Karpuz meyvesi, Filistinli insanlar arasında dayanışmayı simgeleyen bir sembol haline gelmiştir. Yaşanan İsrail-Hamas savaşı sırasında dijital platformlarda sansür artışı gözlemlenmiştir. İnternet üzerindeki denetimi aşmak isteyen kullanıcılar ise karpuz emojisi kullanmaktadırlar. Bu meyve, Filistin halkı arasında uzun yıllardır süregelen bir dayanışma sembolü olarak kullanılıyor. Karpuzun bu sembolik dönüşümü, tarihsel bir süreç içinde Filistin’deki siyasi olaylar ve toplumsal değişimlerle şekillendi.
Filistin bayrağına benzer renklere sahip olan karpuz emojisi, özellikle sosyal medya platformlarında sansürü atlatmak için tercih edilmektedir. Peki, Karpuz emojisi ne anlama gelir? Filistinliler neden “Karpuz” simgesini kullanıyor?
Karpuzun Filistin Dayanışma Sembolüne Dönüşümü
Karpuzun Filistinliler arasında bir sembol olarak kullanılması, 1967’deki Altı Gün Savaşı’ndan sonra ortaya çıkmıştır. Bu dönemde İsrail, Batı Şeria ve Gazze’yi kontrolü altına almış ve Doğu Kudüs’ü ilhak etmiştir. İsrail hükümeti o dönemde Filistin bayrağının Gazze ve Batı Şeria’da açıkça sergilenmesini suç saymıştı. Ancak 1993’te, İsrail ve Filistin Kurtuluş Örgütü arasındaki Oslo Anlaşmaları ile bu yasak kaldırıldı. Bayrak, Gazze ve Batı Şeria’yı yönetecek Filistin Yönetimi’nin temsili olarak kabul edildi.
1993 yılında The New York Times gazetesi, Oslo Anlaşması’nın hemen ardından, Gazze Şeridi’nde karpuz dilimi taşıyan genç erkeklerin gözaltına alındığını bildirmiş, ancak daha sonra bu detayı haberden çıkarmış ve karpuz dilimi ile ilgili bilgiyi teyit edemediklerini belirtmişti.
Karpuz diliminin sembolleşmesi ile ilgili başka bir hikâye ise 1980 yılında “79 Gallery” sanat galerisinde yaşandı. Bu galeride Sliman Mansour, Nabil Anani ve Issam Badr gibi sanatçıların İsrail askerleri tarafından kapatılan bir sergisi vardı. İsrail askerleri, sergide bulunan siyasi içerikli eserlerin yanı sıra Filistin bayrağı renklerini taşıyan eserleri de bulundurduğu gerekçesiyle sergiyi kapatmıştı. The National’ın aktardığına göre, bu duruma karşı çıkan Issam Badr, İsrail askerine “Peki ya sadece bir karpuz çizseydim?” diye sormuş, asker ise “Ona da el konulurdu” yanıtını vermişti.
Olaydan yıllar sonra yaşananları anlatan Sliman Mansour, “Bize Filistin bayrağının ve aynı zamanda renklerinin yasaklı olduğunu söylediler. Issam da onlara ‘Peki ya kırmızı, yeşil, siyah ve beyaz bir çiçek çizseydim?’ diye sordu. Asker, buna sinirli bir şekilde ‘El konulurdu. Bir karpuz bile çizseniz el konulacaktır’ diye cevap verdi. Yani, karpuzdan bahsedilmişti ama bir İsrail askeri tarafından.” Mansour, o dönemde karpuzun ve karpuz diliminin siyasi bir sembol olarak kullanıldığına dair bir anıya sahip olmadığını da ekledi.
Bunun ardından, Sliman Mansour’un hikâyesini duyan Khaled Hourani, 2007 yılında “Filistin’in Subjektif Atlası” adlı bir proje için tuval üzerine bir karpuz dilimi resmetti. Bu eser daha sonra İskoçya, Fransa, Ürdün, Lübnan ve Mısır gibi birçok ülkede sergilendi. Bu, karpuzun Filistin’deki sembolik dönüşümünün başlangıcı olarak kabul edildi.
Filistin Bayrağının Asılmasını Yasaklayan Yasa Tasarısı
İsrail, 1993 yılında Oslo Anlaşması’nın bir parçası olarak Filistin bayrağı üzerindeki yasağı kaldırmış olsa da, 2021 yılında Benjamin Netanyahu hükümetinin kurulmasının ardından yeniden bir yasak gündeme geldi. Bu son gelişmelerin merkezinde, faşist Ulusal Güvenlik Bakanı Itamar Ben-Gvir bulunuyor. Ben-Gvir, polise Filistin bayraklarını kamusal alanlardan kaldırma talimatı vererek bu yasağın uygulanmasını teşvik etti. Ardından, haziran ayında devlet tarafından finanse edilen kurumlar dâhil olmak üzere Filistin bayrağının asılmasını yasaklayan bir yasa tasarısı geliştirildi. Haaretz gazetesine göre bu düzenleme İsrail’in yasama organı Knesset tarafından onaylandı.
Bu yeni yasak hazırlığına karşı Zazim adlı Arap-İsrailli barış örgütü, dikkat çekici bir protesto yöntemi kullandı. Karpuz şeklindeki Filistin bayrağını, Tel Aviv sokaklarında faaliyet gösteren ticari taksilerin üzerine yerleştirdi. Zazim’in karpuz kampanyasını düzenleyen Hayfalı Amal Saad, “Eğer bizi durdurmak istiyorsanız, biz de kendimizi ifade etmek için başka yollar buluruz” dedi. Karpuz dilimi ve “Bu bir Filistin bayrağı değildir” yazılı araçların görüntüleri, Zazim’ın sosyal medya hesaplarından da paylaşıldı. Bu eylem, ifade özgürlüğüne ve Filistin sembollerine yönelik yasaklara karşı yapılan yaratıcı bir protesto olarak öne çıktı.
