü bir ekosistem oluşturmasına katkıda bulunur.
Baykal Gölünde Oluşan Buz Baloncukları
Baykal Gölü kış döneminde kalın bir buz tabakasına sahip olduğu için üzerinde farklı aktivitelerin yapılmasına olanak sağlamaktadır. Kış aylarında oldukça popüler hale gelen göl üzerinde araç sürebilmekte, buz pateni ve buzda balık tutma yapılabilmektedir. Sezona bağlı olarak turistler tarafında ziyaret alan bir bölgedir.
Göl suyunun katman katman donması sebebiyle farklı desenler ortaya çıkmaktadır. Oluşan buz katmanları son derece gösterişli bir yapıya sahiptir. Suyun şeffaf görüntüsü nedeniyle gölde oluşan buzlar muazzam bir sanat eserine dönüşmektedir. Ayrıca göl suyunun çok temiz olması içerisinde bulunan taşları, balıkları ve bitkileri net bir şekilde görebilmeyi sağlamaktadır.
Gölde oluşan baloncuk şeklindeki buzullar en çok dikkat çeken görüntülerdendir. Donmuş cam küreler şeklinde görünen baloncuklar göldeki algler ‘in üretmiş olduğu metan gazından kaynaklanmaktadır. Metan gazı yukarıya çıkarken, kat kat donarak muhteşem görüntüyü ortaya çıkarmaktadır. Bu buz baloncukları ‘’Sibirya’nın İncisi’’ lakabını almıştır.
WhatsApp grubumuza katılmak için TIKLAYINIZ!
