İstiklal Marşı, Türk milletinin bağımsızlık mücadelesinin en güçlü sembollerinden biridir. Kurtuluş Savaşı’nın en zorlu günlerinde kaleme alınan bu şiir, sadece bir edebi eser değil; işgal altındaki bir milletin özgürlük iradesini, inancını ve direniş ruhunu anlatan tarihi bir metindir. Mehmet Akif Ersoy tarafından yazılan İstiklal Marşı, 12 Mart 1921 tarihinde Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde kabul edilerek Türkiye’nin milli marşı olmuştur.
Kurtuluş Savaşı Günlerinde Milli Marş Arayışı
1920’li yılların başında Anadolu’nun büyük bir bölümü işgal altındaydı. Bir yandan cephelerde savaş devam ederken diğer yandan Ankara’da kurulan Türkiye Büyük Millet Meclisi, halkın moralini ve direniş azmini canlı tutmaya çalışıyordu. Bu dönemde milletin ortak duygularını yansıtacak ve askerlere cesaret verecek bir milli marş yazılması gerektiği düşüncesi ortaya çıktı.
Bu amaçla Maarif Vekâleti tarafından bir şiir yarışması düzenlendi. Yarışmada kazanan şiire para ödülü verileceği duyuruldu. Yarışmaya ülkenin dört bir yanından şairler katıldı ve toplamda 724 şiir gönderildi. Gönderilen şiirler arasında dönemin tanınmış isimlerinin eserleri de bulunuyordu. Ancak yapılan değerlendirmeler sonucunda bu şiirlerin hiçbiri milli mücadele ruhunu tam anlamıyla yansıtan güçlü bir marş olarak görülmedi.
Mehmet Akif’in Yarışmaya Katılmak İstememesi
Dönemin en önemli şairlerinden biri olan Mehmet Akif Ersoy, başlangıçta bu yarışmaya katılmak istemedi. Bunun sebebi yarışmada para ödülü bulunmasıydı. Akif’e göre bir milletin bağımsızlığını anlatacak bir marş para karşılığında yazılmamalıydı.
Maarif Vekili Hamdullah Suphi Tanrıöver ise milli marşı yazabilecek en güçlü kalemin Mehmet Akif olduğunu düşünüyordu. Bu nedenle Akif ile görüşerek yarışmaya katılmasını istedi. Yapılan görüşmeler sonucunda Mehmet Akif, ödül almamak şartıyla yarışmaya katılmayı kabul etti ve milli marşı yazmaya karar verdi.
Taceddin Dergâhı’nda Yazılan Dizeler
Mehmet Akif Ersoy, Ankara’da kaldığı Taceddin Dergâhı’nda günlerce çalışarak şiirini kaleme aldı. Kurtuluş Savaşı’nın zorlu atmosferi içinde yazılan bu dizeler, yalnızca bir şiir değil aynı zamanda cephede savaşan askerlere moral veren bir çağrı niteliği taşıyordu.
Şiirin başlığı “Kahraman Ordumuza” olarak yazılmıştı. Akif’in kaleme aldığı dizelerde bağımsızlık tutkusu, vatan sevgisi, iman ve fedakârlık duygusu güçlü bir şekilde hissediliyordu. Bu dizeler, milletin içinde bulunduğu zor şartlara rağmen umudunu ve direniş azmini kaybetmemesi gerektiğini anlatıyordu.
Şiir tamamlandıktan sonra dönemin gazetelerinde yayımlandı ve kısa sürede büyük bir ilgi gördü. Aynı zamanda cephedeki askerlere ulaştırılarak onların moralini yükselten bir metin haline geldi.
Mecliste Okunan Şiir
İstiklal Marşı daha sonra Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne sunuldu. Şiir, Meclis kürsüsünde Hamdullah Suphi Tanrıöver tarafından okundu. Okunduğu anda milletvekilleri üzerinde büyük bir etki bıraktı.
Meclis salonunda oluşan coşku ve alkışlar, bu şiirin milletin duygularını ne kadar güçlü bir şekilde yansıttığını gösteriyordu. Yapılan görüşmeler ve değerlendirmelerin ardından Mehmet Akif Ersoy’un yazdığı bu eser, 12 Mart 1921 tarihinde yapılan oylama ile İstiklal Marşı olarak kabul edildi.
Mehmet Akif’in Ödülü Kabul Etmemesi
Yarışmayı kazanan Mehmet Akif Ersoy’a verilmesi planlanan para ödülü ise şair tarafından kabul edilmedi. Akif, bu parayı bir hayır kurumuna bağışladı. Bu davranış, onun İstiklal Marşı’nı maddi bir kazanç için değil, tamamen milletine duyduğu sorumluluk ve bağlılık nedeniyle yazdığını gösteren önemli bir örnek olarak kabul edilir.
İstiklal Marşı’nın Bestelenmesi
İstiklal Marşı kabul edildikten sonra marşın bestelenmesi için de ayrı bir yarışma düzenlendi. İlk yıllarda farklı besteler kullanıldı. Daha sonra yapılan değerlendirmeler sonucunda bugün kullanılan resmi beste yürürlüğe girdi. Böylece marş hem sözleri hem de bestesiyle Türkiye’nin en önemli milli sembollerinden biri haline geldi.
“O Artık Benim Değil, Milletimindir”
Mehmet Akif Ersoy, İstiklal Marşı’nı kendi şiir kitabı olan Safahat’a dahil etmemiştir. Bunun sebebini ise şu sözlerle açıklamıştır:
“O artık benim değil, milletimindir.”
Bu söz, İstiklal Marşı’nın yalnızca bir şairin eseri olmadığını; bütün bir milletin ortak duygularını yansıtan bir marş olduğunu anlatır.
Bir Milletin Mücadele Ruhunu Anlatan Marş
Bugün İstiklal Marşı, Türk milletinin bağımsızlık ve özgürlük mücadelesinin sembolü olarak okunmaya devam etmektedir. Okullarda, resmi törenlerde ve milli günlerde her okunduğunda Kurtuluş Savaşı’nın zor şartlarını ve o dönemde verilen büyük mücadeleyi hatırlatır.
Mehmet Akif Ersoy’un “Allah bu millete bir daha İstiklal Marşı yazdırmasın.” sözü ise bu marşın hangi zor şartlar altında ortaya çıktığını anlatan en güçlü ifadelerden biri olarak hafızalarda yer almaya devam etmektedir.
18 Mart Çanakkale Zaferinin Anlam ve Önemi
