Vezüv Yanardağı’nın lavlarından fışkıran ateşli akıntılar, Pompeii halkının yok oluşuna yol açtı. Hâlâ binlerce ziyaretçi tarafından görülen felaketin izlerinde donmuş insan figürleri bulunuyor. Ancak, bu antik kentteki insanların taşlaşmış pozisyonlarda nasıl hayatlarını kaybettikleri hala bir gizemdi. Son günlerde, dehşet verici olayın gerçek yüzü açığa çıktı.
Milliyet’te yer alan habere göre; MS 79 yılına geri gittiğimizde, Pompeii için olağan bir gün beklenmiyordu. İtalya sınırlarındaki Pompeii halkı, yeni güne Vezüv Yanardağı’nın büyük bir patlamaya hazırlandığı korkusuyla uyanmıştı. Vezüv’de yaşanan patlama, Pompeii halkını korkunç bir felakete sürükledi. Antik şehirde bulunanların kaderi zaten belirlenmişti. Kimileri kaçmaya çalıştı, kimileri denize sığındı, ancak tüm çabaları nafileydi. Aniden şehirdeki tüm canlılar, dehşet içinde hayatlarını kaybetti. Geride, yaşam hikâyeleri ve taşlaşmış figürlerle dolu antik bir kent kaldı. Peki, binlerce insanın aniden yok olmasının sebebi neydi?
Pompeii Halkının Ölümü İle İlgili Yeni Ayrıntılar
Bu antik kentteki taşlaşmış insan figürleri, yıllardır birçok turistin merakını çekmeye devam ediyor. Pompeii halkının yaşadığı dehşet anları hakkında hala çeşitli teoriler öne sürülürken, felakete kurban giden insanların ölüm şekli üzerine yapılan tartışmalar sürüyor. Pompeii, insanlık tarihinin en iyi korunmuş felaketlerinden biri olarak kabul edilirken, bilim insanları hala binlerce Roma vatandaşının tam olarak nasıl hayatlarını kaybettikleri konusunda hemfikir değil.
Uzun bir süre boyunca, Vezüv Yanardağı’nın volkanik patlaması sonucu oluşan dev kül bulutları arasında nefes alamayarak öldükleri düşünülüyordu. Ancak son günlerde yayınlanan yeni bir analiz, MS 79 yılında Vezüv Yanardağı’nın patlamasıyla ilişkilendirilen felaketin kurbanlarından bazılarının ölümünü daha ayrıntılı bir şekilde açıklığa kavuşturdu.
Geçtiğimiz haftalarda, dünyaca ünlü bilimsel dergi PLOS ONE’da yayınlanan ve bölgedeki kemiklerin en kapsamlı analizine dayanan bir çalışma, Pompeii halkının ölümüne dair bazı önemli bulguları sunmuştur.
Çalışmaya göre, Pompeii kurbanlarının tamamı tek bir felaket anında hayatlarını kaybetmemiş olabilirler. Söylendiğine göre, şehir sakinlerinden en azından bazıları felaketi yaşadıktan sonra kaçmaya çalışmış, ancak boğucu külün yollarını tıkadığı bir zaman dilimi vardı. Çünkü Vezüv Yanardağı’nın patlaması iki aşamada gerçekleşmişti.
İlk aşamada, yanardağ sıcak gaz, kül ve toz halinde pomza taşı püskürttü; bu, Pompeii’deki çatıların çökmesine ve ağaçların devrilmesine yol açtı. Bu aşamada şehirde bazı insanlar ezilmiş olsa da birçoğu kaçmayı başarmıştı. Daha sonra ise çalkantılı sıcak kül ve lav kütlesi, geriye kalan insanları ve yapıları yok eden bir dizi ‘piroklastik dalgalanma’ geldi (volkanlardan çıkan ve sıcak gazlarla beslenen kor halindeki kül ve lav parçaları ile volkanik yamaçlardan hızla aşağı akan sıcak akıntılar). Çalışmanın yazarlarından Valencia Üniversitesi’nden arkeolog Gianni Gallello’ya göre, ikinci aşama en tehlikelisi olarak kabul ediliyor.
Patlamanın İlk Aşamasında Hayatta Kaldılar
Pompei’de yürütülen kazılar sırasında, 1870’lerde molozlar arasında garip hava boşlukları keşfedildi. Bu boşluklar, birçok insanın kemiklerini içeriyordu. Kurbanların vücutlarını üç boyutlu modeller olarak oluşturmak için alçı enjekte edilerek bu anları zamanda dondurdu. Cornell Üniversitesi’nden arkeolog Caitlin Barrett, bu alçı kalıpların Pompeii insanlarının son anlarını “canlı, içten ve etkileyici bir tanıklık” şeklinde nitelendirdi.
Bilim insanları, zarar vermeden yapılan X-ışını analiziyle hem kemiklerin hem de alçının bileşimini belirleyip, Roma ve Valencia’daki diğer yanmış kemiklerle karşılaştırdılar. Gallello ve ekibi, Pompeii felaketini yaşayan insanların tarihini yeniden inşa etmeyi amaçlıyordu.
Ekip, Pompei’den alınan yedi alçıyı inceledi. Altı tanesi şehir kapısı olan Porta Nola yakınlarında bulunmuştu, yedincisi ise bir hamamın kalıntılarından gelmişti. Porta Nola’daki cesetler, kalın bir ponza taşı tabakasının üzerine yerleştirilmişti, bu da onların patlamanın ilk aşamasında hayatta kaldıklarını ve ponza taşı düşmeyi durdurduktan sonra şehirden kaçmaya çalıştıklarını gösteriyordu.
Gallello, bu enkazın içinden geçmenin son derece zor olabileceğini belirtti, çünkü inceledikleri iki kişinin bacakları kırılmıştı ve bir diğerinin düşmüş bir ağaç dalını geçici bir baston olarak kullanmış olduğu anlaşılıyordu.
Yavaş Bir Ölümün Ardından Yanma Gerçekleşti
Alçı kalıplardaki kemikler, kimyasal bileşim açısından yanmış kalıntılara benzeyen özellikler gösterir. Ancak Gallello’nun iddiasına göre, diğer kanıtlar yavaş bir ölümün ardından yanmanın gerçekleştiğini işaret ediyor. Bu çalışmada incelenen iskeletler, hızlı bir ölümde beklenen boksör pozisyonu yerine, yavaş bir boğulma veya bitkinlik sonucu oluşan yüzüstü bir pozisyonda bulunuyordu. Ayrıca, alçı izleri, bazı kurbanların kül solumamak için kendilerini giysilerle örttüğünü gösteriyordu.
Araştırmanın yazarlarından Dr. Llorenç Alapont, “Kemikler piroklastik dalgalar ve magma akıntılarının neden olduğu yüksek sıcaklıklara maruz kaldığında, kurbanların zaten muhtemelen zehirli gazları solumaktan öldüğünü” ifade etti. Gallello ise “Kurbanlar kaçmaya çalışırken hızla boğuldu ve aynı anda küllerle kaplandı” dedi. Ancak araştırmacılar, bu bulguların Pompeii’deki 2 binden fazla kurbanın tamamının bu şekilde öldüğü anlamına gelmediğini vurguladılar.
Konu ile ilgili ‘’ Dakikalar İçinde Kaybolan Kent, Pompeii’’ isimli makale için TIKLAYINIZ!
WhatsApp grubumuza katılmak için TIKLAYINIZ!
