Denizkızları, dünya çapında birçok kültürde bulunan efsanevi yaratıklardır. Genellikle belinden yukarısı insan şeklinde olan ve alt kısmı balık kuyruğu ile biten bir varlık olarak tasvir edilirler. Denizkızları, Yunan mitolojisinde nereidler olarak adlandırılırken, İskandinav mitolojisinde undineler olarak bilinirler. Japon mitolojisinde ise ningyo olarak adlandırılırlar. Bu efsanevi varlıkların genellikle güzelliği, çekiciliği ve özellikle de şarkı söyleme yetenekleri ile öne çıkarlar. Ancak bazı kültürlerde denizkızları daha tehlikeli, kötücül varlıklar olarak tasvir edilirler. Gemileri batırırlar veya insanları denizlere çekerler.
1840’larda Amerikan Müzesi, renkli bir koleksiyona ev sahipliği yapıyordu ve insanlar, Feejee denizkızını görmek için birbiriyle yarışıyordu. Denizkızı efsanesi, yüzyıllardır insanları büyülemiştir. Hatta Kristof Kolomb, Yeni Dünya’da Hispaniola yakınlarında yüzen denizkızlarını gördüğünü iddia etmiştir. 18. yüzyılda Japon denizciler tarafından ele geçirildiği bildirilen yarı insansı yarı balık bir yaratık ortaya çıktı ve denizkızı efsanesi sansasyonel bir dönüş yaptı. Bu yaratık, Hollandalı tüccarlar tarafından hemen Avrupa’ya götürüldü. 1822’de Amerikalı denizci Samuel Edes tarafından satın alındı. Yaratık, sürekli el değiştirdikten sonra 1842 yılında P.T. Barnum tarafından satın alındı.
18. yüzyılda Güney Pasifik balıkçıları, denizcileri etkilemek için balık kuyrukları ve maymun gövdelerini bir araya getiriyorlardı. Meraklı Avrupalı koleksiyoncular, bu tür yaratıkların gerçek olabileceğine inanmak istiyorlardı. Avrupalılar, denizde keşfedilen garip yaratıkların gerçek olabileceğine inanarak, denizkızlarının da gerçek olabileceğine inandılar. Bu sırada, sakallı kadınlardan korkutucu kurt adamlara kadar çeşitli “eğlence” unsurlarının bulunduğu Barnum müzesi oldukça popülerdi. Müzeye, Feejee denizkızı getirildiğinde, müzeye olan hayranlık biraz daha arttı. Ancak, Barnum Müzesi’ndeki sergiden sonra bu garip yaratık bir anda ortadan kayboldu.
Feejee Denizkızının Özellikleri
Fiji denizkızı veya Feejee denizkızı, bir maymunun gövdesine bir balığın arka yarısının dikilmesiyle oluşturulmuş bir nesneydi. Bu nesne, yan gösterilerde sıklıkla sergilenen ve yarı memeli, yarı balık olduğu varsayılan bir yaratık olarak sunulan mumyalanmış bir bedeni temsil ediyordu. Orijinal yaratığın vücudu, hayvan kılları olan balık pulları ve sarkık göğüsleriyle birlikte, açık bir ağız ve görülebilen dişlerle donatılmıştı. Sağ eli sağ yanağı üzerinde, sol eli ise sol alt çenesinin altında konumlandırılmıştı. Bu denizkızının Fiji Adaları’nın yakınlarında yakalandığı söyleniyordu.
Barnum Müzesi; otobiyografisinde denizkızını “yaklaşık 3 fit uzunluğunda çirkin, kurumuş, siyah görünümlü küçücük bir örnek” olarak tanımlamıştır. Bu, denizkızlarının geleneksel olarak çekici yaratıklar olarak tasvir edildiği görüşünden önemli bir sapma olarak kabul edilir.
Feejee Denizkızının Hikâyesi
Amerikalı deniz kaptanı Samuel Barrett Edes, denizkızını 1822 yılında Japon denizcilerden satın almıştır. Diğer kaynaklar ise Amerikalı bir balina avcısının kaptanının Hollanda Endonezya’daki Batavia’da satın aldığını iddia etmektedir. Her iki durumda da, denizkızının Japonya’da ticari olarak üretilen birçok denizkızından biri olduğuna inanılmaktadır. Espri anlayışı ve kar amacı güden balıkçılar tarafından yapıldığı düşünülmektedir. Bu nedenle, denizkızının muhtemelen “mavi yüzlü bir maymun ve bir somon balığının” birleşimi olduğu tahmin edilmektedir.
Denizkızı, 1822 yılında Londra’da sergilenmiştir. 1842 yılında Boston Müzesi’nden Moses Kimball’aya satışı gerçekleştirildi. O yaz, denizkızını PT Barnum’a göstermek üzere New York’a getirildi. Barnum, denizkızını bir doğa bilimciye incelettirdi ve gerçekliği kanıtlanamadı. Ancak yine de Barnum, bu eserin halkı müzeye çekeceğine inandı. Denizkızının tanıtımını yapmak için Montgomery, Alabama ve Charleston, Güney Carolina’dan New York gazetelerine isimsiz mektuplar gönderen bir ajan kullanarak, “Dr. J. Griffin” adında biri tarafından Güney Amerika’da yakalandığı iddiasını yaydı.
Planın işlemesi için Griffin, Philadelphia’daki bir otele yerleşti ve ev sahibine teşekkür etmek için denizkızını ona gösterdi. Ev sahibi çok meraklandı ve Griffin’e arkadaşlarına göstermesi için yalvardı. Griffin, denizkızını New York’a getirdi ve onu küçük bir izleyici kitlesine sergiledi. Ardından bir hafta boyunca Fiji Denizkızı olarak konser salonunda sergilendi. Barnum, Griffin’i Amerikan Doğa Tarihi Müzesi’ne getirmeye ikna etmişti. Barnum, denizkızları hakkında genel bilgileri ve özellikle denizkızının türüyle ilgili hikâyeleri anlatan broşürler bastı ve tanıtımını yaptı.
Bu tarz yaratıkların kopyaları ve çeşitli varyasyonları da oluşturuldu. Benzer adlar ve bahaneler altında sergilendi. Orijinali 1842’de New York’taki Barnum Amerikan Müzesi’nde sergilendi, ancak daha sonra ortadan kayboldu. Barnum’un koleksiyonlarının bazı kısımlarının yok olduğu birçok yangından birinde kaybolduğu düşünülmektedir.
