Filipinler’in Pampanga eyaletinde Katolik Kilisesi’ne bağlı ekole mensup üyeler tarafından ‘kutsal cuma ayini’ düzenlenecek. Ayine katılan 12 kişi, kendini çarmıha gererek bu geleneksel ayini yerine getirecek. Kovid-19 salgını nedeniyle 3 yıl ara verilen ayin, Başkent Manila’nın kuzey bölgesindeki San Pedro Cutued kasabasında bu yıl gerçekleştirilecek. Ayinde çarmıha germe ritüelinin yanı sıra, tövbe etmek isteyen Hristiyan ziyaretçiler kasaba merkezinden ayin mahalline yalın ayak ve yarı çıplak olarak yürüyecek. Sırtlarına bambu çubuklarıyla vurarak günah çıkaracaklar.
Ancak Filipinler’deki Katolik Kilisesi liderleri, yaptıkları açıklamada, bu tür ritüellerin sağlık açısından riskli olduğunu ve terk edilmesi gerektiğini söylediler. Ayrıca, kilise liderleri hayır işlerine yoğunlaşılması önerisinde bulundu. Örneğin kan bağışı gibi faaliyetlerin yapılması teşvik edildi.
Ülkedeki ünlü bir Katolik papaz olan Rober Reyes, kilisenin, Filipinli Hristiyanların eğitiminde “sınıfta kaldığını” kaydederek, “Bu kanlı ritüeller, Filipinlilerin kendi yöntemleriyle dinlerini öğrenmeye terk edildiğinin göstergesidir. Folk Katoliklik yerel bölgelerde kalıcı bir hale geldi” ifadelerini kullandı. San Pedro Cutud kasabası, yıllardır süregelen çarmıha germe ve “kutsal cuma ayinleri” nedeniyle bölgedeki beş yüzü aşkın kasaba arasında öne çıkmıştır. Bu yıl düzenlenecek olan “kutsal cuma ayini”ne yerli ve yabancı 30 bini aşkın kişinin katılması bekleniyor.
Kutsal Cuma Ayini Nedir?
Kutsal Cuma, dünya genelindeki Hristiyanların Hz. İsa’nın çarmıha gerilişini ve Golgota’da ölüşünü andıkları dini gündür. Kutsal Hafta’nın bir parçası olan bu gün, Paskalya Pazarı’ndan önceki cumaya denk gelir ve bazı yıllarda Musevilerin Hamursuz Bayramı ile çakışabilir. Kutsal Cuma ayrıca; Hayırlı Cuma, Büyük Cuma veya Paskalya Cuması olarak da bilinir. Asıl Paskalya Cuması, Paskalya Haftası’ndaki cumadır.
Kutsal Cuma, Katolik, Ortodoks, Lutheryan, Anglikan, Metodist ve reform edilmiş Hristiyan mezheplerinin birçoğu tarafından oruç tutularak ve ayinlerle kutlanır. Kutsal Cuma’nın tarihi, hem Gregoryen hem de Jülyen takvimleri nedeniyle yıldan yıla değişebilir. Doğu ve Batı Kiliseleri arasında Paskalya’nın ve dolayısıyla Kutsal Cuma’nın hesaplanması konusunda farklılıklar olabilir. Kutsal Cuma, Hristiyan dünyasında resmi tatil günü olarak kabul edilir ve genellikle ibadet, dua ve düşünceli sessizlikle geçirilir.
Kutsal Cuma Katolik Ayini
Kutsal Cuma ayini, Latin ritüeline göre üç aşamalıdır. Ayin, Yuhanna İncili’ne göre Hz. İsa’nın acıları ve ölümünün anlatılmasıyla başlar. Daha sonra, kilise, devlet adamları, ihtiyaç duyanlar, insanlık ve tüm dünyanın kurtuluşu için dualar edilir. Haç’a saygı gösterilerek devam edilir ve bu iki şekilde yapılır. İlk yöntemde, kapalı bir örtüyle kaplı haç sunağa taşınır. Sunakta, rahip haçın örtüsünü üç aşamada açar ve her seferinde “Dünyanın kurtarıcısının çarmıha gerildiği Haç’ın tahtası budur” diye dua eder. Cemaat de “Gelin O’na tapalım” diyerek cevap verir. Örtüsü açılmış haç, herkesin görebileceği bir yere konulur.
İkinci yöntemde ise, rahip üstü kapalı olmayan bir haç taşır ve sunağa doğru ilerler. Yolda üç kez durarak “Dünyanın kurtarıcısının çarmıha gerildiği Haç’ın tahtası budur, Gelin O’na tapalım” diye söyler. Cemaat, ya diz çökerek ya da haça öperek saygı gösterirken, ağıt ilahileri veya ayetler okunur. Sonrasında, bir önceki gün kutsal sayılan ekmek verilir.
Büyük Cuma Ortodoks Ayini
Ortodoks Büyük Cuma Ayini, Tanrı’nın ölümü ve bedeninin gömülmesi gibi dehşet verici bir olayı liturjik olarak vurgular ve belirli bir sessizlikle kutlanır. Ayin sırasında Efkaristiya kutlaması yapılmaz ve Büyük Cuma ve Büyük Cumartesi, yılın diğer günlerinde olduğu gibi Efkaristiya kutlamasının yapılmadığı iki gündür.
Ayinin ana özelliği, Hz. İsa’nın ıstırapları ve ölümü hakkında on iki İncil bölümünün okunmasıdır. Bazı rahipler haçlarda Hz. İsa’nın ikonalarını çıkarır ve eski gömme geleneklerini yeniden canlandırmak için onları ketenle sararlar.
