Yapımı 2 bin yıldan fazla süren Karnak Tapınağı; dünyada bugüne kadar inşa edilmiş en geniş yapıdır. Dünyanın en eski ve gizemli uygarlığı olarak kabul edilen, eski Mısır Uygarlığı tarafından inşa edilmiştir. Tapınak Mısır’ın Luksor şehrinin 2,5 km kuzeyinde El-Karnak köyünde yer almaktadır. Mısır’da Gize Piramitlerinden sonra, en çok ziyaret edilen yerdir.
Yaklaşık 4 bin yıl önce hac merkezi olarak kabul edilen tapınak, antik dönemin bütün din yapılarının anası olarak geçmektedir. Oldukça etkileyici bir görüntüye sahip olan bu tapınak, Mısır tarihi ve mitolojisi hakkında önemli bilgiler vermektedir. Dünyanın en büyük açık hava müzesi olarak kabul edilen tapınağın bulunduğu Luksor Kenti, UNESCO Dünya Miras Listesi’nde yer almaktadır.
Mısır’ın büyüklüğünü, zenginliğini ve ihtişamını gözler önüne seren tapınak, Amon kompleksi içerisinde yer almaktadır. 61 dönüm alana yayılan Amon kompleksi içerisinde; tapınağın kapladığı alan, 800 metre genişliğe ve 1,5 kilometre uzunluğa ulaşan geniş bir bölgedir. Tapınakta günümüze kadar; 8 bin adak taşı, 450 heykel ve 10’a yakın sfenks bulunmuştur. Tapınakta bulunan çok sayıda yazıt ve tasvirler bu yapı kompleksini, dünyanın en büyük ve en eski arşivlerinden biri haline getirmiştir.
Karnak Tapınağı’nın Tarihi
Antik dönemde Tanrı Amon’un hüküm sürdüğü bölge, Amon inancının merkezi olmuştur. Eski Mısırlılar tarafından ‘’En Seçilmiş Yerler’’ olarak adlandırılan bu tapınak, Tanrı Amon’un kültünün yapıldığı yerdir. İlk yapımından itibaren başa gelen her firavun, Amon Tanrısına minnetini göstermek amacıyla yeni eklemeler yapmıştır. Her firavun kendinden bir şeyler katmak istemiş ve kendinden önceki firavun yaptığı eklemelerden çok daha fazlasını yapmıştır. Bu sebeple tapınak zaman içerisinde büyük ve görkemli bir hal almıştır. Tapınağın yapımı süregelen eklemeler sebebiyle 2 bin yıl sürmüştür.
Amon kompleksinde bulunan yapıların tamamı kesme taştan yapılmıştır. Yapılar daha çok taşların kazınması şeklinde inşa edilmiştir. Tapınak kendi içerisinde; Amon-Ra’nın Büyük Tapınağı, Ipt Tapınağı, Khonso Tapınağı, Montho Tapınağı, Ptah Tapınağı ve Osiris Tapınağı’nın olduğu birçok tapınak barındırmaktadır. Tapınakların etrafı; 10 metre kalınlığa ve 20 metre yüksekliğe ulaşan tuğladan yapılmış, 2400 metre uzunlukta surlarla çevrilidir.
Karnak Tapınağı’nın Özellikleri
Mısır’ın eski başkenti Teb’in bulunduğu yere inşa edilen Karnak Tapınağı; XI. Hanedan döneminde başlatılmış, XVIII. ve XX. Hanedanların döneminde tamamlanmıştır. Tapınağın girişinde kesme taşlarla döşeli, etkileyici sfenkslerin yer aldığı bir cadde bulunmaktadır. Caddenin her iki tarafında 20’şer adetten oluşan, oturmuş pozisyonda koçbaşlı sfenksler bulunmaktadır. Tanrı Amonu sembolize eden sfenksler, Habeş kralları tarafından MÖ. 656 yılında inşa edilmiştir.
Caddeden sonra girilen birinci Pilon (Mısır Tapınağının Anıtsal Kapısı), 30. hanedanlık kralı I. Nektanebo tarafından yaptırılmıştır. Aynı yerden girilen Taharqa Köşkü, 22. Hanedanlık döneminde yapılmıştır. Yine bu kısımda II. Seti Tapınağı, Amon tanrıları için yapılan üç küçük şapel ve Osiris Sütunları ile çevrili olan III. Ramses Tapınağı yer almaktadır.
Oldukça hasar görmüş olan ikinci Pilon, 18. Hanedanlık döneminde yapılmış ve I. Ramses döneminde tamamlanmıştır. Bu kısımda II. Ramses’in 3 adet heykeli bulunmaktadır. Aynı zamanda II. Ramses tarafından tamamlanan Hipostil Salon bulunmaktadır. Bu salonda yüksekliği 15 ile 23 metre arasında değişen, 16 sıra halinde 134 adet sütun bulunmaktadır. Üzerinde kabartmalar bulunan bu sütunların her biri, 161 kilometre uzaklıktaki Güney Nil bölgesinden getirilmiştir.
Toplamda 10 adet Pilon bulunan komplekste, I. ve III. Tutmosis’e ait 28 metre yüksekliğe ve 143 ton ağırlığa ulaşan tek parça granit dikili taş bulunmaktadır. III. Tutmosis ve Hatcepsut’un yaptırdığı Pilonlar ve anıtsal heykeller, Kraliçe Hatcepsut‘a ait 29,5 metre yükseklikte 322 ton ağırlığında dikili taş, III. Tutmosis’in yaptırdığı büyük Festival Tapınağı ve Kutsal Göl gibi birçok dönemde, birçok firavuna ait eserleri görmek mümkündür.
