Mizaç ilmi; İbn-i Sina, Galen ve Hipokrat gibi tıp uzmanları tarafından, hastaların tedavisinde kullanılan bir bilimdir. Mizaç ilmine göre, her şey âlemin kaynağı olan dört elementten başlar. Bu dört element, felsefede, tıpta, matematikte, Kur’an’da ve bilimde yer alır. “Neyden ve nasıl var oldum” sorusuna cevap ararken, bu dört element karşımıza çıkar. Bu ilkeye göre, insanlar 4 farklı gruba ayrılır; demevi, safravi, balgami ve sevdai’dir. Her grup, kendi özellikleri ve kişilik yapısına sahiptir. İbn-i Sina’dan bu yana, mizaç ilmi kişilikleri ve sağlık durumlarını incelemeye devam etmektedir.
Mizaç ilmine göre kişiler, mizaçlarına yani yaratılışlarına uygun tedavi edilmelidir. Ayrıca her grubun yatkın olduğu hastalıklar vardır. Çünkü her grup, kendine özgü hastalıklara yatkındır. Mizaç ilmi, kişilerin mizaçlarını tanımak ve ona uygun tedavi yöntemleri uygulamak için kullanılır. Bu ilmin amacı, kişinin sağlıklı bir yaşam sürdürebilmesini sağlamaktır.
Mizaç ilmi hayatımızın her alanında önemli bir rol oynar. Bu ilim, yaşantımızı şekillendirmek için ihtiyaç duyduğumuz en önemli özellikleri barındırır. Hekimlerin yanı sıra, diğer meslek erbabı ve bireyler de bu ilmi kullanarak insanları daha iyi tanır ve onlarla nasıl davranması gerektiğini bilirler. Mizaç ilmi uygulandığında, arkadaşlıklarımızda, iş hayatımızda ve hatta kullandığımız tüm eşyalarda bile ciddi faydalar oluşur. Bu nedenle, mizaç ilmi, insanların daha sağlıklı ve mutlu bir yaşam sürdürebilmeleri için oldukça önemlidir.
Mizaç İlminin Dört Elementi
İbn-i Sina, Galen ve Hipokrat gibi kadim tıp hekimleri hastalarını mizaç ilmi ile tedavi etmişlerdir. Bu ilkeye göre, dünyadaki canlı ve cansız her varlık, dört temel unsurdan oluşur: Demevi (Hava), Balgami (Su), Safravi (Ateş) ve Sovdavi (Toprak). Bu dört temel unsur, canlı ve cansız varlıkların mizaçlarını belirler. İnsan vücudunda yer alan sıvılar ise “hılt” olarak adlandırılır. Bu sıvılar, mizaç ilmi ile insanların sağlık durumlarını ve kişilik yapılarını incelemeye yönelik önemli bir araçtır.
Mizaç ilmi‘ne göre, Demevi (Hava) temelinin karşılığı kan, Balgami (Su) temelinin karşılığı balgam, Sovdavi (Toprak) temelinin karşılığı ise sovda ve Safravi (Ateş) temelinin karşılığı ise safradır. Sovda, vücudumuzdaki kanın en alt tabakasında bulunan siyah tortuya denk gelir. Sevdanın bir diğer adı Sovda’dır. Safra ise su, safra tuzları, yağ ve bilirübinden oluşur. Bu bilgilere göre, Demevi, Balgami, Safravi ve Sovdavi olmak üzere 4 temel mizaç vardır.
Bu dört element; Ahlak (Ateş), Ruh (Su), Akıl (Hava), Madde (Toprak)
Bunların vücudumuzdaki halleri; Kemikler (Toprak), Kan (Hava), Sıvılar (Su), Asit (Ateş)
Demevi Mizacın Özellikleri
Demevi mizaç; hava temeline dayanır, sıcak ve nemlidir. Bu mizaçlı kişilerin yumuşak, nemli ve sıcak derileri vardır. Deri üzerinde büyük, geniş gözenekleri mevcuttur ve iyi bir şekilde terlerler. Ellerindeki damarlar açık ve belirgin olduğu gibi, deri rengi de buğday tenli (esmerimsi) veya pembemsidir. Göz bebeği kestane renkli ve siyahtır. Saç rengi siyah, koyu, açık, genellikle sık ve esnektir. İdari müdürlük ve yöneticilik vasıfları gelişmiştir. Demevi mizaçlı kişilerde görülen hastalıklar, kalp ve beyin krizi, yüksek tansiyon ve cilt hastalıklarıdır.
Safravi Mizacın Özellikleri
Safravi mizaç; ateş temeline dayanır, sıcak ve kurudur. Bu kişilerin derileri kuru ve nemsizdir. Deri üzerinde büyük ve geniş gözeneklere sahiptirler. Ellerindeki damarlar bazen açık ve bazen de gizlidir. Deri rengi sarıya çalar. Göz beyazı, beyazdır ama sarıya çalmaktadır. Gözbebeği kestaneye çalmakta ve eladır. Saçı kuru, kalın ve belirgindir. Saç rengi siyah ve hurma rengindedir. Safravi mizaçların genellikle saçları az olur. Bu mizaçlı kişiler genellikle hastalanmazlar ama hastalandıklarında tedaviye geç cevap verirler. Safravi mizaçlı kişiler operasyonel işlerde iyidirler. Cildi hastalıkları, sedef, egzama gibi hastalıklardır.
Balgami Mizacın Özellikleri
Balgami mizaç; su temeline dayanır, soğuk ve nemlidir. Bu kişilerinin cildi ve derisi yumuşak ve nemlidir. Genellikle soğukturlar. Cildi ve derisi ince gözeneklidir ve az terler. El damarları gizlidir. Cildi ve derisi beyazdır. Göz renkleri beyaz ve uyuşuk, gözbebekleri ise genellikle açık, renkli ve mavidir. Saçları ince, yumuşak, yalın, açık kahve renkli, sarışın veya sarı renklidir. Bu mizaçta kişiler genellikle az saçlıdır. Uysal, yavaş hareket eden, sistemli, disiplinli, dikkatli ama depresyona yatkın kişilerdir. Muhasebecilik alanında becerileri iyidir. Sık görülen rahatsızlıkları eklem ağrıları ve depresyondur.
Sovdavi Mizacın Özellikleri
Sevdavi ya da Sovdavi mizaç; toprak temeline dayanır, soğuk ve kurudur. Bu kişilerinin cildi kuru ve nemsizdir. Cildi üzerinde büyük ve geniş gözenekler vardır. El damarları bazen açık ve bazen de gizlidir. Cildi sarıya çalmaktadır. Gözün beyazı sarıya çalmakta, gözbebeği kestaneye çalmaktadır. Saçı kuru, kalın ve belirgindir. Saç rengi siyah ve hurma renklidir. Bu mizaçta kişiler genellikle az saçlıdır. Hesap ve teknik konulara ilgi duyarlar, bahar ve yaz aylarına ilgileri vardır, ihtiyatlıdırlar, huzursuz ve her zaman düşüncelidirler.
