Efsanevi Anka Kuşu: Küllerinden Doğan Zümrüdüanka’nın Öyküsü

Simurg ya da Zümrüdüanka kuşu; Pers mitolojisi ve edebiyatında görülen efsanevi iyilik sembolü bir kuştur. Yeniden doğuşu temsil eden Zümrüdüanka, Pers mitolojisi kaynaklı ortaya çıkmış, daha sonra doğu mitolojisinde ve birçok kültürde yer almıştır. Topluluklarda farklı şekillerde tasvir edilen bu simgesel kuşa, farklı anlamlar yüklenmiştir.

İslam tasavvuf ve sanatında Anka ismiyle bilinen kuşların efendisi, olgunluğu ve Allah’a yaklaşmayı temsil etmektedir. Anka kuşu; alev renginde altın tüyleri, kıpkırmızı göğsü, dev pençeleri olan kanatlı bir yaratık olarak tasvir edilmektedir. İnanışa göre yanarak ölen bu kuş, küllerinden yeniden doğmuştur. Bu sebeple çoğunlukla yenilenmeyi, ölümsüzlüğü, şifayı ve sonsuz ateşi simgelemektedir.

Zümrüdüanka kuşu; Eski Mısır mitolojisinde Feniks, Türk mitolojisinde Hüma veya Tuğrul, Hıristiyan toplumlarda Phoenix, Çin’de Tanniao, Hint mitolojisindeki Garuda, İran’da Simurg olarak bilinmektedir. Zümrüdüanka kuşunun efsaneden ibaret olduğunu söyleyenlerin yanı sıra, gerçek olduğunu hatta gördüğünü söyleyenler de mevcuttur.

Efsanenin gerçek olduğunu savunanlara göre Anka kuşu, insan gözüyle görülemeyecek kadar yüksekten uçmakta ve Kafdağı’nda yaşamaktadır. Kafdağı ile beraber aynı zamanda Habeş diyarında yaşadığı da iddialar arasındadır. Bu mitolojik kuşun, milattan önceki yıllarda yaşadığını ve neslinin tükendiğini savunanlar da mevcuttur.

Zümrüdüanka Kuşunun Özellikleri

Farsça 30 demek olan Simurg, 30 kartal büyüklüğünde bir kuştur. Tüm kuşların efendisi olarak kabul edilen bu kuş, insanların bilmediği birçok ilime sahip, bilge bir kuştur. Aynı zamanda kuşun gözyaşları, yaraları çok hızlı iyileştirme özelliğine sahiptir. Altın renkli tüylere sahip olan Anka kuşu erkektir ve dünya üzerinde sadece bir tanedir. Oldukça güzel bir sese sahip olan bu kuş, insanlar gibi düşünebilmekte hatta konuşabilmektedir. Eski kaynaklarda, birçok hükümdarın bilge kuşa başvurduğu ve ondan akıl aldığı anlatılmaktadır.

Uzun bir ömre sahip olan Anka kuşu, hayatının sonuna yaklaştığını anladığı zaman kendisine özel bir yuva yapmıştır. Sahip olduğu ilim sayesinde yaptığı özel yuvanın içine girerek beklemeye başlamıştır. Yuvası yanmaya başlayan kuş, kendini alevlerin içine bırakmış ve yuvasıyla birlikte yanıp kül olmuştur. İnanışa göre küllerinden yeniden doğan Anka kuşu daha sağlıklı ve genç bir görünüme sahiptir. Yeniden eski ihtişamına kavuşan kuşun, küllerinden doğması sonsuza kadar devam etmektedir.

Anlatılanlara göre, dünya üzerindeki tüm kuşlar Anka kuşunun varlığını ve uzaklarda bir yerlerde yaşadığını bilmektedir. Kuşlar dünyasında saygı ile bahsedilen Anka kuşu, herhangi bir sıkıntı anında onlara yardım etmektedir. İranlı Sufi şair Ferid ud-Din Attar, eseri Mantıku’t-Tayr`da (Kuşların Dili) Simurgu arayan bir kuş sürüsünden bahseder.

Zümrüdüanka Kuşunun Hikâyesi

Günün birinde kuşlar dünyasında büyük bir terslik yaşanmış ve hepsi bu olayı Simurgun çözebileceğini düşünmüştür. Fakat aradan geçen uzun zamana rağmen Simurgun ortaya çıkmaması, kuşlar dünyasında büyük bir telaşa sebep olmuştur. Kuşlar Simurgun başına bir şey geldiğini düşünmüş ve onu bulmaya karar vermiştir. Hz. Süleyman Peygamberin postacı kuşu Hüthüt onlara kılavuzluk etmiştir. Dünya üzerinde ne kadar kuş varsa toplanmış ve Hüthüt kuşu önderliğinde Simurgu aramaya başlamıştır. Kuşların Simurga ulaşabilmesi için 7 vadiyi aşması gerekmektedir.

