Efes antik kenti, bilinen ilk yerleşim yerlerinden biridir. Tarih boyunca birçok medeniyete ev sahipliği yapmıştır. Konumu itibariyle avantajlı bir bölgede bulunmaktadır. Asya ve Avrupa arasında köprü görme özelliğindedir. Antik kent, Türkiye’de İzmir ilinin Selçuk ilçesinde bulunmaktadır. Birçok medeniyete ev sahipliği yaptıktan sonra uzun süre sessiz kalan kent, hikâyesinin İncil’de ve Kuran’da geçmesiyle yeniden ön plana çıkmıştır.
Efes antik kentin geçmişi MÖ 6 binli yıllara kadar uzanmaktadır. Fakat şehir anlamına gelebilecek ilk hali, Hititler tarafından dönüştürülmüştür. Sonrasında ise Yunanistan’dan gelen göçlerle büyümüştür. Süreç içerisinde kaç sefer yıkılmış, yer değiştirmiş ve en son Büyük İskender’in komutanları tarafından bugünkü konumunda yeniden inşa edilmiştir.
Hz. İsa Peygamber’in Annesi Meryem Ana’nın Efes’e Gelmesi
Hz. İsa Peygamber’in annesi Hz. Meryem’in burada öldüğü, İncil’in önemli bir bölümünün burada yazıldığı söylenmektedir. Ayrıca dünyanın 7 harikasından biri de bu şehirdedir. Şehrin içerisinde antik çağın bilinen en büyük tiyatrosu bulunmaktadır. Yaklaşık olarak 25 bin kişiliktir. Artemis’te bulunan yapılardan biri olan kütüphane girişinde kadın heykelleri bulunmaktadır. Dört kadın heykeli, bilgelik, erdem, kader ve bilginin sembolüdür.
Efes antik şehri günümüzde Hristiyanlık için çok büyük bir öneme sahiptir. Bunun nedeni Hz. İsa Peygamber’in annesi olan Hz. Meryem’in hayatının son yıllarını burada geçirdiğine inanılmasıdır. Olay şöyledir, Hz. İsa peygamber Kudüs’te Yahudiler tarafından tutuklatılıp, Romalı yöneticiler tarafından da çarmıha gerilerek idam edilirken, annesi Hz. Meryem’i en sevdiği havarisi olan Yuhanna’ya emanet etmiştir. Yuhanna ve Hz. Meryem, bir süre Kudüs’te kaldıktan sonra Efes şehrine gelmişlerdir.
Efes, dönemin dünyasının en büyük ve en önemli şehirlerinden biridir. Halkı ise Yunan tanrılarına tapınmaktadır. Yahudi nüfusu önemli bir yere sahiptir. Şehre birkaç havarinin gelmesi ile gizli şekilde Hristiyanlık yayılmaya başlamıştır. Meryem’in Efes’teki günlerine dair net bir bilgi bulunmamaktadır. Ancak Efes şehrinin yakınındaki yüksek bir tepede, ormanın içinde inzivaya çekildiği ve ömrünün son yıllarını burada dua ederek geçirdiğine inanılan, Meryem Ana evi ve Kilisesi vardır. Birçok Hıristiyan kişi bu şehre gelerek hac vazifesini yerine getirdiklerini düşünülmektedir. Papalarda zaman zaman Meryem Ana evini ziyaret etmektedir.
Hristiyanlık Dininin Hac Merkezi Artemis Tapınağı
Efes antik kentinde tarihin en önemli tapınaklarından biri bulunmaktadır. Dünyanın 7 harikasından biri olarak kabul edilen Artemis Tapınağı’dır. Günümüzde tapınağın ancak zemin kalıntıları bulunmaktadır. O yıllarda Anadolu’nun her yerinden gelen papalar bu tapınakta ibadet etmişler ve hac vazifelerini yerine getirmişlerdir. İslamiyet için Kâbe ne kadar önemliyse, Hristiyanlık içinde Artemis Tapınağı da o kadar önemlidir.
Hatta İncil’de anlatılana göre bir gümüşçü, Hristiyanlığın yayılmaya başlamasından dolayı Efes’te bir isyan çıkarmış ve büyük tiyatro da binlerce kişiyi toplamıştır. İsyancı Hristiyanlıkla Artemis Tapınağı’nın önemini kaybedeceğini, bunun da şehrin ekonomisini çökerteceğini söylemiştir. Bunun üzerine şehirdeki Hristiyanların büyük bölümü Efes’ten kovulmuştur.
İsyanı başlatan kişinin sözleri İncil’de şöyle geçmektedir; ‘’Ey Efesliler Efes kentinin ulu Artemis Tapınağı’nın ve gökten düşen kutsal taşın bekçisi olduğunu bilmeyen var mı?’’ Bu ifadeden yola çıkılarak Artemis Tapınağı’nda bir de göktaşı korunduğu düşünülmektedir. Yâda Artemis tapınağı bu göktaşının düştüğü yere yapılmıştır. Efesliler ’in bu tanrıçaya böylesine kutsiyet ve tapınma gücü bahşetmelerinin ardındaki sebep, belki de bu taşın gökten geldiğinin somut olarak bilinmesidir.
