Büyük İskender, MÖ 356-323 yıllarında yaşamıştır. Yunanistan’ın kuzeyinde yer alan Makedonya kralı II. Philip’in oğludur. Küçük yaşlardan itibaren çok sert eğitimler görmüş, aç bırakılmış, dayak yemiştir. Öğretmeni ve dünya görüşünü ona veren kişi, ünlü filozof Aristo’dur. Büyük İskender, 13 yıl gibi kısa bir sürede askerleriyle 33 bin km yol yürümüş, sayısız savaş kazanmış ve tarihin ilk büyük fatihi olmuştur.
Büyük İskender sadece toprak fethetmemiş, insanlığın kültürel geleceğini sonsuza kadar değiştirmiştir. Helenistik anlayışı oturtmuş, Roma İmparatorluğu’nun ve geleceğin dünyasının temelini atmıştır. İskender’den sonraki dünya, üzerine yazılmış birçok makale ve kitap bulunmaktadır.
Müslümanlar onu İskendername adlı eserde, İslam kahramanı gibi anlatmıştır. Kimilerine göre Kur’an’ı Kerim’de, dünyanın sonuna giden hükümdar olan Zülkarneyn, Büyük İskender’dir. Bazı ilahiyatçılara göre Zülkarneyn çift boynuzlu demektir. Büyük İskender’in miğferinde çift boynuz benzeri takılar vardır. Hatta İskender adına basılan bazı sikkelerde de, boynuzları olan bir öküzle karışık şekilde resmedilmiştir. Bazı halklar arasında da ona çift boynuzlu dendiği bilinmektedir.
Hintliler için, bir mitolojik kahramana dönüşmüştür. Orta Asyalılar için, Cengiz Han’ın bile adını anacağı, örnek alınacak bir liderdir. Mısırlılar için bir pagan tanrısı olarak yüzyıllarca tapılmıştır. Yaşadığı tarihte; Afrika’nın en güneyinden, Asya’nın en kuzeyine kadar onun ismini duymayan kimse kalmamıştır. Neredeyse bütün toplumların mitolojilerinde imkânsızı başaran kahraman olarak, bir şekilde yer almıştır. Hatta yendiği pers imparatoru Darius’un annesi, İskender’in ölümüne üzüntüsünden dolayı hastalanarak ölmüştür.
Büyük İskender’in Perslerle Mücadelesi
Babası öldüğünde 20 yaşında olan İskender, Makedonya kralı olmuştur. Yaptığı ilk iş dönemin geleneklerine göre henüz beşikte olan üvey kardeşini ve tahtın varisi sayılabilecek herkesi ortadan kaldırmak olmuştur. İlk askeri harekâtı, başkaldıran Yunan şehir devletlerinde birliği tekrar sağlamaktır.
Daha sonra ordusuyla Çanakkale Boğazı’nı geçip Pers topraklarına girmiştir. 40 bin kişilik ordusuyla, Pers ordusunu yenmiştir. Antik dünyanın en büyük güçlerinden biri olan Persleri yenmesi, oldukça şaşırtan bir durum olmuştur. Hatta sonrasında Pers imparatoru Darius, İskender’e bir mektup yazarak, onun bir çocuk olduğunu söyleyip, altından yapılmış oyuncaklar göndermiştir.
İskender zaferler kazanarak ilerlemiş; Efes, Milet, Halikarnas, Side gibi şehirleri tek tek topraklarına dâhil etmiştir. Anadolu’nun merkezindeki bugün Ankara olarak bilinen, Gordion şehrine girmiştir. Anadolu şehirlerini ele geçirerek ilerlerken, Antakya yakınlarında dev bir pers ordusunun yaklaştığı haberi gelir. İmparator Darius zaferini göstermek için ailesini de yanına alıp öyle gelmiştir. Yaklaşık 120 bin kişiden oluşan Pers ordusuna karşılık, sadece 45 bin Yunan askeri vardır. Yunan ordusundaki en önemli birlikler, 6 metrelik mızraklar taşıyan hafif piyadelerdir. İki ordu karşılaştıktan sonra, İskender’in başarılı taktikleri sayesinde Pers ordusu darmadağın edilir. İmparator Darius ailesini de geride bırakarak savaş alanından kaçmıştır. İskender bu duruma çok kızmış, çünkü bir kral asla korkaklık yapıp savaş alanından kaçmamalıdır. Büyük İskender defalarca yaralanmasına rağmen, her zaman savaşlarda en önde olmuştur. Darius’un annesi ve eşi İskender’in eline geçmiştir. Fakat onlara çok iyi muamele yapılmasını emretmiştir. Hatta Darius’un annesi İskender’i çok sevmiş ve yemeklerinden o sorumlu olmuştur.