Kuşların aşması gereken bu vadiler şöyledir;

1. Vadi; İrada Vadisi
İrade vadisi; kuşların aradıkları her şeyi bulabilecekleri bir Cennet’tir. Kuşlar burada istedikleri her şeye ulaşabilecekler, zevk ve sefa içinde bütün emellerine kavuşabilecektir. Çalışmadan, uğraşmadan her şeye ulaşabilecekler, mevki makam sahibi olabileceklerdir. Vadinin sihrine kapılan kuşlardan bir kısmı Simurgu aramaktan vazgeçmiş, orada yaşamaya karar vererek sürüden ayrılmıştır.

2. Vadi; Aşk Vadisi
Bu vadiye giren kuşların gözlerini bir sis kaplamış, gördükleri her şey onlara çok güzel gelmiştir. Vadide bulunan biçimsiz şekiller, taşlar, odun parçaları bile her kuşun kendi türünde güzel birer kuşa dönüşmüştür. Gözleri adeta kör olan kuşlar, vadinin büyüsüne kapılmış ve bir kısmı bu vadide kalarak gözden kaybolmuştur.

3. Vadi; Cehalet Vadisi
Bu vadiye giren kuşların gözlerine her şey oldukça güzel görünür ve Anka kuşunu bile unuturlar. Kuşlar nereye gittiklerinin herhangi bir önemi olmadığını düşünmeye başlarlar. Vadide ilginç nesneler görürler, fakat ne olduğunu bile sorgulamazlar. Amaçlarının ne olduğunu düşünmemeye, önemsememeye başlarlar. Düşünmedikçe unuturlar ve unuttukça da yükleri hafifler. Bu sebeple kuşların bir kısmı vadide kalmaya karar verir.

4. Vadi; İnançsızlık Vadisi
Bu vadiye giren kuşlar için birdenbire her şey anlamını yitirir. Simurga ulaşmanın hiçbir şeyi değiştirmeyeceği inancına kapılırlar. Simurga ulaşmaya çalışırken yolda kesin öleceklerini iddia edenlerin yanı sıra Simurgun bir çözüm bulamayacağını, yolu boşa geldiklerini söyleyenler de yer almaktadır. Boşa emek verdiklerini düşünen kuşların bir kısmı, yolu tamamlayacaklarını, tamamlasalar da hiçbir işe yaramayacağı düşünerek bu vadide kalmaya karar verir.

5. Vadi; Yalnızlık Vadisi
Bu vadiye giren kuşların hepsini bir korku kaplar. Bulundukları yerde sadece kendilerinin olduğu endişesine kapılırlar. Sadece kendi karnını doyurmayı düşünen kuşlar, tek başına hareket ettikleri için başarılı olamayarak büyük hayvanlara yem olur. Her biri kendi başına hareket etmeyi seçer ve yönünü tek başına bulmaya çalışır. Kendisinden başka kimsenin olmadığını düşünen ve yapayalnız hisseden kuşların bir kısmı vadide kalır.

6. Vadi; Dedikodu Vadisi
Bu vadiye giren kuşlar, her köşeden fısıltılar duymaya başlar. Kuşlardan bazıları, Simurgun yeniden doğuşta tüylerinin yandığını, bir kısmı ise tüylerinin tekrar çıkmadığını söyler. Hatta tüylerinin yandığı için ortaya çıkmadığı gibi söylentiler yayılır. Simurgun bu halini kimsenin görmesini istemediği, görenlere de zarar verdiğini dile getirilir. Bazıları da Simurgun öldüğü ve boşa aradıkları düşüncesine kapılır. Bütün bu söylentiler üzerine kuşlardan bazıları Simurgu aramaktan vazgeçer ve vadide kalır.

7. Vadi; Ben Vadisi
Bu vadiye giren bütün kuşlarda değişik bir his uyanır. Kuşlardan bazıları, diğer kuşların kanadını ya da görünüşünü eleştirirken, bazıları da her şeyi bildiğini iddia eder. Bazı kuşlar yanlış yoldan gittiklerini iddia eder ve kuşlar arasında bir karmaşa başlar. Her kuşun ayrı bir fikri vardır ve sadece kendi fikri doğrudur. Her kuş yolu göstermek için kendisi lider olmak ister ve öne geçmek için birbirini ezer. Böylece son vadiden de çok az kuş çıkmayı başarabilir.

Yolun sonunda Kafdağı’na varmayı başaran, dünyadaki bütün kuşlardan geriye kalan sadece 30 kuştur. Kafdağı’ndaki Simurgun yuvasını ulaşan bu 30 kuşun hepsi Simurg demektir. Farsça‘da Simurg ismi 30 kuş anlamına gelmektedir. Yani nefislerine hâkim olmayı başaran ve kendi benliğini bulan 30 kuşun her biri Simurgu oluşturmaktadır. Kuşların büyük bir bölümünün gönüllerinde yatan asıl hedef, dünyevi zevklerden ve isteklerden oluştuğu için Simurga ulaşamadan yolda kaybolup gitmişlerdir. İradesine hâkim olan, körü körüne bağlanmayan, düşünen, kendini geliştiren, kendine ve başaracağına inanan hep birlikte hareket edilmesi gerektiğini bilen, yalnız olmayı tercih etmeyen, dedikodu yapmayan ve en önemlisi egosunu eğiten kuşlar Simurgu oluşturmaktadır.

WhatsApp grubumuza katılmak için TIKLAYINIZ!