Fas’ın Fes şehrinde bulunan rengârenk asırlık kuyular, geçmişi antik döneme kadar uzanan bir geleneği yaşatmaya devam etmektedir. Yüzlerce yıl önce kazılmış olan çukurlar, derilerin dövülerek birtakım işlemlerden geçtiği ve boyandığı tabakhanelerdir. Bu renkli deri tabakhaneleri, ülkenin ziyaret edilen en meşhur yerleri arasındadır. Tabakhaneler bitkisel tabaklama yöntemini muhafaza eden, uluslararası turizm merkezi olarak da görülmektedir.
Gören herkesi büyüleyen rengârenk deri tabaklama kuyularını ziyarete gelenler, kuyulara çok fazla yaklaştırılmamaktadır. Tabakhanede oluşan yoğun kokuyu bastırmak amacıyla da, ziyaretçilere nane dalları verilmektedir. 11. yüzyıldan kalan bu tabakhaneler, binlerce yıldır hiç durmadan, doğal yöntemlerle işlemeye devam etmektedir. Çok sayıda kişinin geçim kaynağı olan tabakhanedeki deriler; ayakkabı, çanta gibi pek çok deriden yapılan ürüne dönüştürülmektedir. Rengârenk kuyuların içerisinde derileri işleyen işçiler ve kuyuların kenarlarında kurumaya bırakılmış deri parçaları ile tablo gibi bir görüntü oluşturmaktadır.
Fas’ın en büyük 2. şehri olan Fes, antik geçmişini hala yansıtan ve geleneklerine sıkı sıkıya bağlı olan bir şehirdir. Geleneksel deri tabaklama zanaatının yaygın olduğu şehir de, 4 adet antik tabakhane bulunmaktadır. Bu tabakhanelerin en büyüğü 14. yüzyıldan beri değişmeyen antik Chouara Tabakhanesidir. Bölgede bulunan tabakhanelerden biri de Arap coğrafyasının en eski tabakhanesi kabul edilen ve 11. yüzyıldan kalan Şuvvara Tabakhanesidir. Fes şehri, Fes Nehri’nin kıyısına 789 yılında kurulmuştur. Fas’ın kültür ve manevi merkezi olan şehirde dünyanın en eski üniversitesi de bulunmaktadır.
Tabaklama İşleminin Yapılışı
Geniş bir alanda çoğunlukla daire şeklinde olan geniş kuyular, Fes kentinin sembolü haline gelmiştir. Yüzyıllar öncesinden bu yana faaliyet gösteren bu tabakhaneler, neredeyse hiçbir değişikliğe uğramadan aynı usullerle derileri işlemektedir. Dünyada tükenmekte olan bitkisel tabaklama yönteminin özgünlüğü, ilk günkü gibi korunmaktadır. Birçok işlemden geçirilen deriler genellikle inek, deve, keçi ve koyun derilerinden oluşmaktadır.
Deriler, bitkilerden ve doğal yollarla elde edilen maddelerle işlenerek kullanılabilir hale getirilmektedir. Kullanılan doğal malzemeler genellikle zeytinyağı, güvercin dışkısı, inek sidiği, nar kabuğu, safran gibi malzemelerdir. Bu malzemeler derilerin temizlenmesini, kolay işlenmesini, boyanmasını, pürüzsüz ve parlak görünmesini sağlamaktadır. Seçilip ayıklanan deriler taş havuzlarda istenilen boyaları içine çekmesi için 10 gün boyunca bekletilmektedir. Bekleme süresinden sonra boyanan deriler, kireç gibi malzemeler kullanılarak arındırılmaktadır. Daha sonra tabaklanması için bekletilecek kuyulara alınmaktadır.
Çukurlarda bulunan doğal boyalar her iki haftada bir değiştirilmektedir. Renkleri elde ederken; kırmızı renk için haşhaş çiçeği, yeşil renk için nane, mavi renk için çivit, kahverengi renk için çedar ağacı ve sarı renk elde etmek içinde safran kullanılmaktadır. Tabakhanede çalışan işçiler çoğu zaman kızgın güneşin altında, bellerine kadar gelen boya çukurlarına girerek saatlerce derileri çiğneyerek yumuşatmaya çalışmaktadır. Yoğun çabalar sonucu hazır hale getirilen ürünler yüksek kalitede olmaktadır. Tabakhaneler, üretimin yanı sıra eğitim merkezi olarak da kabul edilmektedir. İşlemin nasıl yapıldığını öğrenmek isteyen kişiler, tabakhanede ki eğitimden yararlanmaktadır. Hatta bu eğitim için dünyanın farklı bölgelerinden de ziyaret almaktadır.
Kentte deri tabaklamanın yanı sıra; gümüş takı işçiliği, seramik gibi başka zanaatlar da yapılmaktadır. El sanatları kentteki çoğu ailenin başlıca geçim kaynağını oluşturmaktadır. Turizm faaliyetinin yüksek olması sebebiyle halkın ürettiği el sanatları, ekonomide önemli bir yere sahiptir. Geleneksel endüstride binlerce kişi istihdam edilmektedir.
WhatsApp grubumuza katılmak için TIKLAYINIZ!