Büyük İskender’in Mısır Firavunu İlan Edilmesi
Büyük İskender ve Yunanistan ordusu, çöl sıcağını aşarak Antik Kent Petra şehrine ulaşmışlardır. Bugün hala İskender’in bir heykeli burada bulunmaktadır. Daha sonra Mısır ele geçirilmiştir. İskender Mısır halkı tarafından büyük bir sevgiyle karşılanmıştır. O dönemde Mısır ve Yunanistan kültürü birbirlerine çok yakın kültürlerdir. Mısırlılar, Perslere işgalci gözüyle baktıkları için İskender’i kurtarıcıları gibi karşılamışlardır.
Hatta onu Mısır’ın ünlü komutanları olan, Mısır Firavunu ilan etmişlerdir. Hiyeroglifler de firavun kıyafeti ve sakalıyla tasvir edilmiştir. Mısır’ın en güzel yerlerinden birine, kendi adıyla anılacak olan İskenderiye Şehrini kurmuş, buraya dev bir kütüphane ve dünyanın 7 harikasından biri olarak kabul edilen, İskenderiye Feneri’ni yaptırmıştır. Ölümünden sonra yüzyıllar boyunca Mısırlı paganlar için tanrı olarak kabul edilmiştir.
Kısa süre Mısır’da bulunan İskender, ordusuyla birlikte tekrar Darius’un peşine düşmüştür. Darius, 300 bin askerden oluşan dev bir ordu kurmuştur. İskender’in ise yaklaşık 50 bin askeri vardır ve Persler arazi bakımından da avantajlıdır. Fakat İskender farklı taktikler uygulayarak, Pers ordusunu kısa süre içinde yok etmiştir. Darius savaş meydanından yine kaçmış ve İskender, Perslerin başkenti Babil’e girmiştir. Babil şehri büyük bir zenginlik ve şatafat içinde yaşayan bir yerdir. Bu zaferden sonra çok büyük miktarlarda altın ele geçirilmiş ve İskender hazinenin büyük bir bölümünü askerlerine dağıtmıştır.
Büyük İskender’in Yaptığı Seferler ve Ölümü
Çok soğuk bir bölge olan Orta Asya, kayıtlarda İskender’in en zorlandığı seferlerden biri olarak geçmektedir. Orta Asya’da zaferler kazanan İskender, Semerkant dâhil birçok büyük şehri de zapt etmiştir. Bu coğrafya ve çevresinde 10 tane de İskenderiye şehri kurulmuştur.
İskender’in ordusu sadece yok etmeye yönelik askerlerden oluşan bir ordu değildir. İçinde mühendisler, sanatçılar, aktörler, düşünürler, mimarlar, köleler ve binlerce zanaatkâr vardır. Girdiği her yere kendi kültürü ve felsefesini götürmüştür. Fethettiği ülkelerin liderini değiştirmek yerine, o kişileri vali olarak kendi topraklarının yöneticisi yapmıştır. İskender ülkelerin yönetim şekillerine, dinlerine, kültürlerine asla karışmamıştır.
İskender, Krallıklarla yönetilen Hindistan savaşını da kısa sürede kazanmıştır. Fakat savaş esnasında İskender’in efsanevi savaş atı Bukefalos ölmüştür. Ölümüne çok üzülen Büyük İskender, atı gömdüğü yere Bukefalya isminde şehir kurmuştur. İskender; Hintli kabileleri, Pers askerlerini ve Yunanları eşit görmüş ve onlara da aynı hakları tanımıştır. Hatta kendi kültürlerine göre onu selamlamalarına müsaade edip, onların arasında onlar gibi giyinmekten de çekinmemiştir.
Aylarca süren muson yağmurları nedeniyle, askerlerin daha öteye gitmek istemediğini anlayan İskender, Afrika fethini planlamak amacıyla Babil’e dönmüştür. Bu sırada sevgilisi ve yakın dostu ölmüştür. İskender o kadar üzülmüş ki, 2 yıl boyunca yas ilan etmiştir. Olayın üzerine İskender, sıtma hastalığına yakalanarak 33 yaşında ölmüştür. Ölürken imparatorluğu kime bırakıyorsun diye soran arkadaşlarına, en güçlünüze dediği ve sözünü tamamlamadan son nefesini verdiği anlatılmaktadır.
İskender, Babil’de öldüğünde aynı zamanda Mısır Firavunu olduğu için, cesedi mumyalanarak Mısır’daki İskenderiye şehrine getirilmiş ve burada kendisine özel bir lahite yerleştirilmiştir. Yüzyıllar boyunca krallar onu ziyarete gelmişlerdir. Hatta büyük Roma İmparatoru Augustus, Mısır’a gelip İskender’in na’şını görmek istediğinde, kendisine diğer kralların na’şını da görebileceği söylenmiştir. O ise ben bir avuç ölü değil, kral görmeye geldim demiştir. İskender, geriye en büyük olanı isteme felsefesini bırakmıştır. Onun en büyük hayali tüm dünyayı tek bir çatı altında toplamaktır.
